JL Mag đang mở rộng với tốc độ nhanh hơn nhiều so với các đối thủ bên ngoài Trung Quốc.

Bao Đầu, một thành phố công nghiệp gần sa mạc Gobi, được mệnh danh là Thung lũng Silicon của ngành đất hiếm. Ngoài Phố Đất hiếm, các viện nghiên cứu nằm cạnh một bảo tàng dành riêng cho loại khoáng sản này. Gần đó, JL Mag Rare Earth Co., nhà sản xuất nam châm hiệu suất cao hàng đầu thế giới, đang xây dựng nhà máy lớn nhất của mình - một sự mở rộng cho thấy cách Trung Quốc lên kế hoạch bảo vệ vị thế thống lĩnh trong chuỗi cung ứng.

Trong năm qua, Mỹ và các đồng minh đã cam kết chi hàng tỉ đô la để phát triển các nguồn cung đất hiếm mới bên ngoài Trung Quốc. Là thành phần không thể thiếu trong mọi thứ, từ tên lửa đến xe điện, loại khoáng sản này là một nguồn đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ của Bắc Kinh. Khi Chủ tịch Tập Cận Bình đến Washington trong tuần này, đất hiếm đang là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự thương mại, trong bối cảnh Trung Quốc cân nhắc liệu có nên mở rộng các biện pháp hạn chế xuất khẩu vào mùa thu này hay không.

Nhưng khi Mỹ và các nước khác cố gắng sao chép chuỗi cung ứng của Trung Quốc, Bắc Kinh lại đang cố gắng định nghĩa lại nó. Nước này đã thống trị ngành sản xuất nam châm, và các công ty như JL Mag hiện đang mở rộng sang các linh kiện ngày càng tinh vi có tích hợp chúng.

Điều đó tạo ra một mục tiêu di động. Khai thác đất hiếm chỉ là bước đầu tiên. Khoáng sản phải được tách và tinh chế, biến thành nam châm hiệu suất cao và sau đó được sản xuất thành các bộ phận có thể sử dụng được. Ngay cả khi các quốc gia bên ngoài Trung Quốc đảm bảo đủ lượng dysprosium hoặc terbium từ các mỏ mới ở những nơi như Brazil, họ vẫn có thể phụ thuộc vào các công ty Trung Quốc - cùng với công nghệ, bằng sáng chế và quy mô sản xuất của họ, để cung cấp cho các ngành công nghiệp tăng trưởng nhanh như robot.

Xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc sang Mỹ đã giảm vào tháng trước, và Bắc Kinh hy vọng sẽ đề nghị cấp thêm giấy phép xuất khẩu như một con bài thương lượng tại hội nghị thượng đỉnh, Bloomberg News đưa tin.

JL Mag là minh chứng điển hình. Chỉ vài năm trước, công ty này được biết đến nhiều nhất với việc sản xuất nam châm đất hiếm cho máy điều hòa không khí và tuabin gió. Ngày nay, công ty có năng lực sản xuất hiện tại cao hơn 10 lần so với đối thủ cạnh tranh gần nhất của Mỹ và đã nổi lên như một nhà cung cấp lớn cho ngành công nghiệp xe điện, với các nhà phân tích cho rằng khách hàng của họ bao gồm cả Tesla Inc. và Volkswagen.

Một đánh giá về các hồ sơ doanh nghiệp của JL Mag và các cuộc phỏng vấn với các nhà sản xuất nam châm ở châu Á và Bắc Mỹ, cũng như những người quen thuộc với hoạt động của công ty, cho thấy quy mô và phạm vi mở rộng của họ vượt xa các dự án non trẻ đang được tiến hành ở phương Tây. Ít được biết đến bên ngoài ngành, công ty đang mở rộng phạm vi hoạt động từ Bao Đầu đến tận Monterrey, Mexico, nơi họ muốn chuyển một phần quy trình xử lý đến gần hơn với các khách hàng Mỹ.

