Nằm giữa những thảo nguyên trập trùng, Ulanqab là một trung tâm công nghệ khó ai ngờ tới.

Thế nhưng, thành phố khiêm tốn với chưa đầy 2 triệu dân ở Nội Mông này lại đang ở tuyến đầu trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm di dời năng lực tính toán khỏi các siêu đô thị đông đúc ở phía đông để đến các vùng phía tây, nơi có cả không gian rộng lớn và nguồn năng lượng xanh giá rẻ dồi dào.

Vào một buổi trưa thứ Sáu tại một giao lộ ngổn ngang ở rìa phía đông thành phố, các công nhân túa ra từ một cụm công trường xây dựng trung tâm dữ liệu - một lời nhắc nhở về quy mô của dự án tại đây, cách Bắc Kinh khoảng 350 km (khoảng 217 dặm) về phía tây bắc. Vẫn đội mũ bảo hộ và mặc áo phản quang, quần và ủng bám đầy bụi, họ tụ tập tại một cụm xe tải bán đồ ăn giá rẻ, bia và thuốc lá.

"Mỗi ngày có hàng trăm công nhân," một phụ nữ họ Yin, người chỉ dùng một tên và có gia đình kinh doanh một quầy hàng bán các đĩa gà, trứng và tàu hũ ky cho công nhân tại giao lộ sầm uất với giá 10 nhân dân tệ (khoảng 1,50 USD), cho biết. "Công việc không bao giờ dừng lại."

Được triển khai từ năm 2022, sự chuyển dịch công nghệ của Bắc Kinh - một chiến dịch được biết đến chính thức trong tiếng Trung là *dongshu xisuan*, hay nôm na là "Dữ liệu miền Đông, Tính toán miền Tây" - đã tác động đến sự phân bổ của các dự án. Theo một nghiên cứu mới do BloombergNEF công bố hôm thứ Ba, hơn một nửa số dự án trung tâm dữ liệu sắp triển khai của nước này hiện nằm ở phía bắc và tây bắc, bao gồm cả Nội Mông, khu vực có thành phố Ulanqab.

BNEF nhận thấy, đến năm 2028, khu vực này dự kiến sẽ vượt qua Bắc Kinh, Thượng Hải và các khu vực đô thị đã có tên tuổi khác để trở thành nguồn cung năng lực tính toán hàng đầu của đất nước. DeepSeek và Z.AI Co. là một trong những công ty tiên phong về AI của Trung Quốc đang xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ có công suất từ một gigawatt trở lên trong khu vực, chạy đua để thiết lập cơ sở hạ tầng cần thiết nhằm thúc đẩy phát triển AI.

Các nhà phân tích của BNEF viết trong báo cáo: "Miền bắc và tây bắc Trung Quốc đã nổi lên như là 'cực tăng trưởng chính cho các dự án phát triển mới, mặc dù có một đội ngũ vận hành nhỏ hơn nhiều'. Chi phí điện năng thấp hơn, khí hậu mát mẻ hơn và quỹ đất dồi dào hơn ở những khu vực này đang thu hút các nhà phát triển, trong khi các tác vụ tiêu tốn nhiều điện năng và ít nhạy cảm với độ trễ đang dịch chuyển từ các trung tâm có nhu cầu đã được thiết lập."

Theo phân tích của BNEF, Trung Quốc đang trên đà tăng hơn gấp đôi công suất của các thiết bị tính toán đang được sử dụng trong các trung tâm dữ liệu của mình - được gọi là công suất IT đang vận hành - trong vòng 5 năm tới. Tổng nhu cầu điện năng dự kiến sẽ tăng 151% lên 329 terawatt-giờ vào năm 2030, chiếm 2,4% tổng sản lượng điện của Trung Quốc.

Đồng bằng sông Dương Tử hiện đang đứng đầu bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh của BNEF, bao gồm các yếu tố như kết nối, giấy phép đất đai và nguồn cung năng lượng. Nhưng công suất trung tâm dữ liệu của khu vực này dự kiến sẽ bị hạn chế theo thời gian do chi phí điện cao và hạn ngạch tiêu thụ năng lượng.

