Khi chiến sự đẩy thị trường dầu khí vào trạng thái biến động cực đoan, cuộc đua toàn cầu nhằm bảo đảm an ninh năng lượng lại đang giúp Trung Quốc trở nên vững vàng hơn, theo nhận định của giám đốc đầu tư thị trường mới nổi tại bộ phận ngân hàng tư nhân của Deutsche Bank Jacky Tang.

“Xét về kinh tế và cơ cấu năng lượng, Trung Quốc là bên hưởng lợi trong cuộc chiến này,” ông nói trong một cuộc phỏng vấn.

Nhận định đó phản ánh một bức tranh phức tạp. Tổ chức nghiên cứu Bruegel cho rằng sự phụ thuộc của Trung Quốc vào dầu nhập khẩu từ Iran sẽ là thác thức khắc nghiệt với chiến lược năng lượng của nước này. Tuy nhiên, với vị thế là nhà sản xuất công nghệ sạch lớn nhất thế giới, Trung Quốc lại đang ở vị trí đặc biệt thuận lợi để hỗ trợ các chính phủ đang gấp rút giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông, theo vị lãnh đạo của Deutsche Bank.

Về dài hạn, ông Tang cho rằng “ai cũng hiểu” rằng thế giới không thể tiếp tục phụ thuộc vào dầu mỏ.

Theo ông, điều này sẽ buộc châu Á, khu vực nhập khẩu dầu Trung Đông lớn nhất, phải điều chỉnh chiến lược. Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ nhiều khả năng sẽ tìm cách đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, và các thiết bị phục vụ quá trình này gần như chắc chắn sẽ đến từ Trung Quốc.

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông liên tục chuyển từ những đe dọa sống còn sang các thỏa thuận ngừng bắn mong manh, giá dầu và khí đốt biến động dữ dội. Thông tin về khả năng tạm ngừng giao tranh trong hai tuần đã mang lại chút nhẹ nhõm vào sáng thứ Tư, với điều kiện kèm theo là việc mở lại eo biển Hormuz. Tuy vậy, các bước đi tiếp theo vẫn hết sức khó đoán.

Trong khi đó, các chính phủ sẽ tiếp tục hướng tới mục tiêu tự chủ năng lượng. Trung Quốc, dù vẫn là nước tiêu thụ than lớn nhất thế giới, đang nhanh chóng mở rộng lĩnh vực công nghệ sạch nhằm phục vụ mục tiêu này. Theo báo cáo tháng 2 của Ember, các nguồn điện phát thải thấp hiện chiếm gần 40% sản lượng điện của Trung Quốc, so với khoảng 25% một thập kỷ trước. Trong khi đó, năng lượng tái tạo chiếm gần một nửa tổng công suất lắp đặt, theo ước tính của Barclays

“Một thập kỷ đầu tư vào năng lượng tái tạo và điện hóa đã giúp Trung Quốc giảm đáng kể mức độ dễ tổn thương trước các cú sốc năng lượng,” nhóm chuyên gia của Barclays do Jian Chang dẫn dắt nhận định trong báo cáo ngày 8.4. Hệ quả là dầu và khí đốt hiện chỉ còn đóng vai trò nhỏ trong sản xuất điện của nước này.

Ông Tang cho rằng làn sóng nhu cầu mới đối với năng lượng tái tạo sẽ sàng lọc những doanh nghiệp công nghệ sạch đủ sức cạnh tranh, sau nhiều năm tăng trưởng nóng khiến giá giảm xuống mức mà một số công ty không còn trụ vững.

“Vấn đề ở Trung Quốc là cạnh tranh rất khốc liệt,” ông nói. “Những bên chiến thắng sẽ là các doanh nghiệp có bảng cân đối lành mạnh, nền tảng vững chắc và có quyền định giá.”

Theo ông, các nhà xuất khẩu thiết bị có biên lợi nhuận đủ để hấp thụ chi phí tăng cao và có dòng tiền cho phép thực hiện sáp nhập, mua lại sẽ có lợi thế. Ông cũng cho biết Deutsche Bank đang khuyến nghị khách hàng ngân hàng tư nhân tìm kiếm những doanh nghiệp có mức nợ thấp hơn so với các đối thủ.

“Với nhiều công ty hạ tầng, tỉ lệ đòn bẩy thường cao vì họ là doanh nghiệp quy mô nhỏ và phải dựa vào vốn vay ngân hàng,” ông nói.

Trong một danh mục đầu tư điển hình, cổ phiếu năng lượng sạch Trung Quốc thường chiếm khoảng 10 đến 15% phần phân bổ vào cổ phiếu Trung Quốc. “Chúng tôi không muốn phân bổ quá lớn vì biến động vẫn còn rất cao,” ông cho biết.

Cổ phiếu Trung Quốc từng nằm trong nhóm tăng mạnh nhất của chỉ số S&P Global Clean Energy Transition Index trong những tuần đầu của cuộc chiến, nhưng phần lớn mức tăng sau đó đã bị xóa sạch.

Để xử lý tình trạng dư cung trong lĩnh vực công nghệ sạch, chính phủ Trung Quốc đã triển khai chiến dịch chống cạnh tranh tiêu cực. Kế hoạch 5 năm mới nhất đã giảm mức độ ưu tiên đối với ngành năng lượng mặt trời, đồng thời cắt giảm hoặc hủy hoàn thuế xuất khẩu đối với một số sản phẩm như pin mặt trời, trong bối cảnh nhiều quốc gia chỉ trích sự mất cân bằng thương mại.

“Trung Quốc rất quyết tâm duy trì mức giá đủ cạnh tranh, đồng thời vẫn đảm bảo doanh nghiệp có thể tồn tại,” ông Tang nói.

— Với sự hỗ trợ của Stephen Stapczynski