Indonesia đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6% trong cả năm 2026 và 2027, cao hơn đáng kể so với dự báo của các tổ chức quốc tế, trong bối cảnh chính phủ phải cùng lúc thúc đẩy đầu tư, mở rộng các chương trình an sinh và kiểm soát thâm hụt ngân sách.

Tổng thống Prabowo Subianto công bố mục tiêu trên trong hai bài phát biểu trước Quốc hội nhân dịp kỷ niệm Ngày Độc lập Indonesia. Chính phủ cũng đặt mục tiêu đưa thâm hụt ngân sách năm 2027 xuống 2,4% GDP, thấp hơn mức dự kiến 2,85% của năm nay.

Để đạt tốc độ tăng trưởng 6%, Indonesia kỳ vọng đầu tư tư nhân sẽ tăng mạnh. Quy mô vốn đầu tư tư nhân dự kiến tăng từ 1.931 nghìn tỉ rupiah, tương đương khoảng 108 tỉ USD, năm 2025 lên 2.041 nghìn tỉ rupiah trong năm nay và 2.322 nghìn tỉ rupiah vào năm 2027.

Tham vọng tăng trưởng của Jakarta đang đi cùng một loạt chương trình chi tiêu lớn. Chính quyền Tổng thống Prabowo dành nguồn lực đáng kể cho chương trình bữa ăn miễn phí cho hàng chục triệu trẻ em và kế hoạch thành lập 30.000 hợp tác xã cấp xã vào cuối năm.

Các chương trình này được xem là những ưu tiên lớn trong nhiệm kỳ của ông Prabowo, nhưng khả năng tạo ra tác động kinh tế nhanh vẫn là vấn đề được đặt ra. Trong khi đó, những thay đổi chính sách liên tục đã gây biến động trên thị trường tài chính, khiến đồng rupiah và chứng khoán Indonesia nằm trong nhóm hoạt động kém tại châu Á trong năm nay.

Một trong những vấn đề lớn nhất là khoảng cách giữa mục tiêu tăng trưởng của chính phủ và triển vọng kinh tế hiện tại.

Trong báo cáo triển vọng giữa năm, Ngân hàng Thế giới dự báo GDP Indonesia tăng 5% trong năm 2026 và 5,2% trong hai năm 2027 và 2028. Hai quý đầu năm nay, nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á lần lượt tăng trưởng 5,6% và 5,3%.

Để từ mức tăng trưởng hiện tại tiến lên 6%, Indonesia cần sự cải thiện đồng thời của tiêu dùng hộ gia đình và đầu tư tạo việc làm. Sức mua của tầng lớp trung lưu vẫn là điểm yếu, trong khi kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều bất ổn.

Chính phủ cũng đang đứng trước bài toán thu ngân sách. Bộ trưởng Tài chính Purbaya Yudhi Sadewa cho biết các biện pháp thuế mới có thể được áp dụng nếu Indonesia đạt tăng trưởng 6% trong năm nay và duy trì mức này trong quý đầu năm 2027.

Một số chính sách thuế đã được điều chỉnh trong năm nay. Indonesia thu hẹp đối tượng được hưởng mức thuế thu nhập ưu đãi 0,5%, hiện chủ yếu áp dụng cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa đáp ứng điều kiện nhất định.

Chính phủ cũng từng dự kiến áp thuế mới đối với các nền tảng thương mại điện tử như Shopee và Tokopedia từ ngày 1.8, nhưng sau đó lùi thời điểm thực hiện đến tháng 11.

Những thay đổi về thuế diễn ra trong lúc Jakarta phải tìm thêm nguồn lực cho các chương trình ưu tiên. Nếu nguồn thu không tăng đủ nhanh, chính phủ sẽ phải cân nhắc lại cơ cấu chi tiêu hoặc chấp nhận mức thâm hụt cao hơn.

Giá năng lượng là một biến số khác có thể làm bài toán ngân sách thêm khó.

Indonesia đang xây dựng kế hoạch tài khóa năm 2027 dựa trên giả định giá dầu thô 75 USD/thùng. Nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, giá dầu tăng có thể đẩy chi phí trợ cấp năng lượng của Indonesia lên cao hơn.

Chính phủ dự kiến chi 227 nghìn tỉ rupiah cho trợ cấp điện, nhiên liệu và khí đốt trong năm nay, tăng so với mức phân bổ ban đầu 210 nghìn tỉ rupiah. Khoản này dự kiến lên 272 nghìn tỉ rupiah vào năm 2027.

Chi phí cung ứng cao hơn do biến động tỷ giá và giá dầu đang làm tăng áp lực lên ngân sách. Với một nền kinh tế vẫn phải duy trì trợ cấp năng lượng để kiểm soát chi phí sinh hoạt, bất kỳ cú sốc nào trên thị trường dầu mỏ đều có thể nhanh chóng chuyển thành gánh nặng tài khóa.

Indonesia đang tìm cách giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch bằng kế hoạch mở rộng năng lượng mặt trời. Tổng thống Prabowo đặt mục tiêu bổ sung 30 GW công suất điện mặt trời trong năm nay và hướng tới tổng công suất 100 GW trong tương lai.

Chính phủ ước tính việc chuyển sang các nguồn điện có chi phí sản xuất thấp hơn có thể giúp tiết kiệm ít nhất 73,9 nghìn tỉ rupiah mỗi năm. Jakarta cũng muốn cắt giảm tới 13 GW công suất phát điện bằng diesel.

Mục tiêu này rất lớn so với năng lực hiện tại. Indonesia mới có khoảng 1,5 GW công suất điện mặt trời, theo công ty tư vấn năng lượng Enerdata. Để tăng công suất nhanh như kế hoạch, nước này cần một lượng vốn lớn cùng hệ thống lưới điện đủ khả năng tiếp nhận nguồn điện mới.

Khả năng huy động vốn cũng là một trở ngại. Các dự án điện mặt trời khó tiếp cận tín dụng ngân hàng do hợp đồng mua bán điện chưa phân bổ rủi ro đồng đều giữa nhà phát triển và bên mua điện. Những quy định liên quan đến tỷ lệ nội địa hóa, điện mặt trời mái nhà và cơ chế xác định giá điện cũng thường xuyên thay đổi.

Điều này tạo ra một nghịch lý trong kế hoạch tăng trưởng của Indonesia. Chính phủ cần khu vực tư nhân đầu tư nhiều hơn để đạt mục tiêu 6%, nhưng các doanh nghiệp lại cần một môi trường chính sách ổn định hơn trước khi cam kết những khoản vốn lớn và dài hạn.

Indonesia có nhiều lợi thế để tăng trưởng nhanh hơn, từ thị trường nội địa gần 300 triệu dân, nguồn tài nguyên khoáng sản lớn đến tiềm năng trong chế biến sâu, sản xuất, trung tâm dữ liệu và năng lượng tái tạo. Jakarta cũng đang thúc đẩy chính sách chế biến khoáng sản trong nước nhằm nâng giá trị xuất khẩu thay vì chỉ bán nguyên liệu thô.

Nhưng các lợi thế này không tự động chuyển thành tăng trưởng. Mục tiêu 6% đòi hỏi đầu tư tăng mạnh, tiêu dùng phục hồi và năng suất cải thiện trong lúc chính phủ vẫn phải kiểm soát ngân sách.