Việc Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực từ tháng 7.2026 được xem là dấu mốc quan trọng, đặt nền tảng pháp lý mới cho thị trường vốn tăng trưởng mạnh nhưng còn nhiều bất cập về minh bạch và cạnh tranh.

Trong những năm gần đây, thương mại điện tử không chỉ là một kênh bán lẻ, mà đã trở thành hạ tầng giao dịch số, nơi các nền tảng, mạng xã hội và hệ sinh thái logistics, thanh toán kết nối theo thời gian thực. Theo Bộ Công Thương, năm 2025 quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam ước đạt khoảng 31 tỉ USD, tăng hơn 25% so với năm trước, chiếm gần 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, đồng thời đóng góp khoảng hai phần ba giá trị của nền kinh tế số.

Đà tăng trưởng này giúp Việt Nam duy trì vị thế trong nhóm các quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh cũng kéo theo những vấn đề về quản lý nền tảng, kiểm soát hàng hóa, bảo vệ người tiêu dùng và cạnh tranh không bình đẳng giữa các mô hình kinh doanh.

Luật Thương mại điện tử 2025 được xây dựng trong bối cảnh đó, với mục tiêu thiết lập lại trật tự thị trường. Lần đầu tiên, các mô hình nền tảng được phân loại rõ ràng, bao gồm sàn giao dịch, nền tảng trung gian, mạng xã hội có chức năng thương mại và các mô hình lai. Cách tiếp cận này nhằm xác định cụ thể trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động bán hàng qua livestream và mạng xã hội ngày càng phổ biến.

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, khuôn khổ pháp lý mới không chỉ hướng đến kiểm soát rủi ro, mà còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển bền vững hơn, nhất là trong thương mại điện tử xuyên biên giới. Việc chuẩn hóa thông tin người bán, nguồn gốc hàng hóa và trách nhiệm của nền tảng được kỳ vọng sẽ nâng cao niềm tin thị trường, yếu tố then chốt để thương mại điện tử tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.

Ở cấp địa phương, thương mại điện tử đang trở thành công cụ mở rộng thị trường cho nông sản và sản phẩm đặc thù. Sơn La, một tỉnh có thế mạnh về cây ăn quả và sản phẩm OCOP, đã đưa hàng trăm mặt hàng lên các sàn trong nước và quốc tế, qua đó giảm phụ thuộc vào thương lái truyền thống. Tương tự, nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ tại các địa phương khác đang tận dụng nền tảng số để tiếp cận người tiêu dùng ở xa, điều vốn khó thực hiện trong mô hình phân phối truyền thống.

Tuy vậy, thực tiễn cho thấy cơ hội đi kèm áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Trên cùng một nền tảng, các sản phẩm được đầu tư bài bản, công bố đầy đủ thành phần và tiêu chuẩn chất lượng phải cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm giá rẻ, thông tin không đồng nhất. Cuộc đua về giá trên môi trường số khiến nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã gặp khó trong việc bảo vệ giá trị thật của sản phẩm, nhất là các mặt hàng chế biến từ nguyên liệu tự nhiên hoặc phục vụ xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, các quy định mới về minh bạch thông tin được xem là yếu tố mang tính điều chỉnh dài hạn. Luật Thương mại điện tử yêu cầu người bán phải công khai nguồn gốc, xuất xứ, thành phần và tiêu chuẩn chất lượng; đồng thời chịu trách nhiệm pháp lý đối với nội dung quảng cáo. Các hành vi gây nhầm lẫn về công dụng, chất lượng hoặc chứng nhận sẽ bị xử lý, qua đó hạn chế tình trạng thổi phồng giá trị sản phẩm vốn khá phổ biến trên không gian số.

Theo đánh giá của các chuyên gia, năm 2026 sẽ là năm bản lề để thương mại điện tử Việt Nam tái định vị vai trò trong nền kinh tế số. Thị trường được kỳ vọng tiếp tục mở rộng, nhưng theo hướng chọn lọc hơn, gắn với chuẩn hóa dữ liệu, danh tính người bán và hạ tầng logistics. Khi các yếu tố này được cải thiện đồng bộ, thương mại điện tử không chỉ là kênh tiêu thụ, mà còn trở thành động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số trong và ngoài nước.