Quỹ ETF đòn bẩy lớn nhất thế giới đang biến cổ phiếu SK Hynix thành tâm điểm rủi ro mới

Khi chỉ số Kospi của Hàn Quốc lao dốc 10% vào tuần trước, kéo theo làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ lan rộng khắp thế giới, vị thế cường quốc trên thị trường tài chính toàn cầu của xứ sở kim chi bắt đầu lộ rõ.

Diễn biến trên phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của hai nhà sản xuất chip Hàn Quốc là SK Hynix và Samsung Electronics trong làn sóng AI, động lực chính thúc đẩy thị trường chứng khoán toàn cầu tăng mạnh thời gian qua.

Tuy nhiên, đợt bán tháo dữ dội khiến chỉ số Nasdaq mất 3% trong cùng ngày cũng phơi bày một yếu tố khác: Sự trỗi dậy của một quỹ ETF đòn bẩy gắn với cổ phiếu SK Hynix. Theo các nhà phân tích, quỹ này đã phình to với tốc độ quá nhanh, đến mức đang khuếch đại biến động không chỉ của cổ phiếu SK Hynix mà còn của cả chỉ số Kospi.

Chỉ trong chín tháng kể từ khi ra mắt tại Hồng Kông, quỹ CSOP SK Hynix Leveraged ETF đã tăng quy mô lên 13 tỉ USD, trở thành quỹ ETF đòn bẩy lớn nhất thế giới. Đà tăng của quỹ song hành với việc cổ phiếu SK Hynix góp phần đưa chỉ số Kospi tăng gần 100% từ đầu năm.

Trong những phiên giao dịch biến động mạnh, quỹ này cùng các quỹ cùng loại quy mô nhỏ hơn có thể chiếm tới hai phần ba tổng khối lượng giao dịch cổ phiếu SK Hynix. Đây là một con số đáng chú ý đối với doanh nghiệp có vốn hóa khoảng 1.200 tỉ USD. Điều này buộc các ngân hàng từ Phố Wall đến Hong Kong phải triển khai mạng lưới giao dịch tài trợ và phòng ngừa rủi ro phức tạp để duy trì hoạt động của các quỹ.

Áp lực mua liên tục trong những phiên thị trường tăng và bán ra khi thị trường giảm đã lớn đến mức nhiều nhà đầu tư cho rằng quỹ ETF này không còn đơn thuần bám sát biến động của cổ phiếu SK Hynix, mà đang bắt đầu tác động ngược trở lại, ảnh hưởng trực tiếp đến diễn biến giá của chính cổ phiếu đó.

Hiện tượng này ngày càng xuất hiện nhiều trên toàn cầu khi làn sóng nhà đầu tư muốn khuếch đại mức sinh lời từ cơn sốt AI đã biến các quỹ ETF đòn bẩy thành một thị trường có quy mô khoảng 270 tỉ USD. Khi "phép giả kim tài chính" mới này lan rộng, ít nơi nào chịu tác động nhiều hơn Seoul. Tại đây, SK Hynix chiếm khoảng 28% chỉ số Kospi và đối thủ Samsung Electronics chiếm thêm 29%. Cổ phiếu SK Hynix cũng ngày càng được xem là thước đo tâm lý của nhà đầu tư đối với bong bóng AI trên toàn cầu.

Nói cách khác, nếu quỹ CSOP SK Hynix Leveraged ETF tiếp tục lao dốc như mức giảm 23% ghi nhận ngày 23.6 và xu hướng này kéo dài, áp lực bán có thể càng bị khuếch đại, khiến thị trường hứng chịu những đợt điều chỉnh sâu hơn.

"Tôi không nói rằng SK Hynix sẽ kéo chỉ số S&P đi xuống, nhưng đây là một phần của xu hướng rộng hơn," ông Dean Curnutt, giám đốc điều hành Macro Risk Advisors, cho biết. "Các cổ phiếu công nghệ tăng trưởng mạnh đang mang lại mức sinh lời rất cao và tạo ra một cơ chế phản hồi, tức đà tăng tự củng cố chính nó. Cơ chế đó cũng có thể diễn ra theo chiều ngược lại khi thị trường đảo chiều."

