Fed và ngành dầu mỏ Mỹ có điểm gì giống nhau? Trong thị trường đầy biến động vì chiến tranh hiện nay, cả hai đều đóng vai trò nhà cung cấp cuối cùng. Một bên cung cấp USD, bên còn lại cung cấp dầu thô. Nhưng sự tương đồng gần như dừng lại ở đó. Ngân hàng trung ương có thể dễ dàng in thêm tiền, còn các công ty khoan dầu thì không thể.

Đối mặt với tình trạng thiếu hụt chưa từng có, thị trường dầu toàn cầu đã cầu viện Mỹ, quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Nhờ cuộc cách mạng dầu đá phiến, Mỹ có thể đáp ứng nhu cầu đó.

Trong 4 tuần qua, xuất khẩu ròng dầu thô và các sản phẩm tinh chế của Mỹ đạt trung bình kỷ lục 5,9 triệu thùng mỗi ngày, tăng từ mức 3,3 triệu thùng cùng kỳ năm trước. Chỉ khoảng một thập niên trước, Mỹ vẫn là nước nhập khẩu ròng hơn 5 triệu thùng mỗi ngày.

Liệu Mỹ có thể duy trì mức xuất khẩu ròng này mãi mãi không? Câu trả lời là không. Cuộc cách mạng dầu đá phiến của Mỹ rất đặc biệt, nhưng nó không phải một phép màu. Tuy nhiên, vấn đề hiện nay không nằm ở việc Mỹ có thể duy trì nguồn cung dầu vô thời hạn hay không. Điều thị trường quan tâm là liệu Mỹ có thể duy trì đủ lâu để ngăn giá dầu bùng nổ trước khi đạt được thỏa thuận với Iran hay không. Nếu nhìn theo hướng đó, Mỹ vẫn còn đủ nguồn lực nhờ kho dự trữ khẩn cấp để duy trì mức xuất khẩu dầu cao thêm vài tuần, thậm chí vài tháng.

Làn sóng xuất khẩu bùng nổ là nguyên nhân quan trọng khiến giá dầu lao dốc, đặc biệt trên thị trường vật chất, nơi dầu thật được mua bán thay vì hợp đồng hoán đổi hay hợp đồng tương lai. Việc Trung Quốc giảm nhập khẩu dầu cũng góp phần kéo giá xuống, cùng với các yếu tố quen thuộc khác như việc sử dụng các tuyến đường ống tránh eo biển Hormuz.

Mỹ, với mức tăng xuất khẩu ròng thêm 2,6 triệu thùng mỗi ngày, là động lực lớn nhất trong làn sóng tăng xuất khẩu từ châu Mỹ. Nhiều nước khác cũng góp phần vào xu hướng này như Canada với 400.000 thùng mỗi ngày; Venezuela, Guyana, Colombia và Argentina mỗi nước thêm khoảng 200.000 thùng; Brazil tăng 100.000 thùng. Tổng cộng, châu Mỹ hiện xuất khẩu ròng nhiều hơn gần 4 triệu thùng mỗi ngày so với cùng thời điểm năm 2025. Con số này tương đương một phần tư mức thiếu hụt do eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Với Mỹ, yếu tố then chốt nằm ở việc Tổng thống Donald Trump sẵn sàng khai thác Kho Dự trữ Dầu chiến lược Mỹ (SPR) với quy mô chưa từng có, mạnh tay hơn cả thời Tổng thống Joe Biden sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra. Tháng 3, Washington đồng ý cho vay 172 triệu thùng dầu từ SPR trong khuôn khổ kế hoạch phối hợp xả kho dự trữ khẩn cấp cùng các nước công nghiệp phát triển khác.

Thị trường biết nguồn dầu này sẽ được tung ra, nhưng chưa rõ tốc độ cung ứng. Ban đầu, dòng chảy khá nhỏ giọt. Hiện nay, lượng dầu đưa ra thị trường đã tăng mạnh. Tuần trước, Mỹ tung ra hơn 1,23 triệu thùng dầu mỗi ngày từ SPR, mức cao nhất từng ghi nhận theo tuần và vượt xa dự báo của những người hoài nghi rằng kho dự trữ này khó có thể bơm ra gần 1 triệu thùng mỗi ngày, chưa nói tới mức cao hơn.

