Nếu muốn bắt chuyện trong một bữa tiệc tối nhàm chán, hãy hỏi câu này: Bạn đã bao giờ lấy trộm thứ gì từ một nhà hàng chưa? Ai cũng có suy nghĩ riêng. Nhiều người còn thú nhận.

Tôi sẽ bắt đầu trước.

Kệ sách trong phòng khách nhà tôi được trang trí bằng hai chiếc đế giữ đũa hình mèo may mắn mạ vàng từ nhà hàng Gordon Ramsay Mayfair, nơi được đặt tên theo những món đồ này. Chúng đã theo tôi về nhà sau một buổi tối ăn há cảo và mì tại một bàn đông người, vui vẻ. Ban đầu, tôi lấy một chiếc một cách bộc phát để làm kỷ niệm cho buổi tối vui vẻ bên bạn bè. Tôi cảm thấy đây là một vụ phạm pháp không có nạn nhân: Trên bàn còn bảy chú mèo khác, trong khi chúng tôi trả 20 bảng Anh, hơn 26 USD, cho món cơm chiên trứng. Khi nhân viên đặt chiếc tượng thứ hai ngay trước mặt tôi rồi quay đi, tôi gần như không suy nghĩ mà cho nó vào túi.

Tôi không phải người duy nhất nghĩ những món đồ nhỏ đó sẽ trông rất đáng yêu ở nhà. Không lâu sau khi Ramsay mở cơ sở Lucky Cat thứ hai tại London, ở Bishopsgate, vào tháng 2/2025, vị đầu bếp nổi tiếng cho biết 477 chiếc đã bị lấy đi chỉ trong một tuần. Mỗi chiếc có giá 4,50 bảng Anh, tương đương tổng thiệt hại gần 2.150 bảng Anh.

Bên cạnh những chú mèo của Ramsay, bộ sưu tập đồ lặt vặt lấy từ nhà hàng của tôi còn có hơn nửa tá chiếc thìa, một bình gốm sơn màu từng dùng để đựng rượu vang đỏ tại một nhà hàng Italy mộc mạc, hai hoặc ba chiếc gạt tàn có in logo, cùng ít nhất một chiếc bát nhỏ hình thuôn dài mà một nhà hàng dùng để phục vụ ô liu. Phần lớn những món đồ này được lấy về làm kỷ niệm, vì tôi tin rằng mình không thể tìm thấy chúng ở nơi nào khác. Nhưng đôi khi, hành vi lấy trộm mang tính phản kháng rõ rệt hơn. Một trong những món đồ tôi yêu thích là chiếc thìa màu đồng khá lớn, bị tôi lấy đi trong một phút nổi loạn trẻ con tại một nhà hàng Pháp đắt tiền được gắn sao Michelin, nằm trong một khách sạn ở London. Bữa thực đơn nếm thử giá 150 bảng Anh, với quá nhiều nước xốt và thiếu cảm hứng, đã khiến tôi chán ngấy suốt nhiều giờ.

Nhà hàng là một trong những lối thoát tức thời tuyệt vời nhất trên thế giới, nơi chúng ta được chăm sóc và phục vụ đồ ăn trong vài giờ. Có lẽ kiểu hiếu khách đó khiến nơi đây dễ trở thành mục tiêu của những vụ trộm vặt. Một bài viết gần đây trên New York Times lưu ý rằng ngành nhà hàng đã chấp nhận một mức độ khách hàng lấy trộm nhất định như một phần chi phí kinh doanh, nhưng thực khách ngày càng táo bạo hơn với những thứ họ mang đi. Vì sao tôi, cũng như rất nhiều công dân vốn tuân thủ pháp luật khác, lại mạnh dạn lấy đồ từ những cơ sở này?

Những thứ bị lấy khỏi nhà hàng rất đa dạng, từ các tác phẩm nghệ thuật đắt tiền đến những cây cao 6 feet, những con dao phết bơ rẻ tiền và giấy vệ sinh. Các đầu bếp tại Quality Bistro ở New York nói với tôi rằng khách hàng thậm chí đã tháo những chiếc đèn tường khỏi phòng vệ sinh. Laurent Tourondel, nhà sáng lập đế chế LT Hospitality, cho biết có người từng bước ra khỏi nhà hàng L’Amico ở Manhattan với một bộ đồ tắm cổ điển được đóng khung theo yêu cầu.

Một nhân viên phục vụ tại Maligne ở Seaside, khu vực Central Coast của California, tuyên bố rằng những chiếc thìa khiến ai cũng bộc lộ bản chất tội phạm. Anh nói vậy sau khi tâm sự với tôi rằng một chiếc thìa có hình vỏ bào ngư thường xuyên biến mất mỗi khi được dùng để phục vụ món martini trứng cá muối.