Theo ông Curnutt, nếu SK Hynix và chỉ số Kospi giảm giá, điều đó có thể kích hoạt "một làn sóng bán tháo rất nhanh".

Với quy mô tài sản khoảng 13 tỉ USD, quỹ ETF của CSOP hiện có giá trị tương đương khoảng gấp đôi lượng cổ phiếu SK Hynix thường được giao dịch trong một ngày, mức chênh lệch lớn nhất trong số các cổ phiếu vốn hóa lớn có ETF đòn bẩy bám theo. Điều này đã làm thay đổi cách các nhà đầu tư chuyên nghiệp giao dịch cổ phiếu SK Hynix.

Chiến lược này hiệu quả vì Ian biết điều gì sẽ diễn ra tiếp theo. Mỗi buổi chiều, một mạng lưới gồm các ngân hàng, quỹ phòng hộ và công ty tạo lập thị trường bắt đầu chuẩn bị cho đợt tái cân bằng danh mục của quỹ ETF.

Các ngân hàng cung cấp các hợp đồng hoán đổi (swap) để tạo ra mức đòn bẩy mà quỹ ETF cam kết. Để phòng ngừa rủi ro từ các vị thế này, họ mua các công cụ bảo vệ trước rủi ro giảm giá từ các quỹ phòng hộ và công ty quản lý tài sản thông qua một dạng sản phẩm phái sinh phức tạp gọi là cliquet, đồng thời quản lý các vị thế trên cổ phiếu, hợp đồng tương lai và quyền chọn của SK Hynix.

Tổng cộng, CSOP Asset Management công bố có hơn 20 đối tác tham gia hỗ trợ hoạt động của quỹ ETF, trong đó có Goldman Sachs Group, Morgan Stanley cùng nhiều định chế tài chính lớn khác của Phố Wall.

Kết quả là một chuỗi giao dịch phức tạp và đan xen lẫn nhau, ngày càng có ảnh hưởng lớn đến diễn biến cổ phiếu của SK Hynix, doanh nghiệp đang nắm gần hai phần ba thị phần toàn cầu về chip nhớ băng thông cao (HBM).

Áp lực đang bắt đầu xuất hiện bên trong cỗ máy vận hành này.

Các ngân hàng cung cấp hợp đồng hoán đổi (swap) cho quỹ ETF đang đối mặt với những hạn chế về nguồn vốn khi quy mô của sản phẩm ngày càng lớn. Theo những người am hiểu vấn đề và đề nghị giấu tên vì thông tin mang tính riêng tư, một số ngân hàng đã bắt đầu thu hẹp mức độ tiếp xúc mà họ sẵn sàng cung cấp đối với cổ phiếu SK Hynix và tăng phí đối với khách hàng. Trong khi đó, một số ngân hàng khác khuyến khích các công ty quản lý tài sản nắm giữ trực tiếp cổ phiếu SK Hynix, sau đó ký các hợp đồng hoán đổi với ngân hàng thay vì chỉ dựa hoàn toàn vào cấu trúc ETF.

Chi phí quản lý rủi ro cũng ngày càng tăng. Theo dữ liệu giá mà Bloomberg thu thập được, chi phí thường niên của các hợp đồng cliquet, vốn là công cụ phái sinh mà các ngân hàng sử dụng để phòng ngừa rủi ro cổ phiếu SK Hynix lao dốc, đã tăng từ khoảng 3% vào tháng 3 lên hơn 10%.

Trong khi đó, CSOP Asset Management cũng nhiều lần cảnh báo nhà đầu tư rằng việc phát hành thêm chứng chỉ quỹ ETF có thể bị tạm dừng nếu các đối tác giao dịch chạm ngưỡng giới hạn rủi ro.

Dù vậy, những diễn biến này chưa cho thấy hệ thống đang gặp trục trặc. Thay vào đó, chúng phản ánh rằng chi phí để duy trì hoạt động của quỹ ETF đòn bẩy theo dõi một cổ phiếu lớn nhất thế giới đang ngày càng tăng.