Trước khi có các trung tâm dữ liệu, Ulanqab chủ yếu được biết đến như một điểm đến cuối tuần nổi tiếng của người dân Bắc Kinh muốn thoát khỏi thời tiết mùa hè oi bức, bị thu hút bởi những ngôi nhà lều du mục (yurt), hoạt động cưỡi ngựa và các tour du lịch đến một cụm núi lửa không hoạt động trông giống như trên sao Hỏa.

Ngày nay, nơi đây là một thị trấn bùng nổ công nghệ. Các lô đất trống chất đầy khung nhôm, thanh thép và ván gỗ. Những chiếc cần cẩu điểm xuyết trên đường chân trời và tia lửa hàn tóe ra từ những người công nhân ngồi cheo leo trên vỏ của những khung kết cấu khổng lồ cho các công trình sẽ chứa nhiều năng lực tính toán hơn nữa. Tại Khu Phát triển Công nghệ cao Chahar, tham vọng được thể hiện rõ qua những đại lộ rộng lớn được đặt theo tên của một số công ty công nghệ lớn nhất thế giới, bao gồm Apple Inc. và Huawei Technologies Co.

Nội Mông chỉ là một trong tám khu vực được Trung Quốc chỉ định làm trung tâm tính toán quốc gia. Các khu vực khác bao gồm các vùng ven biển xung quanh Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu, khu vực Thành Đô-Trùng Khánh ở miền trung Trung Quốc, Quý Châu ở phía tây nam, và Cam Túc và Ninh Hạ ở phía tây bắc.

Một phần, đây là nỗ lực tận dụng không gian. Theo kế hoạch của Bắc Kinh, các thành phố ở phía đông sẽ quản lý các yêu cầu tính toán không cho phép có độ trễ - như lái xe tự động. Nhưng những công việc có thể thực hiện ở xa người dùng hơn, như lưu trữ đám mây hoặc huấn luyện mô hình, sẽ được chuyển về phía tây.

Động thái này cũng nhằm giải quyết vấn đề ngày càng lớn của ngành điện: sự dư thừa. Nguồn cung tại chỗ đã là một nút thắt ở một số vùng của Trung Quốc, khi việc xây dựng hạ tầng lưới điện mất nhiều thời gian hơn so với chính trung tâm dữ liệu. Nhưng khi trời nắng và có gió, các khu vực phía tây với nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và rẻ tiền đang sản xuất nhiều hơn mức tiêu thụ, để lại công suất dự phòng cho các máy chủ và phần cứng ngốn điện khác.

Việc được chỉ định làm trung tâm sẽ mang lại các khoản đầu tư và quyền tiếp cận ưu đãi vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, nhưng cũng đi kèm với các mục tiêu nghiêm ngặt về tỷ lệ sử dụng cơ sở vật chất, hiệu quả năng lượng và năng lượng sạch. Các trung tâm dữ liệu mới trong khu vực phải đảm bảo hơn 80% lượng điện sử dụng hàng năm đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, thông qua kết nối trực tiếp hoặc mua chứng chỉ năng lượng xanh.

Miền bắc và tây bắc Trung Quốc có thể chiếm một phần ba công suất vận hành của cả nước vào năm 2030, nhưng vẫn phải cạnh tranh với sức hấp dẫn của các siêu đô thị, nơi tiếp tục có kết nối tốt hơn, dù không có nguồn năng lượng dồi dào.

Điều đó, kết hợp với sự nhiệt tình đi kèm với một chính sách thúc đẩy từ Bắc Kinh, làm tăng nguy cơ các ưu đãi tạo ra tình trạng dư thừa công suất vốn đã gây khó khăn cho các ngành công nghiệp khác. Theo BNEF, lần này, Bắc Kinh đang cố gắng hạn chế đầu tư mang tính đầu cơ hoặc trùng lặp bằng cách buộc các dự án lớn phải được quốc gia phê duyệt trước khi có thể bắt đầu xây dựng.

Hiện tại, bà Yin và những người khác đang tận dụng sự sôi động này.

"Cứ nhìn xung quanh mà xem," bà nói. "Làm sao mà không tốt cho được?"

- Với sự hỗ trợ từ Dan Murtaugh và Ocean Hou