"Bạn không lên kế hoạch trước để lấy nó," Rebecca Masson, chủ Fluff Bake Bar ở Houston, nói. "Nhưng nếu nhìn thấy một chiếc thìa đẹp trên bàn ăn, bạn sẽ nhanh chóng biết rằng nó sẽ rời khỏi bàn cùng mình." Masson thừa nhận đã sưu tầm khoảng một tá chiếc thìa từ các nhà hàng ở New York và Paris. Bà nói thêm rằng những chiếc thìa lòng sâu đặc biệt hữu ích để tạo hình bánh quenelle trong công việc của một đầu bếp bánh ngọt.

Theo Joe Haynes, đồng sở hữu chuỗi nhà hàng phong cách Cloth ở London, những lý do khiến người ta lấy đồ gồm ảnh hưởng của vài ly đồ uống lên khả năng phán đoán, cảm giác được hưởng đặc quyền trong vô thức và cảm giác hồi hộp khi làm điều bất hợp pháp ở nơi công cộng. Trong vài tuần đầu sau khi cơ sở Cloth đầu tiên tại Smithfield mở cửa, Haynes cho biết nhà hàng đã mất khoảng 20 hộp đựng hóa đơn được làm từ vỏ bao thuốc lá cũ, mỗi chiếc có giá khoảng 25 bảng Anh. Hiện họ sử dụng loại rẻ hơn, có giá 4 bảng Anh.

Alli Young, một bác sĩ tâm thần ở Florida chuyên tư vấn về lối sống, cho rằng một phần tâm lý nằm ở nhận thức rằng trộm đồ trong nhà hàng là hành vi không có nạn nhân. "Có rất nhiều nghiên cứu tâm lý cho thấy nếu bạn không nhìn thấy khuôn mặt của người mà mình đang gây hại, tức là chủ nhà hàng, thì bạn sẽ không coi đó là tội phạm." Bà nói thêm: "Bạn nghĩ rằng, 'Chẳng ai quan tâm đâu, nhân viên phục vụ của mình cũng không bị ảnh hưởng.'"

Nhiều thực khách thừa nhận từng lấy đồ nói rằng họ chủ yếu làm vậy vì giá trị lưu niệm. Jennifer Taylor, sống ở Connecticut và làm việc trong lĩnh vực bán hàng, sở hữu một bộ sưu tập ly rượu vang có in thương hiệu của Charlie’s L’Etoile Verte ở Hilton Head, bang South Carolina. "Mọi chuyện bắt đầu khi tôi bỏ một chiếc ly vào túi đựng tã của con gái. Giờ con bé đã 23 tuổi," Taylor nói. Bà đã đến Hilton Head từ khi còn nhỏ, và những món đồ kỷ niệm gợi bà nhớ về những kỳ nghỉ gia đình thú vị. Bà nói thêm: "Nếu đó là những chiếc ly thực sự đẹp, có lẽ tôi đã không bắt đầu lấy chúng. Nhưng đây là thứ có thể cho vào máy rửa bát nên tôi ít áy náy hơn." Cuối cùng, bà cho biết cha mẹ mình bắt đầu trả tiền cho những chiếc ly.

Tara Rosegarten, một nhà trị liệu tâm lý ở New York, kể với tôi về một bệnh nhân có bộ sưu tập hũ đựng muối và hạt tiêu gồm những món đồ lấy từ các nhà hàng. "Bạn trả rất nhiều tiền cho trải nghiệm này, rồi quyết định rằng mình cũng nên có một thứ gì đó," bà nói. Theo bà, điều đó đi kèm với giả định rằng các nhà hàng có đồ dư thừa và sẽ không nhận ra nếu mất thêm một cặp hũ đựng muối và hạt tiêu.

Elijah Harlow, một chuyên gia chiến lược thương hiệu ở New York, suy ngẫm nhiều hơn về bộ đồ dùng ăn uống mà anh lấy từ nhà hàng yêu thích Sunny’s ở Miami. Vài năm trước, anh đã giúp một người bạn lấy đi hai chiếc ly martini của nhà hàng. Anh mô tả chúng là "mảnh mai, tinh tế và thanh lịch, đẹp nhất mà tôi từng thấy". Anh vẫn cảm thấy hối hận. "Tôi không nghĩ đó là một hành động vô hại. Đó hoàn toàn là một cách nhìn đầy đặc quyền, rằng nếu bạn thích thứ gì đó thì bạn có thể mang nó về nhà. Thế giới không vận hành như vậy." Khi người bạn đề nghị quay lại để "thay thế" một chiếc ly bị vỡ, anh từ chối. "Đây không phải cửa hàng," Harlow nói với cô. Will Thompson, chủ Sunny’s, cho biết: "Mọi người sẽ lấy bất cứ thứ gì không bị đóng đinh xuống, mà ngay cả như vậy cũng không đảm bảo họ sẽ để yên. Chúng tôi không nhất thiết lập ngân sách cho đồ bị lấy trộm ngoài khoản dự phòng cho đồ vỡ, nhưng chi phí là đáng kể."

