Khi Mỹ và Israel phát động cuộc không kích vào Iran vào ngày thứ Bảy cuối cùng của tháng 2, các thị trường dầu chính trên thế giới đều đã đóng cửa. Tuy nhiên, giá dầu thô vẫn không ngừng biến động.

Trên Trade.xyz, một thị trường ít người biết đến được xây dựng trên nền tảng sàn giao dịch tiền số Hyperliquid, giới đầu cơ đã mua bán một sản phẩm phái sinh dầu thô dựa trên blockchain xuyên suốt cuối tuần. Đến khi các hợp đồng tương lai truyền thống mở cửa trở lại, các nhà giao dịch đã trải qua nhiều giờ đồng hồ để định giá tác động của cuộc xung đột.

Ngành tài chính hiện đại đã mất nhiều thập kỷ để xây dựng các thị trường quanh một cấu trúc chung: Các sàn giao dịch được công nhận, giờ giao dịch cố định và mức giá tham chiếu làm mốc định hình cho tất cả các bên khác. Tiền mã hóa đã phá vỡ quy chuẩn đó. Các thị trường của nó hoạt động liên tục, dễ dàng vượt qua biên giới quốc gia và ngày càng lấp đầy những khoảng trống mà các sàn giao dịch truyền thống bỏ ngỏ.

Trade.xyz là một trong những thử nghiệm rõ ràng nhất về mức độ xa hơn mà sự bứt phá đó có thể đạt tới. Được vận hành bởi một đội ngũ khoảng 12 người, công ty khởi nghiệp này đã mất chưa đầy một năm để tạo ra các hợp đồng tương lai vĩnh cửu (perpetual futures) gắn liền với dầu thô, kim loại quý, các chỉ số chứng khoán và các công ty chuẩn bị lên sàn, bao gồm cả SpaceX.

Kể từ khi ra mắt vào tháng 10, các thị trường này đã tạo ra khoảng 500 tỉ USD khối lượng giao dịch và chiếm hơn 99% hoạt động trên toàn hệ thống thị trường của bên thứ ba trên Hyperliquid, được gọi là HIP-3.

Thành công đó đã tiếp thêm sức mạnh cho Trade.xyz và Hyperliquid theo đuổi một mục tiêu tham vọng hơn. Họ đang vận động các cơ quan quản lý mở đường cho các hợp đồng vĩnh cửu tiền IPO (pre-IPO perps) tại Mỹ, nơi họ cho rằng các công cụ này có thể giúp hiện đại hóa quy trình phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) truyền thống bằng cách cải thiện khả năng khám phá giá. Hyperliquid hoạt động bên ngoài Mỹ và không chính thức mở cửa cho các nhà giao dịch Mỹ. Trade.xyz cũng chịu các hạn chế tương tự.

Hyperliquid và rộng hơn là Trade.xyz có vẻ như đã giành được sự ủng hộ từ một đồng minh quan trọng. Tổng thống Donald Trump, một người ủng hộ ngành công nghiệp này và có gia đình sở hữu nhiều lợi ích sâu rộng trong lĩnh vực tiền mã hóa, tuần trước cho biết các cơ quan quản lý đang nỗ lực đưa Hyperliquid vào thị trường Mỹ.

Không giống như các hợp đồng tương lai truyền thống vốn đáo hạn vào một ngày cố định, hợp đồng vĩnh cửu không bao giờ hết hạn. Nhà đầu tư có thể nắm giữ vị thế vô thời hạn mà không cần phải gia hạn từ hợp đồng này sang hợp đồng khác. Các công cụ này cũng có thể đi kèm đòn bẩy cực cao. Một số nền tảng cho phép nhà đầu tư vay 100 USD cho mỗi 1 USD đầu tư.

Luôn có “một thị trường giá tăng ở đâu đó,” Walter Li, người từng là nhà giao dịch quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tại Royal Bank of Canada, cho biết. Li hiện đang tự quản lý danh mục đầu tư của mình với phần lớn thông qua các thị trường Trade.xyz. Nếu một lớp tài sản đang sôi động chưa có trên blockchain, Trade.xyz có thể tạo ra một thị trường cho nó, ông nói thêm.

