Khi AI giúp phát hiện lỗ hổng phần mềm nhanh hơn, các sàn giao dịch và tổ chức tài chính phải đối mặt với một mặt trận an ninh ngày càng phức tạp.

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cáo buộc Triều Tiên đứng sau vụ tấn công nhằm vào Binance, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới. Theo thông tin được Rand Group công bố ngày 2.11, khoảng 6,3 tỉ USD đã bị rút khỏi các ví nóng của Binance thông qua máy tính xách tay của một kỹ sư bị xâm nhập. Binance tuyên bố sẽ chịu trách nhiệm bù đắp toàn bộ khoản thất thoát.

Điều đáng chú ý trong vụ việc là hệ thống mật mã của Bitcoin không bị phá vỡ. Theo phân tích của Rand Group, điểm xâm nhập nhiều khả năng nằm ở thiết bị và hệ thống vận hành của con người, thay vì bản thân công nghệ blockchain. Khoảng 3 tỉ USD đã được đóng băng trên chuỗi nhờ sự phối hợp của Tether, Circle và Ripple khi các khoản tiền bị đánh cắp được chuyển qua hệ thống.

Sự cố đặt ra một vấn đề lớn hơn đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa. Các sàn giao dịch có thể đầu tư hàng tỉ USD vào hạ tầng blockchain, nhưng vẫn dễ bị tổn thương thông qua máy tính của nhân viên, phần mềm quản trị và những hệ thống kết nối với ví lưu trữ tài sản.

AI mở rộng mặt trận an ninh mạng

Rủi ro này trở nên đáng chú ý hơn khi AI đang thay đổi tốc độ phát hiện và khai thác lỗ hổng phần mềm. Rand Group dẫn sự kiện Black October, bắt đầu từ ngày 19.10, khi các mô hình AI phát hiện những lỗi bảo mật nghiêm trọng trong PHP, ngôn ngữ lập trình được sử dụng trên khoảng 70% website toàn cầu.

Một số lỗ hổng đã tồn tại hàng chục năm nhưng chưa được phát hiện hoặc xử lý triệt để. Đáng lo ngại hơn, các nỗ lực khai thác lỗ hổng xuất hiện trước khi bản vá bảo mật được phát hành. Khoảng thời gian giữa lúc phát hiện điểm yếu và lúc hệ thống được bảo vệ vì thế có thể trở thành cơ hội cho tin tặc.

AI đang khiến chi phí tìm kiếm lỗ hổng giảm xuống, đồng thời rút ngắn thời gian cần thiết để phân tích mã nguồn và xác định những điểm có thể bị khai thác. Tuy nhiên, lợi thế này không dành riêng cho các chuyên gia bảo mật. Tin tặc cũng có thể sử dụng những công cụ tương tự để tự động hóa hoạt động dò tìm và tấn công.

Các sàn giao dịch tiền mã hóa vận hành trên những nền tảng phần mềm tương tự nhiều doanh nghiệp internet khác. Điều đó khiến những lỗ hổng trong hệ sinh thái phần mềm phổ biến có thể tạo ra rủi ro trên diện rộng, thay vì chỉ giới hạn ở một tổ chức.

Một mối đe dọa khác có thời gian hiện thực hóa dài hơn là máy tính lượng tử. Theo Rand Group, một máy tính lượng tử đủ mạnh trong tương lai có thể phá vỡ các thuật toán chữ ký số đang được sử dụng để bảo vệ Bitcoin, giao dịch ngân hàng, danh tính số, website và nhiều hệ thống công nghệ khác.

Ước tính khoảng 6,26 triệu BTC đang nằm trong những ví có khóa công khai đã bị lộ. Đây là nhóm tài sản có thể đối mặt với rủi ro lớn hơn nếu công nghệ lượng tử đạt đến khả năng giải mã các thuật toán mật mã hiện hành.

Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST) đặt mục tiêu loại bỏ dần các thuật toán mật mã dễ bị tổn thương trước máy tính lượng tử vào năm 2030 và tiến tới cấm sử dụng vào năm 2035. Việc chuyển đổi đòi hỏi sự phối hợp giữa các thợ đào, nhà cung cấp ví và sàn giao dịch, một quá trình có thể kéo dài nhiều năm.

Điểm khác biệt của Bitcoin nằm ở tính công khai trong quá trình thảo luận và triển khai nâng cấp giao thức. Trong khi đó, các ngân hàng có thể chủ động thay đổi hệ thống bảo mật mà không công bố chi tiết. Tuy nhiên, rủi ro lượng tử không chỉ giới hạn trong thị trường tiền mã hóa. Nếu công nghệ này đủ sức phá vỡ những nền tảng mật mã hiện tại, hệ thống tài chính truyền thống cũng phải đối mặt với thách thức tương tự.

Dòng tiền tìm đến doanh nghiệp an ninh mạng

Trong bối cảnh các mối đe dọa gia tăng, cổ phiếu doanh nghiệp an ninh mạng trở thành một nhóm tài sản đáng theo dõi. Rand Group dẫn số liệu của Amplify Cybersecurity ETF (HACK), quỹ đầu tư vào các doanh nghiệp cung cấp sản phẩm và dịch vụ bảo mật, cho thấy giá quỹ tăng từ 80,37 USD đầu năm lên 129,57 USD, tương đương 61,2%.

Đà tăng diễn ra sau giai đoạn giá giảm xuống mức đóng cửa tháng 73,16 USD vào cuối tháng 2. Theo phân tích của Rand Group, những sự kiện như vụ tấn công bằng mã độc xóa dữ liệu nhằm vào Stryker hồi tháng 3 hay vụ Bitget thất thoát 387,5 triệu USD trong tháng 9 không tạo ra tác động đáng kể đến giá quỹ. Diễn biến tăng mạnh xuất hiện sau loạt thông tin về các công cụ bảo mật AI, gồm Claude Code Security vào tháng 2 và Project Glasswing vào tháng 4.

Nhận định của Rand Group cho rằng giá cổ phiếu nhóm này phản ánh kỳ vọng về ngân sách an ninh mạng của doanh nghiệp. Khi các cuộc tấn công trở nên nghiêm trọng hơn, hội đồng quản trị và ban điều hành có thêm động lực tăng chi tiêu cho bảo mật. Đây cũng là cơ sở để các nhà đầu tư theo dõi những doanh nghiệp cung cấp giải pháp phòng thủ trước các mối đe dọa mới.

Vụ Binance cho thấy việc bảo vệ tài sản số đòi hỏi nhiều hơn một hệ thống blockchain an toàn. Các sàn giao dịch cần kiểm soát chặt thiết bị nhân viên, tách biệt hệ thống ký giao dịch khỏi mạng internet, áp dụng phê duyệt đa chữ ký và giám sát những giao dịch chuyển tiền lớn từ ví nóng. Với nhà đầu tư, việc lưu trữ tài sản dài hạn trong ví phần cứng thay vì để trên sàn cũng là một biện pháp giảm rủi ro.

Sự phát triển của AI đang tạo ra một cuộc chạy đua mới giữa bên tấn công và lực lượng phòng thủ. Trong cuộc đua này, lợi thế công nghệ của blockchain chưa đủ để bảo đảm an toàn cho toàn bộ hệ sinh thái.