Sự bùng nổ nhu cầu hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một làn sóng tăng giá chưa từng có trên thị trường chip nhớ băng thông cao (HBM), giúp các nhà sản xuất như Micron Technology, Samsung Electronics và SK Hynix trở thành những bên hưởng lợi lớn nhất trong chuỗi giá trị AI.

Kết quả kinh doanh quý gần nhất của Micron cho thấy lợi nhuận tăng mạnh chủ yếu nhờ giá bán chip nhớ tăng cao, phản ánh tình trạng cung không đáp ứng đủ cầu đối với loại linh kiện thiết yếu dành cho các trung tâm dữ liệu AI.

Theo Micron, trong quý kết thúc ngày 28.5, giá bán chip nhớ DRAM tăng hơn 60% so với quý trước, trong khi sản lượng xuất xưởng chỉ tăng ở mức một chữ số. Giá bộ nhớ flash NAND, dòng sản phẩm cũng được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống lưu trữ dữ liệu AI, tăng hơn 80%.

Diễn biến này xuất phát từ tình trạng nguồn cung chip nhớ băng thông cao vẫn còn hạn chế trong khi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI tăng rất nhanh. Việc xây dựng các nhà máy sản xuất bán dẫn mới cần nhiều năm và đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn, khiến năng lực cung ứng chưa thể theo kịp tốc độ mở rộng của thị trường.

Giới phân tích cho rằng phần lợi nhuận tăng thêm của các doanh nghiệp sản xuất chip nhớ thực chất đến từ việc chi phí đầu vào của các công ty AI tăng mạnh. Chỉ riêng trong quý vừa qua, khách hàng của Micron được ước tính phải chi thêm khoảng 18 tỉ USD để mua chip nhớ.

So với cùng kỳ năm trước, giá của nhiều dòng chip nhớ đã tăng khoảng bốn lần. Đây được xem là một trong những đợt tăng giá mạnh nhất của ngành bán dẫn trong nhiều năm trở lại đây.

Không chỉ lĩnh vực AI chịu tác động, nhiều ngành điện tử tiêu dùng cũng đang phải đối mặt với áp lực chi phí cao hơn. Tuần trước, Apple đã điều chỉnh tăng giá dòng máy tính MacBook hơn 15%. Giá bộ nhớ dành cho máy tính cá nhân trên thị trường bán lẻ cũng tăng mạnh, trong nhiều trường hợp còn vượt giá của bộ xử lý trung tâm (CPU).

Đây là diễn biến trái ngược với xu hướng quen thuộc của ngành bán dẫn, vốn thường chứng kiến giá linh kiện giảm dần theo thời gian nhờ tiến bộ công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất.

Theo các chuyên gia, nếu ở những ngành như điện tử tiêu dùng, doanh nghiệp có thể chuyển phần chi phí tăng thêm sang người mua thông qua việc tăng giá bán sản phẩm, thì các công ty AI lại ở trong tình thế khác.

Hiện nhiều doanh nghiệp phát triển mô hình AI tạo sinh vẫn đang ưu tiên mở rộng thị phần hơn là tối đa hóa lợi nhuận. Các dịch vụ AI được định giá ở mức thấp nhằm thu hút người dùng mới, trong khi chi phí hạ tầng tính toán vẫn ở mức rất cao.

Điều này khiến các doanh nghiệp như OpenAI hay Anthropic tiếp tục phải gánh những khoản đầu tư lớn cho hạ tầng tính toán và chip xử lý, trong bối cảnh doanh thu chưa đủ bù đắp chi phí vận hành.

Nếu giá chip nhớ tiếp tục duy trì ở mức cao, các công ty AI sẽ phải lựa chọn giữa việc chấp nhận mức lỗ lớn hơn hoặc điều chỉnh tăng giá dịch vụ. Cả hai kịch bản đều có thể ảnh hưởng đến tốc độ phổ cập các ứng dụng AI trong thời gian tới.

Xu hướng này cũng phản ánh sự dịch chuyển lợi nhuận trong toàn bộ chuỗi giá trị AI. Trong giai đoạn hiện nay, phần lớn dòng tiền đang chảy về các doanh nghiệp cung cấp hạ tầng cốt lõi như chip nhớ, chip xử lý, thiết bị mạng và trung tâm dữ liệu, thay vì các doanh nghiệp phát triển ứng dụng AI.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu Micron là một trong những mã tăng mạnh nhất nhóm công nghệ kể từ cuối tháng 4, với mức tăng gần 140%. Trong cùng giai đoạn, nhiều cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn như Microsoft, Alphabet, Amazon và Meta chỉ dao động nhẹ hoặc tăng thấp hơn đáng kể.

Tại Hàn Quốc, cổ phiếu Samsung Electronics và SK Hynix cũng ghi nhận mức tăng đáng kể trong năm nay nhờ kỳ vọng nhu cầu chip nhớ AI tiếp tục duy trì ở mức cao.

Giới đầu tư cho rằng chu kỳ tăng giá của chip nhớ nhiều khả năng sẽ còn kéo dài nếu các tập đoàn công nghệ tiếp tục mở rộng đầu tư vào hạ tầng AI. Tuy nhiên, khi năng lực sản xuất mới được đưa vào vận hành trong vài năm tới, cán cân cung - cầu có thể thay đổi và tạo áp lực điều chỉnh đối với giá bán chip nhớ.