Phân tích của Bloomberg News về các hợp đồng của Trade.xyz trong thời gian diễn ra cuộc xung đột Mỹ - Iran cho thấy chúng nhìn chung bám sát giá dầu truyền thống trong các giai đoạn ít biến động hơn và cung cấp góc nhìn thời gian thực về tâm lý thị trường trong khi các thị trường truyền thống đóng cửa.

Tuy nhiên, trong một số giai đoạn biến động dữ dội nhất của cuộc xung đột, mức độ biến động lại nhỏ hơn so với những gì diễn ra sau khi các thị trường lâu đời mở cửa trở lại. Trade.xyz sử dụng cái gọi là “biên độ khám phá giá: để giảm thiểu các biến động cực đoan trong những khoảng thời gian như vậy, và theo thời gian, các hạn mức đó đã được mở rộng. Mục đích của chúng là “cho phép khám phá giá đồng thời ngăn chặn hành vi thao túng” trong các ngày cuối tuần, một người đại diện của nền tảng này cho biết.

Các hợp đồng cuối tuần thu hút một tập hợp người tham gia và thanh khoản khác so với các thị trường hợp đồng tương lai dầu thô truyền thống mà chúng đang được so sánh. Các nhà giao dịch dầu chuyên nghiệp cho biết họ theo dõi các hợp đồng này như một công cụ đo lường tâm lý thị trường, chứ không nhất thiết là dự báo về mức giá mở cửa của dầu Brent hay West Texas Intermediate (WTI).

Trade.xyz là sản phẩm của Unit Labs, đơn vị có đội ngũ vận hành phần lớn dưới các bí danh. Công ty đã huy động vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm Paradigm cách đây hơn một năm, theo các nguồn tin thân cận với vụ việc. Người đại diện của Unit Labs và Paradigm từ chối bình luận về thương vụ này.

Phạm vi ảnh hưởng của nền tảng này hiện đã mở rộng sâu vào tài chính truyền thống. Vào tháng 3, Trade.xyz và S&P Global Inc. đã công bố điều mà họ mô tả là hợp đồng vĩnh cửu được cấp phép chính thức đầu tiên gắn liền với chỉ số S&P 500. Sản phẩm này có khoảng 450 triệu USD khối lượng vị thế mở. Trade.xyz cũng cung cấp một hợp đồng theo dõi chỉ số Nasdaq 100.

Các thị trường HIP-3 lớn nhất, tất cả đều do Trade.xyz phát triển, là những thị trường gắn liền với S&P 500, cổ phiếu của SK Hynix và vàng, với tổng vị thế mở khoảng 1,2 tỉ USD.

Thách thức đối với các cơ quan quản lý

Mặc dù các hợp đồng tương lai vĩnh cửu gắn với các tài sản như cổ phiếu đã tồn tại trước khi Hyperliquid giới thiệu hệ thống HIP-3, sự thay đổi này đã thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng hoạt động 24/7 phân tán trên toàn cầu.

Giới giám sát Wall Street vốn quen với việc giao dịch chỉ giới hạn trong tuần làm việc giờ đây “phải đối mặt với khả năng thanh khoản dịch chuyển và quá trình khám phá giá diễn ra ở thị trường hải ngoại, đặc biệt là trong các giờ ngoài thị trường,” Yesha Yadav, giáo sư tại trường Luật thuộc đại học Vanderbilt chuyên về tài sản số, nhận định.

Collins Belton, giám đốc vận hành kiêm cố vấn pháp lý của Unit Labs, phát biểu tại một hội nghị ngành vào tháng 7 rằng lĩnh vực sơ khai này đang làm việc với một chính quyền “rất sẵn lòng.” Belton từng “kỳ vọng sẽ gặp sự lo ngại nhiều hơn” từ các tổ chức và cơ quan quản lý.

