Mỹ sẽ thu thuế từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ hầu hết các đối tác thương mại lớn. Đây là động thái mạnh mẽ nhất của chính quyền Mỹ nhằm tái thiết lập hàng rào thuế quan của tổng thống Donald Trump sau khi bị tòa án Tối cao bác bỏ trước đó.

Mức thuế mới được đưa ra sau cuộc điều tra về việc khoảng 60 nền kinh tế bị cáo buộc không ngăn chặn được tình trạng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng của họ, gây tổn hại đến người lao động Mỹ. Hàng hóa từ khoảng 10 đối tác thương mại được cho là đã áp dụng các hạn chế đối với lao động bị cưỡng bức, bao gồm Mexico, Anh, Canada và Ấn Độ, sẽ chịu mức thuế 10%.

Theo thông báo công bố hôm thứ Năm trên Công báo Liên bang, thuế áp lên các mặt hàng từ liên minh châu Âu (EU) và Đài Loan sẽ ở mức ít nhất 10%, trong khi sản phẩm từ Nhật Bản, Thụy Sĩ và Hàn Quốc sẽ bị đánh thuế tối thiểu 12,5% theo cách đảm bảo tuân thủ các thỏa thuận thương mại mà các nước này đã đạt được với Mỹ. Sản phẩm từ hàng chục quốc gia khác sẽ phải chịu mức phí 12,5%.

Thông báo cho biết các khoản thuế mới sẽ có hiệu lực từ 00:01 sáng thứ Sáu (giờ New York). Thuế này sẽ không áp dụng cho một số mặt hàng đã được xếp lên tàu vận chuyển trước thời điểm nói trên.

Sắc thuế lao động cưỡng bức là bước đi diện rộng nhất của ông Trump hướng tới việc khôi phục chế độ thuế quan bảo hộ, kể từ khi các mức thuế trước đó của ông bị tòa án Tối cao tuyên bố bãi bỏ. Sau thất bại pháp lý đó, ông đã áp đặt mức thuế nhập khẩu chung 10% trên toàn cầu, vốn sẽ hết hạn vào thứ Sáu. Thời điểm áp dụng các khoản phí mới đảm bảo không tạo ra khoảng trống pháp lý giữa hai chính sách.

Trưởng đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer phát biểu trong một tuyên bố: "Mỹ đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức trong gần một thế kỷ và đang thực thi điều này một cách nghiêm ngặt. Đã đến lúc các đối tác thương mại của chúng ta phải làm điều tương tự."

Một quan chức cấp cao trong chính quyền đã bác bỏ quan điểm cho rằng ông Trump áp đặt thuế mới chỉ nhằm thay thế các mức thuế cũ bị bãi bỏ. Tuy nhiên, vị này cũng khẳng định Tổng thống sẽ sử dụng mọi công cụ trong tay và không để chính sách thương mại của mình bị vô hiệu hóa bởi một phán quyết của tòa án.

Quan chức này gợi ý rằng chính quyền đã có kế hoạch áp thuế lao động cưỡng bức từ trước và đang triển khai ngay lúc này nhằm tránh gây ra xáo trộn cho các doanh nghiệp Mỹ.

Chính quyền đã phát tín hiệu về động thái này vào tháng trước khi công bố kết quả cuộc điều tra về lao động cưỡng bức. Theo một quan chức cấp cao của chính quyền, người đã thông tin cho báo chí trước khi thông báo chính thức được đưa ra, sẽ có một số điều chỉnh so với đề xuất ban đầu. Trong đó bao gồm việc Ấn Độ đạt được mức thuế 10% thay vì mức 12,5% bị đe dọa ban đầu.

Các mặt hàng nhập khẩu như nhiên liệu, thực phẩm và phân bón sẽ được miễn thuế mới, tương tự đối với các sản phẩm như ô tô, kim loại và dược phẩm vốn đã chịu các mức thuế riêng theo ngành. Các mặt hàng thuộc phạm vi điều chỉnh của Thỏa thuận Thương mại Bắc Mỹ với Mexico và Canada cũng sẽ được loại trừ.

Đề xuất miễn trừ

Quan chức này cho biết chính quyền Trump đã nhận được vô số yêu cầu xin miễn trừ cho hàng ngàn mặt hàng khác. Kế hoạch sắp tới sẽ bao gồm các khoản miễn trừ áp dụng chung toàn cầu và theo từng quốc gia dựa trên cam kết từ các thỏa thuận hiện có mà ông Trump đã ký kết với các chính phủ nước ngoài.

Trưởng đại diện Thương mại Greer đang dẫn dắt chính sách thương mại được thiết kế lại của ông Trump, nhắm vào các hành vi thương mại bất bình đẳng ở nước ngoài bằng cách sử dụng các quy định pháp lý đã qua kiểm chứng, vốn đòi hỏi nhiều tháng thực hiện quy trình và tham vấn công khai. Phương pháp tiếp cận mang tính cân nhắc kỹ lưỡng này trái ngược với sự dồn dập và khó đoán trong các đợt bùng nổ thuế quan của ông Trump suốt năm 2025.

Dù vậy, điều đó vẫn có thể không ngăn được một số nhà nhập khẩu khởi kiện các khoản thuế mới ra tòa.