"JL Mag có thể đáp ứng nhu cầu của khách hàng theo cách mà các đối thủ cạnh tranh của Mỹ đơn giản là không thể," ông David Abraham, giám đốc tại Materium Strata, một công ty tư vấn và tình báo thị trường khoáng sản thiết yếu, cho biết. "Khách hàng chỉ cần đưa cho họ thông số kỹ thuật, và JL Mag về cơ bản chỉ cần nhấn vài nút trên máy là sản phẩm ra lò. Việc bắt kịp điều đó là vô cùng khó khăn."

Các ước tính cho thấy thị phần của JL Mag trên thị trường nam châm đất hiếm toàn cầu là từ 10% đến 20%, với các sản phẩm được sử dụng trong 10 thương hiệu xe năng lượng mới hàng đầu thế giới. Đến năm 2028, công ty có kế hoạch bổ sung tới 20.000 tấn công suất hàng năm tại Bao Đầu, tăng 50%, điều này sẽ củng cố vị trí dẫn đầu của họ trong một ngành công nghiệp mà ba đối thủ cạnh tranh gần nhất cũng là các công ty Trung Quốc.

Sự mở rộng đã hiện rõ. Cơ sở của JL Mag tại Bao Đầu nằm trên khu đất cạnh Công viên Đất hiếm, nơi các nhà khoa học Trung Quốc được tạc vào một bức tường đá granit và các khối thép không gỉ được khắc các ký hiệu hóa học nằm rải rác trên các luống hoa. Tại nhà máy, một tờ rơi tuyển dụng được treo trên cổng chính. Phải mất hơn nửa giờ để đi bộ vòng quanh nhà máy.

Ngành robot cho thấy hướng đi tiếp theo của JL Mag. Năm ngoái, công ty đã ra mắt một đơn vị kinh doanh chuyên về robot hình người, báo cáo trực tiếp cho tổng giám đốc, với kế hoạch mở rộng sự hiện diện trong lĩnh vực này. Daiwa Securities đã xác định công ty này là nhà cung cấp duy nhất rotor động cơ cho robot Optimus của Tesla. Một nhà phân tích khác ước tính rằng JL Mag cung cấp khoảng 80% nam châm được sử dụng trong các phương tiện của Tesla.

"Họ xuất hiện từ hư không," ông Constantine Karayannopoulos, cựu tổng giám đốc của Neo Performance Materials Inc., công ty cũng vận hành một nhà máy nam châm ở Trung Quốc, cho biết. "Đối với tôi, có JL và phần còn lại. Họ là một thế lực khổng lồ. Họ có thể giành lấy hợp đồng bằng mọi giá."

JL Mag đã dẫn chiếu các câu hỏi về hoạt động và kế hoạch mở rộng của mình đến các hồ sơ nộp cho sở giao dịch.

Công ty từ lâu đã nằm trong tầm ngắm của Bắc Kinh. Vào tháng 5 năm 2019, ông Tập đã dừng chân tại một số cơ sở của JL Mag ở miền nam Trung Quốc, tham quan các dây chuyền sản xuất và kiểm tra các lò nung được sử dụng để chế tạo nam châm đất hiếm. Chuyến thăm đã được truyền thông nhà nước và các ấn phẩm của JL Mag ca ngợi. Để duy trì vị thế "bất bại trong cạnh tranh khốc liệt," ông Tập nói, theo truyền thông nhà nước, "chúng ta phải nắm chắc đổi mới công nghệ như một nền tảng chiến lược." Nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Trung Quốc, ông Lưu Hạc, đã đứng bên cạnh ông.

Thời điểm và địa điểm được lựa chọn khi đó đã mang tính khiêu khích và có tầm nhìn xa. Chỉ 10 ngày trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tăng thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc, làm leo thang cuộc chiến thương mại vốn đã đánh dấu nhiệm kỳ đầu tiên của ông.

