Trong khi Bộ Công Thương đề xuất giảm thuế để tạo chênh lệch giá hấp dẫn hơn cho xăng E10, nhiều chủ xe vẫn tiếp tục băn khoăn về khả năng tương thích của động cơ, đặc biệt với các dòng xe đời cũ hoặc xe nhập khẩu.

Theo đề xuất mới, Bộ Công Thương kiến nghị nghiên cứu giảm thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng sinh học E10 nhằm khuyến khích người tiêu dùng chuyển đổi từ xăng khoáng truyền thống sang nhiên liệu sinh học.

Hiện nay, mỗi lít xăng khoáng đang chịu thuế bảo vệ môi trường 2.000 đồng và thuế tiêu thụ đặc biệt 10%. Với xăng sinh học, phần ethanol không thuộc diện chịu thuế bảo vệ môi trường nên mức thuế thực tế thấp hơn. Theo tính toán, xăng E10 hiện chịu khoảng 1.800 đồng thuế bảo vệ môi trường mỗi lít, thấp hơn xăng khoáng khoảng 200 đồng.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức chênh lệch giá hiện nay chưa đủ hấp dẫn để thúc đẩy người dân chuyển sang E10, đặc biệt khi không ít chủ xe vẫn còn tâm lý lo ngại về chất lượng nhiên liệu và độ bền động cơ. Trên các diễn đàn ôtô, xe máy và mạng xã hội, câu hỏi phổ biến nhất thời gian qua là liệu xe đang dùng RON95 có cần xả sạch bình xăng trước khi chuyển sang E10 hay không.

Theo các chuyên gia kỹ thuật và hãng nhiên liệu, phần lớn ôtô, xe máy đời mới hiện nay có thể chuyển đổi sang E10 mà không cần súc rửa hay xả cạn bình xăng.

Nguyên nhân là E10 thực chất vẫn là hỗn hợp gồm khoảng 90% xăng khoáng và 10% ethanol sinh học. Khi đổ E10 vào bình còn xăng RON95 hoặc E5, các loại nhiên liệu này sẽ tự hòa trộn trong quá trình vận hành. Nếu lượng xăng cũ còn lại trong bình không quá nhiều, hỗn hợp tạo thành thường có tỷ lệ ethanol thấp hơn mức E10 tiêu chuẩn.

Ví dụ, với bình xăng 60 lít còn 30 lít RON95 rồi đổ thêm 30 lít E10, tỷ lệ ethanol cuối cùng chỉ khoảng 5%, tương đương xăng E5. Các hãng xe và chuyên gia cho rằng điều này không gây ảnh hưởng với những xe đã được thiết kế tương thích E10.

Dù vậy, nhóm xe đời cũ vẫn là đối tượng được khuyến nghị thận trọng hơn. Ethanol có tính hút ẩm và khả năng hòa tan cặn bẩn mạnh hơn xăng khoáng thông thường. Với những xe đã sử dụng lâu năm hoặc ít được bảo dưỡng, E10 có thể làm bong cặn trong bình nhiên liệu, dẫn tới nguy cơ ảnh hưởng lọc xăng, kim phun hoặc đường ống dẫn nhiên liệu.

Ngoài ra, ethanol cũng có thể tác động tới các chi tiết cao su đã xuống cấp trên xe cũ, làm vật liệu nhanh lão hóa hoặc nứt vỡ hơn nếu sử dụng lâu dài. Một số chuyên gia cho rằng nhóm xe sản xuất trước những năm 2000 cần kiểm tra kỹ trước khi chuyển sang dùng E10 thường xuyên.

Trong khi đó, phần lớn xe đời mới khoảng 10-15 năm trở lại đây đều đã được thiết kế để có thể sử dụng nhiên liệu chứa ethanol ở mức E10 mà không gây hại đáng kể cho động cơ hoặc hệ thống nhiên liệu. ECU và cảm biến oxy trên xe hiện đại cũng có khả năng tự điều chỉnh tỷ lệ hòa khí khi thành phần ethanol thay đổi nhẹ. 

Nhiều hãng xe hiện ghi rõ mức nhiên liệu tương thích trong sách hướng dẫn sử dụng hoặc trên nắp bình xăng. Nếu xe có dòng chữ “Up to E10 Gasoline only”, điều đó đồng nghĩa xe có thể dùng E10 hoặc các mức ethanol thấp hơn mà không ảnh hưởng đến vận hành. 

Theo Bộ Công Thương, việc mở rộng sử dụng E10 nhằm giảm phát thải và thúc đẩy nhiên liệu sinh học trong nước. Trước đó, Việt Nam đã triển khai xăng E5 từ năm 2015 và thay thế hoàn toàn RON92 từ năm 2018. 

Trên thế giới, E10 hiện là loại nhiên liệu phổ biến tại Mỹ, châu Âu, Australia và nhiều quốc gia châu Á. Brazil thậm chí đã sử dụng các loại nhiên liệu có tỷ lệ ethanol cao hơn như E20, E25 trong nhiều thập niên. 

Tuy nhiên, kinh nghiệm từ giai đoạn triển khai E5 cho thấy giá bán là yếu tố quan trọng quyết định mức độ chấp nhận của người tiêu dùng. Trên các diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng nếu E10 chỉ rẻ hơn RON95 vài trăm đồng mỗi lít, động lực chuyển đổi sẽ không lớn, trong khi tâm lý e ngại với xe cũ vẫn còn khá phổ biến. 

Vì vậy, cùng với chính sách thuế, giới chuyên môn cho rằng điều quan trọng nhất vẫn là kiểm soát chất lượng pha trộn nhiên liệu và minh bạch thông tin kỹ thuật cho người dùng. Khi E10 dự kiến được triển khai rộng từ năm 2026, khả năng tương thích của phương tiện và niềm tin vào chất lượng nhiên liệu sẽ là hai yếu tố quyết định tốc độ chuyển đổi trên thị trường.