"Đối với bảng cân đối kế toán của các ngân hàng, tất cả những điều này đều diễn ra không đúng thời điểm," ông Jamie Sandells, Ggiám đốc quản lý danh mục tại Janus Henderson, nhận định. "Chúng ta đang chứng kiến thị trường chứng khoán ở mức cao kỷ lục, hàng loạt thương vụ IPO quy mô lớn, và giờ lại có thêm làn sóng ETF đòn bẩy."

Chi phí gia tăng để duy trì cấu trúc của các quỹ này cũng bắt đầu phản ánh vào hiệu quả hoạt động của chúng. Tính đến ngày 29.6, quỹ ETF này đã mang lại mức sinh lời 718% từ đầu năm, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 921% của một danh mục đầu tư giả định có thể duy trì hoàn hảo mức đòn bẩy gấp hai lần theo từng ngày, theo ước tính của Bloomberg Intelligence.

Mặc dù các ETF đòn bẩy chỉ được thiết kế để mang lại mức sinh lời gấp hai lần biến động của cổ phiếu trong một phiên giao dịch, khoảng cách hiệu suất ngày càng nới rộng vẫn phản ánh thực tế rằng chi phí để tạo lập và phòng ngừa rủi ro cho các vị thế đòn bẩy cần thiết nhằm duy trì chiến lược này đang ngày càng gia tăng.

Bà Ding Chen, tổng giám đốc điều hành của CSOP Asset Management, thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn tuần này rằng giao dịch xoay quanh quỹ ETF đã trở nên "rất, rất đông đúc". Tuy nhiên, bà cho biết công ty đã tăng cường các biện pháp kiểm soát rủi ro khi quy mô quỹ mở rộng, đồng thời bảo mật chặt chẽ thông tin về hoạt động tái cân bằng danh mục hằng ngày của quỹ.

Dù vậy, một số nhà đầu tư đã bắt đầu thận trọng hơn. "Chúng tôi trở nên dè dặt khi giao dịch này thực sự đã quá nóng, trong khi các chỉ báo kỹ thuật đồng loạt phát tín hiệu cảnh báo," ông Hao Hong, giám đốc đầu tư của Lotus Asset Management, cho biết. Ông cũng tiết lộ đã bán toàn bộ vị thế nắm giữ trong quỹ ETF của CSOP Asset Management, vốn được duy trì từ tháng 1.

"Cổ phiếu Hynix vẫn đang liên tục lập đỉnh mới, nhưng sức mạnh tương đối của nó thực tế lại đang suy yếu. Thông thường, khi mô hình giá như vậy xuất hiện, cổ phiếu sẽ bước vào một nhịp điều chỉnh hoặc giai đoạn tích lũy," ông nói.

Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng kế hoạch niêm yết tại Mỹ với quy mô khoảng 29 tỉ USD của SK Hynix có thể giúp cải thiện thanh khoản của cổ phiếu, qua đó làm giảm tác động từ các dòng vốn của ETF đòn bẩy.

Sự tăng trưởng vượt bậc của quỹ ETF này là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố thời điểm và khả năng tiếp cận thị trường. Quỹ được ra mắt đúng vào thời điểm SK Hynix nổi lên là một trong những doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng AI, đồng thời đây cũng là ETF đòn bẩy đầu tiên trên thế giới gắn với cổ phiếu này. Với vai trò là nhà cung cấp HBM hàng đầu cho Nvidia, SK Hynix nhanh chóng trở thành một trong những cổ phiếu có đà tăng mạnh nhất trên thị trường.

Đối với nhiều nhà đầu tư ngoài Hàn Quốc, đặc biệt là tại Hong Kong, sản phẩm của CSOP Asset Management. cũng là một trong những cách đơn giản nhất để đặt cược đòn bẩy vào riêng cổ phiếu SK Hynix.

Hiệu suất vượt trội đã thu hút thêm dòng vốn, và lượng vốn mới lại buộc quỹ phải thực hiện các giao dịch tái cân bằng với quy mô ngày càng lớn. Chu kỳ này cứ tiếp diễn và phát triển đến quy mô mà rất ít người từng dự đoán.

