Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất trong gần hai thập kỷ, phản ánh tâm lý lo ngại của nhà đầu tư trước đà gia tăng chi tiêu của chính phủ, nguồn cung trái phiếu kỳ hạn dài dồi dào và lạm phát duy trì trên mục tiêu của cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong 5 năm qua.

Lợi suất của loại trái phiếu được gọi là “trái phiếu dài hạn” (long bond) tăng gần 6 điểm cơ bản lên 5,31% trong phiên thứ Hai, vượt mức cao ghi nhận hồi tháng trước và lên mức cao nhất kể từ năm 2007.

Diễn biến này cũng lan sang thị trường trái phiếu Canada, nơi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2010. Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu Đức cũng tăng lên các mức từng ghi nhận vào năm 2011.

Đà tăng lợi suất tại Mỹ, đang đẩy chi phí vay của chính phủ liên bang lên cao, là một phần của xu hướng dịch chuyển rộng hơn trên toàn cầu khi nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn để phòng ngừa nguy cơ lạm phát dai dẳng, vốn có thể khiến lãi suất ngắn hạn duy trì ở mức cao.

Diễn biến này còn được thúc đẩy bởi làn sóng vay nợ của doanh nghiệp để tài trợ cho bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi nhu cầu từ các nhóm nhà đầu tư truyền thống đối với trái phiếu kỳ hạn dài suy yếu. Điều này diễn ra đúng lúc thâm hụt ngân sách hằng năm gần 2 tỉ USD của chính phủ liên bang tiếp tục làm gia tăng nợ quốc gia.

“Chúng tôi đã lập luận rằng không nên kỳ vọng đà bán tháo ở phần cuối đường cong lợi suất sẽ sớm đảo chiều, và chúng tôi vẫn giữ quan điểm đó,” Anshul Pradhan, trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại Barclays, cho biết. “Để có thể đưa ra quan điểm tích cực hơn, cần có sự kết hợp của một số yếu tố, như bất ngờ theo hướng giảm về tài khóa, tốc độ phát hành trái phiếu liên quan đến AI chậm lại, bộ Tài chính Mỹ thay đổi chiến lược phát hành, và các dữ liệu kinh tế yếu duy trì trong một thời gian.”

Phiên giao dịch hôm thứ Hai kéo dài đà bán tháo từ tuần trước, buộc bộ Tài chính Mỹ phải phát hành 25 tỉ USD trái phiếu kỳ hạn 30 năm mới với lợi suất 5,216%, mức cao nhất đối với một đợt đấu giá loại trái phiếu này kể từ năm 2001. Một ngày trước đó, đợt đấu giá trái phiếu kỳ hạn 10 năm của bộ Tài chính Mỹ cũng ghi nhận chi phí huy động cao nhất kể từ năm 2007. Lợi suất kỳ hạn này tăng thêm 3 điểm cơ bản lên khoảng 4,72% trong phiên thứ Hai.

Nohshad Shah, trưởng bộ phận kinh doanh trái phiếu thu nhập cố định khu vực EMEA tại Citadel Securities, cho rằng lợi suất trái phiếu dài hạn cũng phản ánh sự do dự của Fed trong việc thắt chặt chính sách tiền tệ, bất chấp lạm phát đã duy trì trên mục tiêu trong thời gian dài.

Diễn biến này nhiều khả năng khiến các quan chức chính quyền Trump không hài lòng. Đầu năm ngoái, họ từng cho rằng các chính sách tài khóa của tổng thống sẽ kéo giảm lãi suất dài hạn thông qua việc kiềm chế chi tiêu chính phủ và lạm phát. Tuy nhiên, thay vào đó, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đã tăng trong năm nay, kéo theo chi phí thế chấp và các khoản vay khác tăng lên, trong bối cảnh cuộc chiến của Mỹ với Iran gây cú sốc giá dầu lên nền kinh tế và chính phủ tiếp tục chi tiêu vượt xa nguồn thu.

Đà tăng lợi suất diễn ra ngay cả khi các dữ liệu kinh tế gần đây dường như đã phần nào giảm áp lực lên các quan chức Fed trong việc nâng lãi suất ngắn hạn trong những tháng tới. Một thước đo lạm phát cơ bản công bố tuần trước cho thấy áp lực giá đã dịu hơn. Báo cáo việc làm mới nhất cũng cho thấy các doanh nghiệp Mỹ bất ngờ cắt giảm việc làm trong tháng 7, trong khi doanh số bán lẻ Mỹ giảm mạnh nhất trong hơn một năm.

Tuy vậy, lạm phát vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% mỗi năm của Fed. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng trước tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tháng 7, thước đo lạm phát được Fed ưu tiên sử dụng, sẽ được công bố vào ngày 26.8.

Sự suy yếu của các dữ liệu kinh tế Mỹ đã thúc đẩy độ phân kỳ giữa các kỳ hạn trái phiếu Kho bạc, khiến đường cong lợi suất dốc lên. Chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm và 30 năm đã tăng lên 113 điểm cơ bản, mức cao nhất kể từ tháng 4.

(Cập nhật giá xuyên suốt bài viết; bổ sung diễn biến tại Đức trong đoạn thứ hai. Một phiên bản trước của bài viết đã được đính chính do ghi sai mức độ tăng của lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm trong tháng này.)