Điều đó đã đặt các cơ quan quản lý vào thế đối đầu với CME Group, thị trường sản phẩm phái sinh lớn nhất thế giới. Vào tháng 6, CME đã kiện ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) và chủ tịch Michael Selig về hướng dẫn được cho là mở đường cho các nền tảng tại Mỹ ra mắt hợp đồng tương lai vĩnh cửu tiền mã hóa.

Trong một tuyên bố vào thời điểm đó, CFTC gọi vụ kiện này là “vô lý.”

Các hợp đồng liên quan đến công ty tư nhân lấp đầy một khoảng trống khác so với các hợp đồng theo dõi giá dầu. Các công ty như SpaceX không có giá cổ phiếu được giao dịch liên tục trước khi niêm yết, và định giá của họ được tổng hợp từ các vòng gọi vốn và giao dịch thứ cấp vốn có thể cách nhau nhiều tháng.

Theo dấu SpaceX

Các hợp đồng vĩnh cửu từ Trade.xyz và các đối thủ cạnh tranh không mang lại quyền sở hữu cổ phần cơ sở và không có chứng khoán đại chúng nào tồn tại để làm mốc định giá cho họ thông qua hoạt động kinh doanh chênh lệch giá trực tiếp. Thay vào đó, chúng cung cấp một tín hiệu công khai về cách các nhà giao dịch định giá doanh nghiệp trước khi ra mắt công chúng.

Cho đến nay, các hợp đồng vĩnh cửu tiền IPO của Trade.xyz đã đưa ra tín hiệu phần lớn chính xác về mức giá mở cửa của cổ phiếu. Trong một số đợt chào bán cổ phiếu lớn trên thị trường năm nay bao gồm SpaceX và SK Hynix, các hợp đồng đã chỉ ra một cách chính xác rằng cổ phiếu sẽ bắt đầu giao dịch ở mức cao hơn mức giá mà các ngân hàng bảo lãnh phát hành đưa ra.

“Một thị trường chưa từng nhìn thấy một cổ phiếu nào của công ty lại tiệm cận với giá giao dịch thực tế hơn cả tổ hợp ngân hàng bảo lãnh đã dành hai tuần để tiếp thị nó,” David Schamis, giám đốc Điều hành của Hyperliquid Strategies, công ty tập trung tích lũy token gốc của Hyperliquid, cho biết.

Trong một bức thư gửi thư ký ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) Vanessa Countryman vào ngày 18 tháng 8, Trade.xyz và một nhóm vận hành hành lang liên quan đến Hyperliquid đã trích dẫn kết quả ban đầu của các hợp đồng vĩnh cửu tiền IPO để tranh luận rằng chúng có thể giúp cải thiện quy trình IPO bằng cách cung cấp tín hiệu thị trường công khai trước khi niêm yết.

Hyperliquid do Jeff Yan, cựu giao dịch viên tại Hudson River Trading, làm đồng sáng lập. Đơn vị phát triển chính của nền tảng, Hyperliquid Labs, có trụ sở tại Singapore.

Việc sử dụng đòn bẩy cao ngất ngưởng đã góp phần gây ra một số sự cố ban đầu. Vào giữa tháng 6, vài ngày sau khi cổ phiếu SpaceX bắt đầu giao dịch, một đợt ép bán non đối với các hợp đồng vĩnh cửu Trade.xyz liên quan đến công ty tên lửa và vệ tinh của Elon Musk đã đẩy giá trị định giá ngầm của công ty lên 3.000 tỉ USD, lớn hơn cả Amazon.com hay Microsoft vào thời điểm đó. Hơn 50 triệu USD vị thế bán khống trong các hợp đồng vĩnh cửu đã tự động bị thanh lý.

Khoảng một tháng sau, chính cơ chế này đã kích hoạt một biến động lớn theo chiều ngược lại đối với hợp đồng vĩnh cửu của Trade.xyz gắn với SK Hynix. Những người nắm giữ vị thế mua đã bị buộc phải đóng gần 60 triệu USD vị thế mua sau khi hợp đồng giảm 20%. Động thái này diễn ra sau đợt sụt giảm 30% trước giờ mở cửa của cổ phiếu hãng sản xuất chip Hàn Quốc, bị kích hoạt khi một cổ phiếu duy nhất được trao tay trên Nextrade ở mức giá có vẻ như là sai lệch bất thường.