Hiện nay, các đối thủ đang nhanh chóng tham gia thị trường. Hàn Quốc đã phê duyệt 16 quỹ ETF đòn bẩy "ăn theo" vào tháng 5, trong khi những sản phẩm tương tự cũng bắt đầu xuất hiện tại Mỹ, trong bối cảnh thị trường ETF đòn bẩy nói chung vẫn tiếp tục mở rộng.

Chính sự bùng nổ của các sản phẩm này là một trong những lý do khiến các nhà giao dịch, không chỉ ở Seoul mà còn tại nhiều thị trường khác, đặc biệt quan tâm. Đối với nhiều nhà đầu tư, SK Hynix không còn là một trường hợp cá biệt, mà đã trở thành ví dụ điển hình nhất cho thấy các sản phẩm đòn bẩy tập trung có thể tác động mạnh đến chính những tài sản mà chúng theo dõi.

Các chiến lược gia của Nomura ước tính các quỹ ETF đòn bẩy hiện tạo ra khoảng 9 tỉ USD nhu cầu tái cân bằng danh mục cho mỗi biến động 1% của thị trường.

Trong khi đó, Barclays ước tính quy mô tái cân bằng của các ETF đòn bẩy tại Mỹ gần đây đã tăng lên gấp nhiều lần mức trung bình dài hạn, tạo ra các dòng lệnh mua và bán đủ lớn để có khả năng ảnh hưởng đến diễn biến của thị trường nói chung.

Cho đến nay, vòng lặp phản hồi này phần lớn vẫn mang lại hiệu ứng tích cực, ngoại trừ một vài trường hợp hiếm hoi như đợt lao dốc đột ngột khi xung đột Iran bùng phát và một lần nữa vào tuần trước. Khi cổ phiếu SK Hynix tăng mạnh nhờ kỳ vọng vào AI, dòng vốn mới tiếp tục chảy vào quỹ ETF, tạo ra lợi nhuận cho các ngân hàng, quỹ phòng hộ, công ty tạo lập thị trường và cả nhà đầu tư cá nhân.

Câu hỏi lớn hơn là điều gì sẽ xảy ra nếu đà tăng này đảo chiều.

Nếu cổ phiếu giảm mạnh trong thời gian dài, quỹ ETF sẽ buộc phải bán ra trong lúc thị trường đi xuống, cũng một cách cơ học như cách quỹ đã mua vào khi giá tăng. Điều đó có thể khuếch đại biến động của một trong những cổ phiếu quan trọng nhất châu Á. Với tỷ trọng rất lớn của SK Hynix trong chỉ số Kospi, áp lực này có thể nhanh chóng lan sang hợp đồng tương lai chỉ số và các công cụ phái sinh khác gắn với thị trường Hàn Quốc, thị trường chứng khoán lớn thứ bảy thế giới.

Thị trường ETF đòn bẩy từng chứng kiến những trường hợp tương tự. Năm 2024, một số quỹ gắn với Strategy. từng gặp khó khăn về nguồn tài trợ từ các công ty môi giới chính (prime broker) sau khi cổ phiếu tăng phi mã, trước khi ghi nhận mức thua lỗ rất lớn khi giá Bitcoin lao dốc.

Cơ quan giám sát tài chính Hàn Quốc cũng đã bày tỏ sự tiếc nuối về việc phê duyệt các quỹ ETF đòn bẩy "ăn theo" những nhà sản xuất chip lớn nhất nước này, cho rằng các sản phẩm này đã góp phần làm gia tăng biến động trên thị trường. Hơn 90% nhà đầu tư nắm giữ các quỹ này là nhà đầu tư cá nhân.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, làn sóng hứng khởi của thị trường vẫn chưa có nhiều dấu hiệu hạ nhiệt.

Ron Ding, một nhân viên 26 tuổi làm việc tại một công ty quản lý tài sản ở Hong Kong, đã đầu tư 1 triệu HKD (khoảng 127.600 USD) tiền tiết kiệm của mình vào quỹ ETF của CSOP Asset Management vào cuối tháng 4, sau khi tin rằng SK Hynix sẽ tiếp tục là nhà cung cấp HBM chính cho Nvidia.

"Tôi đã có ô tô rồi," anh nói. "Giờ thì tôi có thể mua được một chiếc đồng hồ Patek Philippe Nautilus."