Số phận của nền kinh tế toàn cầu đang phụ thuộc vào cuộc xung đột tại Trung Đông, theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Cuộc xung đột này đã làm suy yếu tăng trưởng kinh tế và vẫn có thể đẩy nhiều nền kinh tế vào suy thoái, đồng thời khiến lạm phát tăng mạnh hơn đáng kể.

Tổ chức có trụ sở tại Paris cho biết trong báo cáo triển vọng kinh tế mới nhất rằng áp lực giá cả gia tăng và nhu cầu suy yếu sẽ còn kéo dài trong một thời gian. Tình hình thậm chí có thể trở nên tồi tệ hơn ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại.

Ngay cả trong kịch bản gián đoạn chỉ diễn ra trong thời gian giới hạn, OECD vẫn nâng dự báo lạm phát cho năm 2027 và chỉ điều chỉnh nhẹ các dự báo tăng trưởng vốn đã yếu được công bố hồi tháng Ba.

OECD cũng đưa ra một kịch bản u ám hơn với xung đột kéo dài và những hệ lụy kinh tế lan rộng. Trong trường hợp đó, thế giới sẽ đối mặt với đợt suy giảm tăng trưởng nghiêm trọng nhất trong 40 năm, nếu không tính giai đoạn đại dịch Covid-19 và cuộc khủng hoảng tài chính năm 2009. Lạm phát toàn cầu sẽ cao hơn 0,4 điểm phần trăm trong năm nay và tăng thêm 1,3 điểm phần trăm vào năm 2027.

“Xung đột tại Trung Đông đã trở thành yếu tố chi phối triển vọng kinh tế toàn cầu,” kinh tế trưởng Stefano Scarpetta của OECD cho biết. “Nền kinh tế toàn cầu một lần nữa đang chịu áp lực.”

Đánh giá mới nhất của nhóm các nền kinh tế phát triển là lời cảnh báo rõ ràng về những gì đang bị đặt cược đối với các quốc gia trên khắp thế giới nếu Mỹ và Iran không thể tìm ra con đường hạ nhiệt căng thẳng. Việc dự báo mức độ khả thi của điều đó rất khó khăn, bởi những tín hiệu lạc quan về một thỏa thuận liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz liên tục bị gián đoạn bởi các lời đe dọa tấn công mới và những trở ngại ngoại giao.

OECD cho biết nếu tình trạng gián đoạn kéo dài đến năm 2027, tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ giảm xuống còn 1,8%, đẩy một số nền kinh tế rơi vào hoặc tiến sát suy thoái. Điều này sẽ làm tăng lượng người thất nghiệp, làm suy yếu đầu tư, bao gồm cả đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, đồng thời tăng nguy cơ định giá lại trên các thị trường tài chính.

Mức độ nghiêm trọng của các tác động kinh tế cùng nguy cơ tình hình tiếp tục xấu đi sẽ khiến việc hoạch định chính sách trở nên đặc biệt khó khăn.

Theo OECD, các biện pháp mở rộng tài khóa nhiều khả năng sẽ gánh phần lớn trách nhiệm hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, dư địa can thiệp của các chính phủ khá hạn chế do nợ công đang ở mức cao. Tổ chức này cũng cảnh báo rằng những gói hỗ trợ quy mô lớn mà nhiều quốc gia đã triển khai có thể tạo ra tác dụng phụ không mong muốn khi khuyến khích tiêu thụ năng lượng trong bối cảnh nguồn cung bị thắt chặt.

Trong khi đó, các ngân hàng trung ương phải đối mặt với thách thức cân bằng giữa nhu cầu thắt chặt chính sách để kiểm soát lạm phát và mục tiêu tránh gây tổn hại không cần thiết cho nền kinh tế. Trong kịch bản nhẹ hơn, OECD dự báo một số quốc gia sẽ tăng lãi suất trước khi bắt đầu cắt giảm vào năm 2027 khi áp lực giá cả hạ nhiệt.

Tuy nhiên, bức tranh sẽ trở nên phức tạp hơn nếu tình trạng gián đoạn kéo dài và lạm phát tăng lên các mức nghiêm trọng hơn trong dự báo. OECD cho rằng lãi suất chính sách khi đó nhiều khả năng sẽ tăng thêm từ 50 đến 75 điểm cơ bản ở phần lớn các quốc gia, trước khi được hạ trở lại vào năm 2027 khi tăng trưởng kinh tế suy yếu rõ rệt hơn.

Nếu các điều kiện tài chính trên thị trường bị siết chặt mạnh, OECD cho rằng các ngân hàng trung ương có thể phải xem xét lại kế hoạch tiếp tục giảm lượng trái phiếu chính phủ nắm giữ được mua vào trong các cuộc khủng hoảng trước đây. Thậm chí, họ có thể phải khởi động lại các chương trình nới lỏng định lượng hoặc, trong trường hợp của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), tái triển khai các chương trình tái cấp vốn dài hạn.

“Các ngân hàng trung ương có thể bỏ qua đợt tăng giá do các cú sốc nguồn cung gây ra chừng nào kỳ vọng lạm phát vẫn được neo giữ vững chắc và các tác động lan tỏa vòng hai vẫn trong tầm kiểm soát,” Scarpetta cho biết. “Tuy nhiên, phản ứng chính sách có thể trở nên cần thiết nếu áp lực giá cả lan rộng hoặc tăng trưởng suy yếu đáng kể.”