Việc gia tăng chi phí cho các nhà nhập khẩu Mỹ mang lại nhiều rủi ro chính trị cho ông Trump và các đồng minh đảng Cộng hòa, trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy bốn tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa kỳ, nơi tâm điểm chú ý của đảng Dân chủ là chi phí sinh hoạt tăng cao. Áp lực đó càng gia tăng khi cuộc chiến ở Iran làm cho năng lượng, thực phẩm và các hàng hóa khác trở nên đắt đỏ hơn.

Blake Harden, chuyên gia thương mại tại công ty tư vấn Ernst & Young, nhận định ông Trump vẫn chưa dừng lại với chính sách thuế quan hay việc phá vỡ trạng thái cân bằng hiện tại.

Còn nhiều "bất ổn"

"Vẫn còn rất nhiều yếu tố bất ổn treo lơ lửng. Chúng ta vẫn đứng trước khả năng hứng chịu thêm nhiều đợt thuế quan trong năm nay," bà nói. "Trước tuần này, thị trường dường như có một nhịp tạm lắng và tạo cảm giác ổn định hơn thực tế. Tôi vẫn liên tục nói với mọi người rằng: Sẽ còn nhiều điều lớn lao diễn ra trong thời gian tới của năm nay."

USTR đề xuất các mức thuế mới nhất sau cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Báo cáo đó khuyến nghị mức thuế 12,5% đối với các quốc gia bị coi là thiếu luật cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Mức thuế nhập khẩu 10% được đề xuất cho các nền kinh tế đã có luật cấm nhưng chưa thực thi đầy đủ, hoặc đã cam kết sẽ thực thi.

Các quốc gia từ Ấn Độ đến Na Uy đã phản đối những cáo buộc này. Tại Canada, một dự luật được giới thiệu vào tháng 6 nhằm tăng cường "năng lực của chính phủ trong việc phát hiện, ngăn chặn và cấm các hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức tại biên giới, đồng thời mang lại sự minh bạch và chắc chắn cho các doanh nghiệp đang hoạt động hoặc giao thương với Canada," theo một hồ sơ công khai liên quan đến vụ việc.

Quyết định của Nhà Trắng được đưa ra ngay sau thông báo ngày 15.7 rằng Mỹ, cũng dựa trên Mục 301, sẽ bắt đầu thu thuế 25% đối với các nhà nhập khẩu một số mặt hàng từ Brazil, sau cuộc điều tra cáo buộc quốc gia này có các hành vi thương mại không công bằng.

Loạt điều tra theo Mục 301 bao gồm việc rà soát năng lực sản xuất dư thừa của các đối tác thương mại với Mỹ. Mặc dù chưa rõ khi nào kết quả của cuộc điều tra đó sẽ được công bố, hoặc liệu các mức thuế trong tương lai từ cuộc điều tra này có bị chồng lên các mức thuế đề xuất theo điều tra lao động cưỡng bức hay không.

Trưởng đại diện Thương mại Greer gần đây cho biết cuộc điều tra về năng lực sản xuất dư thừa đang mất nhiều thời gian hơn so với cuộc điều tra về lao động cưỡng bức. "Chúng tôi đang nỗ lực đảm bảo rằng mình tuân thủ đúng tinh thần và văn bản của luật pháp," ông phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg Television tuần trước.

Tuần này, ông Trump cũng đề xuất áp thuế đối với hàng hóa Canada theo một thẩm quyền thương mại chưa từng được sử dụng trước đây là Mục 338. Tuy nhiên, quy định này sẽ chỉ ảnh hưởng đến khoảng 5% hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ quốc gia láng giềng phía Bắc và sẽ có hiệu lực từ ngày 19.8 tùy thuộc vào tiến trình đàm phán.

Việc triển khai chính sách mới trở nên phức tạp hơn bởi một số thỏa thuận mà chính quyền Trump đã đàm phán với các nền kinh tế bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và liên minh châu Âu. Ông Greer khẳng định Washington sẽ tuân thủ các cam kết đã đưa ra trong các thỏa thuận đó.

Trước đó vào thứ Năm, ông Greer đã chỉ trích gay gắt EU trong một tuyên bố, cho rằng việc ủy ban Châu Âu thông báo án phạt đối với Google (thuộc Alphabet) và khoản vay gần đây "được nhà nước hỗ trợ" cho Airbus SE (có trụ sở tại Toulouse, Pháp) đang đe dọa làm tổn hại đến sự ổn định thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Trong khi đó, cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ hiện đang tiến hành hoàn trả tiền thuế đối với cái gọi là "thuế tương hỗ" của ông Trump vốn bị tòa án Tối cao tuyên bố là bất hợp pháp vào tháng 2. Các đơn vị nhận tiền hoàn thuế là hàng ngàn nhà nhập khẩu Mỹ, bao gồm Nike, công ty hồi tháng trước cho biết họ dự kiến sẽ thu hồi lại gần 1 tỉ USD.

Dù vậy, "thuế quan vẫn là một yếu tố bất lợi làm tăng chi phí biến đổi mà chúng tôi dự kiến sẽ tiếp tục phải đối mặt trong thời gian tới," Matthew Friend, giám đốc Tài chính của Nike, phát biểu trong cuộc họp trực tuyến vào cuối tháng 6.