Chi phí ăn ngoài tăng cao cũng có thể đang làm gia tăng cảm giác được hưởng đặc quyền của thực khách. Tại Mỹ, giá trên thực đơn vào tháng 8 vừa qua cao hơn 3,4% so với cùng kỳ năm trước. Tại Anh, mức tăng còn rõ rệt hơn, với giá thực đơn tăng khoảng 4,9% trong cùng giai đoạn, theo Văn phòng Thống kê Quốc gia. Điều này diễn ra cùng lúc với xu hướng trộm vặt nói chung gia tăng tại cả Mỹ và Anh kể từ đại dịch, được cho là xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ chi phí sinh hoạt đến việc bán lại hàng hóa trực tuyến ngày càng dễ dàng. "Ăn uống đã trở nên đắt đỏ hơn rất nhiều," Young, vị bác sĩ tâm thần, nói. "Bạn bắt đầu nghĩ rằng, 'Mình lấy chiếc cốc cà phê này hay chiếc khăn ăn này cũng không sao.'"

"Nhà hàng có thể tạo ra một dạng bong bóng tâm lý, trong đó những quy tắc thông thường của chúng ta được nới lỏng đôi chút. Rượu có thể làm giảm sự kiềm chế, còn bạn bè có thể khuyến khích hành vi này," Jane Halsall, một nhà tâm lý học chuyên về chứng nghiện có văn phòng tại London và Dubai, nói. "Điều quan trọng là phân biệt giữa hành vi chớp thời cơ không thường xuyên và việc một người trải qua thôi thúc dai dẳng, khó kiểm soát muốn lấy trộm. Trường hợp thứ hai đặt ra những câu hỏi tâm lý hoàn toàn khác và trong một số trường hợp hiếm gặp có thể liên quan đến chứng rối loạn kiểm soát xung động như kleptomania."

Các chủ nhà hàng có những cách tiếp cận khác nhau đối với nạn trộm vặt, nhưng phần lớn đều đồng ý rằng những vụ lấy trộm nhỏ cộng dồn sẽ trở thành khoản đáng kể, đặc biệt với các nhà hàng nhỏ và độc lập.

Claire Ptak mở một cơ sở cố định của tiệm bánh Violet Cakes tại London vào năm 2010 với tổng chi phí khoảng 10.000 bảng Anh, tương đương khoảng 15.500 USD vào thời điểm đó, rồi trang bị cho nơi này các bộ đồ ăn cổ điển. Những món nhanh chóng bị lấy đi gồm một chiếc gương cổ lớn và nặng trong phòng vệ sinh, "một hành động táo bạo vì khi đó bạn phải đi xuyên qua bếp mới ra được ngoài", bà nói, cùng một đĩa đựng đường David Mellor giá 60 bảng Anh. Tạp chí, trong đó có những ấn phẩm giá tới 15 bảng Anh, cũng bị lấy.

"Bạn luôn biết khi có thứ gì đó bị lấy đi, và chúng tôi cảm nhận rõ điều đó," Ptak nói. "Thật đáng buồn vì bạn muốn làm điều gì đó thật đẹp, rồi lại cảm thấy như mình đang bị trừng phạt."

Tuy nhiên, chính Ptak cũng thừa nhận từng lấy một chiếc gạt tàn từ Claridge’s: "Chiếc gạt tàn quá thanh lịch, đó là một đêm hút thuốc và uống rượu, và tôi muốn có nó. Tôi lập tức cảm thấy tội lỗi." Khi cải tạo lại tiệm bánh vào năm 2020, bà "chuyển sang những món đồ kém thú vị hơn, ít hấp dẫn hơn đối với những người muốn lấy trộm".

Nếu chi phí ăn ngoài tăng cao khiến một số thực khách muốn lấy đồ, áp lực tài chính lên các nhà hàng có thể tạo ra tác động ngược lại. Các cơ sở kinh doanh ngày càng chịu sức ép từ chi phí nguyên liệu và nhân công tăng. Theo công ty kế toán UHY Hacker Young, lợi nhuận của 100 tập đoàn nhà hàng lớn nhất tại Anh đã giảm 44% trong năm 2026 so với năm 2025.

"Ảnh hưởng không chỉ dừng ở chi phí của từng món đồ. Quan trọng hơn tiền bạc là sự bất tiện, cũng như tác động đến hậu cần và quy trình mua sắm," Tourondel, người sở hữu các nhà hàng ở New York, trong đó có Skirt Steak và L’Amico, nói. "Thông thường, chúng tôi dự trù khoảng 300-500 USD mỗi tháng cho hàng hóa bị lấy trộm, tương đương khoảng 3.000-4.000 USD mỗi năm."

