Một tay crypto muốn tái thiết nền tài chính từ những nguyên lý đầu tiên? Chuyện đó chẳng có gì mới. Nhiều người trong thế giới blockchain muốn nới lỏng sự kiểm soát quá lớn của Wall Street đối với việc tạo ra của cải. Nhưng khi Jeff Yan, Tổng Giám đốc Hyperliquid Labs, phát biểu về chủ đề này tại Singapore vào tuần trước, câu chuyện có một điểm đáng chú ý. Sáng hôm đó, Financial Times đăng bài viết về việc thành quốc Đông Nam Á đang cố giữ khoảng cách với sàn giao dịch thế hệ mới và sản phẩm mang tính cách mạng nhất của sàn, các hợp đồng tương lai vĩnh cửu, hay còn gọi là "perps", mà tờ báo mô tả là "sản phẩm nguy hiểm nhất trong crypto".

Perps là những vụ đặt cược có đòn bẩy cao vào cổ phiếu, hàng hóa, lãi suất, crypto, các dự đoán... về hầu như mọi thứ có giá. Khác với hợp đồng tương lai thông thường, chúng không bao giờ đáo hạn. Chúng cũng không chuyển quyền sở hữu đối với bất kỳ tài sản cơ sở nào. Nhà giao dịch có thể tham gia và rút lui chỉ trong vài phút, hoặc nắm giữ vị thế mãi mãi. Trên một sàn giao dịch phi tập trung như Hyperliquid, không có nhà môi giới hay trung tâm thanh toán bù trừ nào nắm giữ tiền của người dùng. Một thuật toán đơn giản khóa tài sản thế chấp trong các hợp đồng thông minh để bảo đảm bên thua tự động thanh toán cho bên thắng. Những người cạn vốn sẽ bị thanh lý.

Tôi hình dung tính chất vô chính phủ công nghệ thuần túy của Hyperliquid, sàn đã chọn Singapore làm nơi đặt trụ sở theo FT, tạo ra một thách thức đặc biệt đối với thành phố này. Hồi tháng 6, Cơ quan Tiền tệ Singapore đã đưa sàn này vào "danh sách cảnh báo nhà đầu tư", gồm những công ty có thể bị hiểu là chịu sự quản lý của cơ quan này dù thực tế không phải vậy. MAS nói với FT: "Chúng tôi không biết Hyperliquid được quản lý tại bất kỳ khu vực tài phán lớn nào."

Nhưng điều đó thì sao? Bất kỳ nhà đầu tư địa phương nào có quyền tiếp cận một stablecoin neo 1:1 với USD như USDC đều có thể đặt cược vào giá dầu thô vào những ngày cuối tuần, khi tin tức chiến tranh xuất hiện, thường là nhờ những phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong lúc các sàn giao dịch hàng hóa truyền thống vẫn đóng cửa.

Đó chính là điểm căng thẳng. Singapore từng hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm tài sản số của châu Á, nhưng đã thu hẹp tham vọng này sau năm 2022. Sự sụp đổ của đế chế FTX do Sam Bankman-Fried xây dựng, nơi nhà đầu tư nhà nước Temasek Holdings Pte phải chịu khoản lỗ lớn, là một hồi chuông cảnh tỉnh. Giới chức vẫn muốn thúc đẩy đổi mới, nhưng tiêu chuẩn để các công ty tiếp cận nhà đầu tư nhỏ lẻ trong nước đã được nâng lên. Các quảng cáo crypto bị cấm xuất hiện tại chặng đua đêm Công thức 1 nổi tiếng của thành phố.

