Theo thông báo của Chính phủ ngày 10.6, chính sách này sẽ được áp dụng đến hết năm 2027. Toàn bộ sản lượng than khai thác bổ sung phải được ưu tiên phục vụ hoạt động phát điện, không sử dụng cho các mục đích khác.

Động thái trên cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia khi nhiệt điện than vẫn đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu nguồn điện của Việt Nam. Trong những năm gần đây, nhu cầu điện liên tục tăng mạnh cùng với đà mở rộng của ngành sản xuất và sự phục hồi của nền kinh tế.

Việt Nam hiện là một trong những trung tâm sản xuất quan trọng của khu vực Đông Nam Á, thu hút lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài vào các lĩnh vực điện tử, dệt may, cơ khí và chế biến. Điều này kéo theo nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng lớn từ khu vực công nghiệp và dịch vụ.

Quyết định cho phép tăng sản lượng khai thác than được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục biến động. Cuộc xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là những diễn biến liên quan đến Iran, đã đẩy giá nhiên liệu nhập khẩu lên cao, tạo áp lực đáng kể lên chi phí sản xuất điện trong nước.

Áp lực từ giá năng lượng tăng cũng góp phần khiến lạm phát tại Việt Nam vượt mục tiêu đề ra trong tháng 5, làm gia tăng thách thức đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh yếu tố giá nhiên liệu, hệ thống điện quốc gia còn đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung do thời tiết bất lợi. Tháng trước, cơ quan chức năng cảnh báo các đợt nắng nóng kéo dài đã làm gia tăng đáng kể nhu cầu sử dụng điện, gây sức ép lên khả năng vận hành của lưới điện quốc gia.

Các chuyên gia khí tượng cũng dự báo hiện tượng El Nino có thể quay trở lại từ tháng 7 năm nay. Nếu kịch bản này xảy ra, lượng mưa tại nhiều khu vực có thể suy giảm, ảnh hưởng đến sản lượng thủy điện, nguồn điện vốn chiếm tỷ trọng quan trọng trong hệ thống năng lượng của Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, nhiệt điện than được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm nguồn cung điện ổn định cho nền kinh tế. Tuy nhiên, việc gia tăng khai thác than nội địa cũng phản ánh những khó khăn trong quá trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Theo số liệu của Cục Thống kê, sản lượng than khai thác trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 19,4 triệu tấn, giảm 4,2% so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy ngành khai thác than trong nước vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến điều kiện khai thác, chi phí sản xuất và chất lượng tài nguyên.

Trong khi sản lượng nội địa sụt giảm, Việt Nam tiếp tục gia tăng nhập khẩu than để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng lớn. Dữ liệu thống kê cho thấy lượng than nhập khẩu trong 5 tháng đầu năm đạt 32,9 triệu tấn, tăng 4,7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nguồn than nhập khẩu chủ yếu đến từ Indonesia và Australia, hai quốc gia cung cấp than lớn cho thị trường Việt Nam. Việc phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung từ bên ngoài khiến ngành điện dễ bị tác động bởi biến động giá cả trên thị trường quốc tế cũng như những rủi ro về địa chính trị.