Nhờ tốc độ bơm dầu cực lớn, Mỹ đang dùng SPR để bù đắp khoảng một nửa mức tăng xuất khẩu ròng. Washington cũng cho phép lượng dầu dự trữ khẩn cấp này chảy ra thị trường toàn cầu. Dầu từ SPR hiện đã được vận chuyển tới Hà Lan, Ý và Thổ Nhĩ Kỳ.

Làn sóng dầu từ Mỹ đã đè nặng lên thị trường dầu vật chất. Có thời điểm, dầu chuẩn WTI của Mỹ giao dịch cao hơn tới 22,80 USD mỗi thùng so với Dated Brent, chuẩn dầu vật chất Biển Bắc. Hiện mức chênh lệch chỉ còn 1,50 USD. Nếu tính tổng thể, mức giảm của giá dầu thực tế là rất lớn. Một tháng trước, tổng chi phí để một thùng WTI cập cảng châu Âu, bao gồm giá chuẩn, cước vận chuyển và khoản phụ phí người mua phải trả thêm trên thị trường vật chất, gần chạm 160 USD mỗi thùng. Hiện con số này chỉ còn 106 USD.

Tính đến tuần trước, SPR đã giải phóng khoảng 31 triệu thùng dầu kể từ khi ông Trump kích hoạt kho dự trữ này. Nếu tốc độ xả kho khoảng 1,2 triệu thùng mỗi ngày được duy trì cho tới giọt cuối cùng, Washington còn đủ nguồn cung trong 117 ngày nữa, tương đương tới đầu tháng 9. Nếu tăng tốc lên 2 triệu thùng mỗi ngày, lượng 172 triệu thùng được dành riêng từ kho dự trữ vẫn đủ kéo dài tới cuối tháng 7.

Dĩ nhiên, ông Trump vẫn có thể ra lệnh xả thêm dầu. Tuy nhiên, điều đó sẽ đẩy một SPR đang suy yếu tới giới hạn cuối cùng. Sau khi toàn bộ khoản cho vay được giải phóng, kho dự trữ chỉ còn lại 242 triệu thùng, mức thấp nhất kể từ đầu thập niên 1980. Có thể tổng thống sẽ tung thêm một đợt xả kho quyết liệt nữa. Nhưng điều đó có nguy cơ khiến thị trường hoảng loạn. Liệu Texas, New Mexico và các bang sản xuất dầu khác có thể giải cứu tình hình? Khó. Các công ty dầu đá phiến Mỹ chắc chắn sẽ tăng sản lượng, trước tiên bằng cách khai thác các giếng đã khoan nhưng chưa hoàn thiện có thể nhanh chóng đưa vào khai thác bằng công nghệ nứt vỡ thủy lực. Tuy nhiên, khó có khả năng tạo ra sự khác biệt lớn trước những tháng cuối năm.

Vì vậy, để duy trì xuất khẩu, Mỹ sẽ phải sử dụng không chỉ kho dự trữ chiến lược mà còn cả lượng tồn kho thương mại hằng ngày do các công ty tư nhân nắm giữ. Nước này đang ở vị thế tương đối thuận lợi để làm điều đó. Khi làn sóng xuất khẩu bắt đầu tăng mạnh, tồn kho dầu thô thương mại của Mỹ vẫn cao hơn mức trung bình 5 năm và chỉ thấp hơn nhẹ so với mức trung bình 10 năm.

Nhìn chung, ông Trump có thể còn đủ thời gian trong phần còn lại của tháng 5 và có lẽ kéo dài sang tháng 6 trước khi sự suy giảm của SPR cùng áp lực gia tăng lên lượng dầu thương mại bắt đầu khiến thị trường lo ngại. Khoảng thời gian đó có thể đủ để Nhà Trắng tìm ra lối thoát cho bế tắc với Iran.

Nhưng đồng hồ đang đếm ngược. Mỹ đang duy trì dòng chảy dầu khổng lồ bằng nguồn dự trữ hữu hạn. Và khác với máy in tiền của Fed, nguồn dự trữ dầu này không thể dễ dàng bổ sung thêm trong ngày một ngày hai.