L’Amico đã ngừng sử dụng một số loại đĩa và đồ sứ có in thương hiệu theo yêu cầu vì chi phí thay thế quá cao và mất quá nhiều thời gian. Thực khách vẫn thường xuyên lấy những bìa thực đơn bọc da, mỗi chiếc có giá khoảng 45 USD, cùng dao ăn bít tết và thậm chí cả danh sách rượu vang. Tourondel, người cũng sở hữu các nhà hàng ở Miami và Philadelphia, cho biết nơi xảy ra nhiều vụ lấy đồ nhất "chắc chắn là New York".

Một số nơi sẽ áp dụng biện pháp pháp lý. "Có lẽ mỗi tháng một lần tôi lại nhận được cuộc gọi về một vụ trộm tại nhà hàng," Stephen Sitkoff, nhà sáng lập Sitkoff Law Group có trụ sở ở Los Angeles, nói. Ông từng được liên hệ về đủ loại vụ việc, từ ly martini bị lấy trộm đến nấm bị lấy khỏi khu trưng bày, "vì kẻ trộm nghĩ chúng có tẩm ma túy," ông nói.

Một số nhà hàng khác đã biến nạn trộm đồ thành cơ hội kinh doanh hàng lưu niệm. Trevor Gulliver, người đồng sáng lập nhà hàng lâu đời St John ở London vào năm 1994, cho biết những chiếc gạt tàn bằng gốm trắng đặc trưng, in hình linh vật là một chú lợn, đã bị lấy đi gần như ngay từ ngày đầu mở cửa. "Trong những năm kể từ khi chúng tôi mở cửa, con số đó không phải hàng nghìn mà đã lên tới hàng chục nghìn, và chẳng ai cảm thấy xấu hổ," ông nói. "Việc đang ở rất xa nhà nhưng lại bắt gặp chiếc đĩa đựng xà phòng trong nhà vệ sinh hay chiếc đĩa đựng chìa khóa cạnh điện thoại là chuyện hoàn toàn bình thường."

Gulliver không ước tính được tổng chi phí: "Chắc hẳn khoản đó đã được hạch toán ở đâu đó trong sổ sách." Tuy nhiên, St John ngừng đặt những chiếc gạt tàn lên bàn vào năm 2022. Hiện chúng được bán trên trang web của nhà hàng với giá 17,50 bảng Anh, và Gulliver cho biết hơn 50.000 chiếc đã được bán.

"Khi mới mở cửa vào năm 2018, chúng tôi nhận thấy một vài chiếc vòng khăn ăn bằng bạc tuyệt đẹp bắt đầu biến mất," Hiroki Odo, chủ nhà hàng kaiseki Odo ở New York, nơi được trao hai sao Michelin và sử dụng đồ ăn nhập khẩu từ Nhật Bản, nói. Cuối năm 2025, đội ngũ nhà hàng mở cửa hàng Odo at Home để mang đến cho "thực khách một cách đưa nghệ thuật đó vào phòng ăn của riêng họ mà không phải lén bỏ vào túi", vị đầu bếp nói. Những chiếc vòng khăn ăn bằng bạc hiện được bán với giá từ hơn 300 USD đến dưới 600 USD. Các phiên bản được sử dụng trong nhà hàng có giá thấp hơn.

Việc ghi nhận những con số này khiến tôi tỉnh ngộ về ý định lấy trộm dù chỉ một chiếc thìa nhỏ. Nếu những vụ lấy trộm cộng dồn khiến các chủ nhà hàng ngừng trang bị đồ dùng ăn uống chất lượng và những món đồ lặt vặt thú vị, đó sẽ là một kết cục đáng buồn đối với tất cả mọi người. Những sản phẩm này góp phần rất lớn biến phòng ăn thành những nơi trốn chạy đáng nhớ mà chúng ta mong muốn. Những món đồ nhỏ bị lấy trộm có thể làm bừng sáng kệ sách, bàn ăn và phòng tắm ở nhà, nhưng cuối cùng lại khiến các nhà hàng chúng ta yêu thích trở nên đơn điệu.

Có lẽ những bức tượng mèo đó sẽ là vụ lấy đồ cuối cùng của tôi tại một nhà hàng. Tình cờ là tối hôm đó tôi đã bị phát hiện lấy trộm đồ tại Lucky Cat. Trước khi chúng tôi rời đi, nhân viên phục vụ tiến đến và yêu cầu tôi trả lại chiếc bút của cô ấy. Trước đó tôi đã hỏi mượn bút để ghi lại một thứ gì đó, rồi cố tình bỏ nó vào túi xách cùng những chú mèo. Không nhìn vào mắt cô ấy, tôi trả lại chiếc bút, trong khi những bức tượng Lucky Cat vẫn nằm trong túi.