Phải đến năm ngoái - ngay sau thuế quan "Ngày Giải phóng" của ông Trump - ông Tập mới hành động. Trung Quốc áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với đất hiếm, làm tắc nghẽn nguồn cung và đe dọa nhiều lĩnh vực sản xuất của Mỹ trước khi góp phần buộc Washington phải đình chiến thương mại.

Tuy nhiên, JL Mag phần lớn không bị ảnh hưởng. Các nỗ lực của Mỹ nhằm đa dạng hóa dòng chảy đất hiếm vẫn đối mặt với "vô số thách thức," công ty cho biết trong báo cáo thường niên mới nhất. Các nhà sản xuất nam châm Trung Quốc sẽ vẫn là "những người chơi thống trị."

Năm 2024, Trung Quốc chiếm khoảng 94% sản lượng nam châm vĩnh cửu đất hiếm toàn cầu - vượt xa thị phần khai thác của mình - theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Cùng năm đó, JL Mag cho biết họ đã trở thành nhà sản xuất nam châm lớn nhất thế giới cả về sản lượng và doanh số. Từ chuyến thăm của ông Tập năm 2019 đến năm 2025, công suất hàng năm của công ty đã tăng hơn bốn lần, theo các báo cáo lịch sử. Đến năm sau, họ muốn tăng thêm 50% nữa, lên 60.000 tấn.

Lợi thế đó được củng cố bởi các cụm công nghiệp như Bao Đầu, nơi các nhà chế biến, nhà sản xuất nam châm và các viện nghiên cứu chỉ cách mỏ Bạch Vân Obo khổng lồ vài giờ đi tàu. Sự gần gũi này giúp cắt giảm chi phí logistics và giúp việc chia sẻ nhà cung cấp, tuyển dụng công nhân chuyên môn và khai thác kinh nghiệm hàng thập kỷ trở nên dễ dàng hơn.

Để so sánh, MP Materials Corp., công ty vận hành mỏ và cơ sở chế biến đất hiếm duy nhất tại Mỹ, đã bắt đầu sản xuất nam châm đất hiếm từ nhà máy của mình ở Fort Worth, Texas, vào năm ngoái. Sau khi chính quyền Trump đầu tư 400 triệu USD vào công ty, đổi lấy khoảng 15% cổ phần, MP đã công bố kế hoạch chi hơn 1,25 tỉ USD cho một nhà máy sản xuất nam châm lớn hơn nhiều ở Northlake, Texas, mà cuối cùng sẽ đưa sản lượng của họ lên khoảng 10.000 tấn mỗi năm.

Sự mở rộng đó sẽ tương đương khoảng một phần ba sản lượng của JL Mag vào năm 2025, chưa tính đến kế hoạch mở rộng của công ty Trung Quốc.

Các công ty khác của Mỹ cũng đã đưa ra những cam kết tương tự để xây dựng các cơ sở sản xuất nam châm nhưng lại có rất ít kinh nghiệm và vốn để chứng minh.

Trong khi đó, nhu cầu đang tăng vọt, mang lại lợi ích cho JL Mag và các đối thủ Trung Quốc như Ningbo Yunsheng Co. Ltd. Lượng tiêu thụ đất hiếm dùng trong nam châm vĩnh cửu đã tăng gấp đôi kể từ năm 2015 và dự kiến sẽ tăng thêm một phần ba nữa vào năm 2030, theo IEA. Bên ngoài Trung Quốc, nhu cầu dự kiến sẽ tăng 50% vào năm 2035, trong khi các dự án nam châm hiện có và đã được lên kế hoạch chỉ đáp ứng được chưa đến một phần năm nhu cầu đó.

"Các công ty phương Tây vẫn đang phát triển công nghệ của họ, làm mọi thứ từ đầu," Derek Zhang, một nhà phân tích của Daiwa Securities, cho biết. "Các công ty Trung Quốc có thể tăng công suất rất dễ dàng và chi phí có lẽ chỉ bằng 1/10."