Dù vậy, Singapore không thể đứng ngoài tương lai. Kể từ năm 1968, khi vượt qua Hong Kong để thiết lập một thị trường cho các tài sản định giá bằng USD trong giờ giao dịch của châu Á, thành phố này đã hưởng lợi lớn từ mô hình giao dịch truyền thống "theo mặt trời". Nhưng blockchain đang đe dọa chấm dứt lợi thế đó khi hoạt động liên tục không ngừng nghỉ. Singapore phải đón nhận các thị trường vận hành 24/7, nhưng việc tiếp đón Yan và đội ngũ của ông cũng đặt ra những câu hỏi không dễ chịu về sự cạnh tranh đối với Singapore Exchange Ltd.

SGX, sàn giao dịch nội địa, đã ra mắt các hợp đồng chứng khoán vĩnh cửu (perps) đối với Bitcoin và Ethereum vào năm ngoái dành cho "nhà đầu tư được công nhận, chuyên nghiệp và tổ chức". Hiện sàn muốn cung cấp các công cụ này cho nhà đầu tư tổ chức tại Mỹ.

Tuy nhiên, perps của SGX chỉ vay mượn công thức vận hành từ những sản phẩm cùng loại trên blockchain rồi áp dụng vào các hợp đồng truyền thống thanh toán bằng USD. Dòng tiền vẫn phải đi qua các tài khoản ngân hàng thông thường. Điều này hấp dẫn các tổ chức toàn cầu muốn tiếp cận crypto mà không phải giao dịch với những đối tác có ví tiền từng được sử dụng cho các hoạt động rửa tiền và né tránh lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, các địa điểm giao dịch phi tập trung như Hyperliquid mang đến một thứ mà các sàn truyền thống không bao giờ có: sự thỏa mãn tức thì. Không bị cản trở bởi các bước xác minh danh tính và những người gác cổng là cơ quan quản lý, các nhà giao dịch thuộc Thế hệ Z có thể đặt cược token HYPE để tạo ra các cặp giao dịch mới và đầu cơ vào giá trị thị trường của Anthropic PBC từ rất lâu trước khi các nhà đầu tư truyền thống thậm chí được nhìn thấy bản dự thảo bản cáo bạch.

Liệu sự dân chủ hóa không bị kiềm chế như vậy có phải là tương lai của tài chính, hay đây là sự trở lại của một quá khứ đầy tình trạng vô pháp?

Sir Stamford Raffles, người đặt chân đến ngôi làng chài có 200 cư dân vào năm 1819 với hy vọng xây dựng một nhà nước Anh dựa trên luật lệ trên bán đảo Malaya, đã khó chịu trước những trận chọi gà ông chứng kiến. Khi Singapore phát triển, hoạt động cờ bạc không được quản lý trở thành một mối đe dọa lớn, cho đến năm 1968, khi Thủ tướng Lee Kuan Yew đưa các hoạt động xổ số về dưới sự kiểm soát của nhà nước. "Muốn mở casino thì phải bước qua xác tôi", Lee từng cảnh báo trùm casino Macau Stanley Ho.

Nhiều thập kỷ sau, Singapore miễn cưỡng cho phép xây dựng hai casino trong các khu nghỉ dưỡng phức hợp nhằm thúc đẩy du lịch. Một trong số đó, Marina Bay Sands với mái nhà hình con tàu mang tính biểu tượng nối trên đỉnh ba tòa tháp, đã trở thành sân khấu của Yan vào tuần trước. Đứng giữa một khu phức hợp cờ bạc được quản lý chặt chẽ, vị CEO này quảng bá công cụ đặt cược không cần cấp phép của mình. Ông cho biết các hợp đồng tương lai vĩnh cửu đã trở thành sản phẩm nóng nhất trong giao dịch crypto, và mục tiêu tiếp theo của ông là cung cấp quyền chọn.

Đó mới là phần khó xử: casino thứ ba của Singapore, một casino mà thành phố chưa bao giờ cho phép và không thể quản lý, dường như sẽ tiếp tục phát triển. Những quan chức tài chính bảo thủ của thành phố sẽ phải rất vất vả để duy trì bất kỳ sự kiểm soát nào đối với những trận chọi gà thời hiện đại này.