Trade.xyz cho biết họ sẽ bù đắp các khoản tổn thất gây ra bởi phần biến động “bất thường” của SK Hynix. “Trong thời gian tới, các hệ thống định giá của chúng tôi sẽ được cải thiện hơn nữa để xử lý các sự kiện hiếm gặp,” theo công ty.

Con hào thanh khoản

Để mở một thị trường hợp đồng vĩnh cửu trên nền Hyperliquid, các nhà vận hành phải đặt cọc 500.000 token HYPE, trị giá khoảng 39 triệu USD theo giá hiện tại. Một số đơn vị tham gia sớm đã đóng cửa, trong khi các đối thủ mới hơn được hậu thuẫn từ các công ty bao gồm Multicoin Capital và Hyperion DeFi Inc. đang nhắm đến các thị trường mà Trade.xyz chưa chi phối.

Skew, đơn vị được Hyperion hậu thuẫn, có kế hoạch tập trung vào dữ liệu định giá “không dễ bắt chước,” Hyunsu Jung, giám đốc Điều hành của Hyperion, cho biết.

Thanh khoản của Trade.xyz, bản thân nó là kết quả của việc đi trước trong việc giới thiệu các thị trường mới và thu phí thấp hơn các đối thủ cạnh tranh, vẫn là một rào cản đáng kể. Mặc dù tổng giao dịch trong các hợp đồng vĩnh cửu của Trade.xyz đạt 107 tỉ USD vào tháng 7, dữ liệu do DefiLlama tổng hợp cho thấy doanh thu quy năm chỉ đạt 27 triệu USD.

“Tôi thậm chí còn không nhìn vào các thị trường khác,” Pratik Kala, nhà quản lý danh mục đầu tư tại quỹ đầu tư cơ hội tài sản số Apollo Crypto, người giao dịch các hợp đồng của Trade.xyz, cho biết. “Điều quan trọng nhất là thanh khoản, và thanh khoản trên các thị trường khác cực kỳ kém. Nếu tôi muốn đặt một đơn hàng dù chỉ nửa triệu USD, chênh lệch giá mua - bán sẽ bùng nổ ngay lập tức.”

Một rủi ro đến từ sự gia tăng nhanh chóng của Trade.xyz là một sự kiện thanh lý hàng loạt như những sự kiện đối với hợp đồng vĩnh cửu gắn với SpaceX và SK Hynix có thể lan sang các thị trường truyền thống, theo nhận định của bà Yadav. Trong kịch bản tồi tệ nhất, một sự đổ vỡ vào cuối tuần có thể đẩy một thực thể có tài sản nắm giữ trên các thị trường thông thường vào “một cuộc khủng hoảng bảng cân đối kế toán,” bà nói.

“Liệu sau đó họ có còn đủ vốn để thức dậy vào thứ Hai và giao dịch trên các thị trường truyền thống hay không? Đó là nguy cơ tiềm ẩn trong tương lai,” bà Yadav nói.

Li, cựu nhà giao dịch ETF, lại lo lắng hơn về việc bỏ lỡ các cơ hội trong lúc ngủ. Ông cho biết mình sử dụng các hệ thống giám sát được thiết kế với sự hỗ trợ của ChatGPT để quét Trade.xyz và gửi cảnh báo mỗi ngày khi hoạt động gia tăng ở bất kỳ hợp đồng vĩnh cửu nào hiện đang được giao dịch cả ngày.

“Nếu bạn xây dựng các hệ thống giám sát chính xác và bạn thực sự biết mình cần tìm kiếm điều gì, thì bạn không cần phải túc trực tại bàn làm việc mọi lúc,” ông nói.

Với sự hỗ trợ từ Yongchang Chin, Annie Massa và Sidhartha Shukla