JL Mag được thành lập bởi những người ngoài ngành. Hai thập kỷ trước, Cai Baogui đang tìm kiếm cơ hội kinh doanh tiếp theo. Ông lớn lên ở tỉnh Giang Tây, trung tâm phía nam của ngành công nghiệp đất hiếm Trung Quốc, nhưng đã dành sự nghiệp của mình ở nơi khác - đầu tiên là giảng viên đại học và sau đó là giám đốc cấp cao giám sát hoạt động sản xuất nhựa ở Đông Quản.

Năng lượng tái tạo đã thu hút sự chú ý của ông sau khi ông gặp chủ tịch của Goldwind, một nhà sản xuất tuabin gió mới nổi, theo một cuộc phỏng vấn hiếm hoi mà ông Cai trả lời một hãng tin Trung Quốc vào năm 2020. Ngay sau đó, ông hợp tác với hai người bạn, Hu Zhibin và Li Xinnong, để khám phá việc sản xuất nam châm đất hiếm cần thiết cho các máy móc như vậy.

Năm 2008, bộ ba này đã ra mắt JL Mag bằng cách hợp nhất hai đầu đối lập của chuỗi cung ứng. Ganzhou Rare Earth cung cấp liên kết với nguyên liệu thô, trong khi Goldwind trở thành một khách hàng quan trọng ban đầu. Ý tưởng là vượt ra ngoài việc khai thác, tách và luyện kim vốn thống trị ngành công nghiệp đất hiếm của thành phố Cám Châu và nắm bắt nhiều giá trị hơn bằng cách biến những tài nguyên đó thành nam châm giúp công nghệ thực sự hoạt động. Triết lý sáng lập của JL Mag, ông Cai nói, là "chủ nghĩa dài hạn."

Thành công không hề được đảm bảo. Giá đất hiếm đã tăng hơn mười lần trong vài tháng vào năm 2011 trước khi sụp đổ, theo ông Cai, người vẫn là tổng giám đốc của công ty. Nếu nguyên liệu thô trở nên quá đắt, ông nói, nó sẽ giống như "bột mì đắt hơn bánh mì."

Vào năm 2013 và 2014, ông Cai nhớ lại, nhân viên đã nghỉ việc và ông phải đối mặt với lựa chọn có nên từ bỏ ngành công nghiệp này hay không.

Nhưng vào thời điểm ông Tập đến thăm năm 2019 - một khoảnh khắc mà ông Cai nói là đã "thúc đẩy mạnh mẽ sự tự tin của chúng tôi" - JL Mag đã thoát khỏi suy thoái với hoạt động kinh doanh ngày càng phát triển, cung cấp nam châm cho tuabin gió, máy điều hòa và xe điện. Công ty cũng đã niêm yết cổ phiếu tại Thâm Quyến vào năm trước đó.

Bốn năm sau, JL Mag đã huy động được khoảng 4,2 tỉ đô la Hồng Kông (540 triệu USD) tại Hồng Kông, giúp công ty tiếp cận được nhiều vốn hơn khi bắt tay vào một cuộc mở rộng quy mô lớn.

Trong những năm kể từ đó, sự hỗ trợ của chính phủ đã đi cùng với sự mở rộng nhanh chóng của JL Mag. Công ty đã nhận được hàng chục triệu đô la trợ cấp được ghi nhận trong ba năm qua, trong khi chính quyền địa phương đã nhiều lần chỉ định các nhà máy của họ là các dự án trọng điểm.

Một số người mô tả JL Mag có vị thế tốt một cách bất thường để chống chọi ngay cả những giai đoạn sóng gió nhất trong quan hệ với Washington. Khi các biện pháp kiểm soát đất hiếm của Bắc Kinh làm gián đoạn các nhà sản xuất ở nước ngoài vào năm ngoái, JL Mag là một trong những công ty Trung Quốc đầu tiên được cấp giấy phép xuất khẩu chung. Doanh thu bán hàng tại Mỹ của công ty đã tăng 40%.

