Dù cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao nỗ lực cải cách thể chế, nhiều ý kiến cũng bày tỏ lo ngại về áp lực thực thi và nguy cơ chồng chéo chính sách khi tiến độ làm luật quá nhanh.

Thông tin được đưa ra tại hội thảo công bố báo cáo “Dòng chảy pháp luật kinh doanh Việt Nam 2025” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 2.6 tại Hà Nội.

Theo báo cáo, năm 2025 đánh dấu giai đoạn có tốc độ xây dựng pháp luật cao kỷ lục trong nhiều năm trở lại đây. Chỉ riêng trong năm, Quốc hội đã thông qua 89 đạo luật, cao gấp gần ba lần năm 2024 và gấp hơn năm lần mức trung bình giai đoạn 2020 - 2024.

Nếu tính gộp hai năm 2024 và 2025, tổng số luật được ban hành lên tới 120 đạo luật, vượt tổng số luật của cả tám năm trước cộng lại. Theo VCCI, đây là dấu hiệu cho thấy quyết tâm cải cách thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đang được đẩy mạnh ở mức chưa từng có.

Đáng chú ý, không chỉ số lượng văn bản tăng mạnh mà thời gian xây dựng luật cũng được rút ngắn đáng kể.

Khảo sát của VCCI đối với 33 luật liên quan hoạt động sản xuất - kinh doanh cho thấy thời gian soạn thảo trung bình hiện chỉ còn khoảng 221 ngày, trong khi theo quy trình trước đây thường kéo dài tối thiểu khoảng 22 tháng. Một số dự án luật hoàn tất quá trình xây dựng chỉ trong hơn bốn tháng, thậm chí có trường hợp mất khoảng 72 ngày.

Ông Đậu Anh Tuấn - phó tổng thư ký VCCI - nhận định đây là giai đoạn “bứt phá” của hoạt động xây dựng pháp luật. Theo ông, nhiều nút thắt thể chế tồn tại nhiều năm đã được xử lý nhanh hơn, tạo điều kiện cho các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và đầu tư được ban hành kịp thời.

Báo cáo của VCCI cũng cho biết trong năm qua, hơn 3.000 quy định kinh doanh đã được cắt giảm hoặc đơn giản hóa. Nhiều thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và quy trình kiểm tra chuyên ngành được rà soát lại theo hướng giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo cộng đồng doanh nghiệp, đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm động lực phục hồi và cải thiện môi trường đầu tư.

Tuy nhiên, bên cạnh các tín hiệu lạc quan, nhiều ý kiến tại hội thảo cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ “vênh” chính sách khi tốc độ ban hành luật quá nhanh.

Một số doanh nghiệp cho rằng việc sửa đổi liên tục nhiều quy định trong thời gian ngắn khiến doanh nghiệp khó theo kịp, đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ và vừa có nguồn lực pháp chế hạn chế. Không ít doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư, quy trình vận hành hoặc hợp đồng kinh doanh do quy định thay đổi nhanh hơn dự kiến.

Theo các chuyên gia pháp lý, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở việc ban hành luật mà còn ở chất lượng thực thi và tính đồng bộ giữa các văn bản dưới luật.

Trong nhiều trường hợp, luật được thông qua nhưng nghị định, thông tư hướng dẫn chưa kịp ban hành hoặc còn chồng chéo giữa các bộ ngành, khiến doanh nghiệp lúng túng trong áp dụng thực tế.

Một số lĩnh vực như đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường hay thuế hiện vẫn tồn tại tình trạng quy định giao thoa giữa nhiều luật khác nhau. Điều này khiến quá trình thực thi tại địa phương đôi khi chưa thống nhất, dẫn đến phát sinh thêm thủ tục hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.

Theo VCCI, cải cách thể chế thời gian tới cần chuyển trọng tâm từ “số lượng” sang “chất lượng”, bảo đảm tính ổn định, minh bạch và khả thi của hệ thống pháp luật.

Các chuyên gia cũng cho rằng quá trình làm luật cần tăng cường tham vấn doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và chuyên gia độc lập ngay từ giai đoạn đầu xây dựng chính sách nhằm hạn chế tình trạng sửa đổi nhiều lần sau khi ban hành.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực phát triển, môi trường pháp lý ổn định được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

Theo VCCI, những chuyển động mạnh mẽ trong cải cách thể chế năm 2025 cho thấy quyết tâm lớn của cơ quan lập pháp và điều hành. Tuy nhiên, để các thay đổi thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải bảo đảm tính nhất quán của chính sách, giảm chi phí tuân thủ và tạo sự dự đoán được cho cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình sản xuất - kinh doanh.