Công ty trong nhiều năm đã là một trong những "đứa con cưng" của chính phủ, theo lời John Ebert, đại diện lâu năm tại Mỹ cho nhà sản xuất nam châm Ningbo Yunsheng, người đã rời công ty trong năm nay. "Đó là lý do tại sao JL Mag phát triển nhanh chóng từ gần như không có gì thành một thế lực."

Đối với các thị trường mới tiềm năng khổng lồ như robot, công ty đang dốc toàn lực.

JL Mag đã xác định robot hình người là trụ cột tăng trưởng chính tiếp theo trong báo cáo thường niên mới nhất của mình. Các khớp của chúng dựa vào động cơ chạy bằng nam châm, hoạt động hiệu quả như cơ bắp, cho phép chuyển động chính xác, nhanh nhẹn. JL Mag đang vượt ra ngoài việc chỉ cung cấp những nam châm này để sản xuất các linh kiện hoàn chỉnh, thêm một lớp nữa của chuỗi cung ứng để các đối thủ phương Tây phải sao chép.

"Trong tương lai, công ty sẽ tiếp tục tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các linh kiện từ tính cho robot hình người," JL Mag cho biết.

Trung Quốc đã sớm dẫn đầu trong lĩnh vực robot hình người, chiếm 97% lượng hàng xuất xưởng toàn cầu trong nửa đầu năm 2026, theo một cuộc khảo sát.

Tiềm năng là rất lớn. Nomura cho biết robot hình người sử dụng lượng vật liệu đất hiếm trên mỗi động cơ nhiều hơn đáng kể so với xe điện. JL Mag kỳ vọng Trung Quốc sẽ tiếp tục thống trị, nói với các nhà phân tích của Citigroup rằng họ có khả năng vẫn sẽ sản xuất 80% lượng nam châm của thế giới vào năm 2030.

"Ngay cả khi các dự án của phương Tây thành hiện thực, ban lãnh đạo tin rằng chúng có thể giải quyết vấn đề 'tính sẵn có', nhưng khó có thể cạnh tranh với Trung Quốc về chi phí, quy mô, chất lượng và khả năng tùy chỉnh," Citigroup cho biết trong một báo cáo tháng 2, tóm tắt quan điểm của JL Mag.

Điều đó giúp giải thích một chiến lược khác của Mỹ nhằm giảm bớt đòn bẩy của Trung Quốc: loại bỏ hoàn toàn đất hiếm khỏi nam châm.

Niron Magnetics, một nhà sản xuất có trụ sở tại Minnesota, đang theo đuổi cách tiếp cận đó với nam châm làm từ sắt và nitơ. Lầu Năm Góc đang hậu thuẫn công ty khi họ phát triển các nhà máy có khả năng sản xuất tới 11.500 tấn mỗi năm. Các hạn chế sắp tới cũng đang giúp tạo ra một thị trường cho các giải pháp thay thế: Bắt đầu từ ngày 1/1, Lầu Năm Góc sẽ ngừng mua sắm một số công nghệ quốc phòng có chứa nam châm đất hiếm của Trung Quốc.

Nhưng các yếu tố kinh tế vẫn còn nan giải. Niron đã chứng kiến một lượng lớn yêu cầu từ các khách hàng quốc phòng tiềm năng trước thời hạn, theo Tom Grainger, phó chủ tịch phát triển thương mại và doanh nghiệp của công ty. Nhu cầu đã làm quá tải công ty tương đối nhỏ này - trước cả khi họ bắt đầu nhắm đến ngành robot.

"Nếu bạn xét đến các yếu tố kinh tế lớn như lao động, hay hỗ trợ của chính phủ, bạn không thể cạnh tranh với Trung Quốc," Grainger nói. — Với sự hỗ trợ từ Martin Ritchie và Jacob Lorinc

Với sự hỗ trợ của Denise Lu và Yue Qiu