Theo một bài đăng trên Telegram, phát ngôn viên Bb Ngoại giao Iran Esmail Baghaei phát biểu trước báo giới vào thứ Tư rằng một tuyên bố chung từ Tehran và Muscat hiện đang được xem xét và ở giai đoạn soạn thảo cuối cùng. Ông cho biết các cuộc đàm phán giữa hai quốc gia đang “có tiến triển” và thỏa thuận sẽ được ký “nếu các bên thứ ba không cản trở quá trình này.”

Iran và Oman đã thảo luận trong nhiều ngày về kế hoạch quản lý eo biển Hormuz, tâm điểm của cuộc xung đột đang diễn ra giữa Mỹ và Iran. Trong tuyên bố của mình, ông Baghaei không đề cập đến vai trò của Washington, ngoại trừ việc khẳng định rằng tình trạng đóng cửa eo biển này là kết quả từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Nhà Trắng chưa phản hồi yêu cầu bình luận về thông báo này. Cuối ngày thứ Ba, tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận về eo biển Hormuz sắp đạt được. Trong quá khứ, ông đã nhiều lần tuyên bố về các đột phá ngoại giao, nhưng các thỏa thuận lâu dài vẫn là điều khó nắm bắt.

Giá dầu ổn định vào thứ Tư trong bối cảnh ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy eo biển này có thể mở cửa trở lại, qua đó khôi phục sản lượng hàng triệu thùng mỗi ngày vốn bị gián đoạn bởi cuộc xung đột kéo dài năm tháng qua. Dầu thô Brent giao dịch quanh mức 79 USD/thùng.

Thông báo mới nhất của Iran về eo biển Hormuz được đưa ra sau nhiều tháng bế tắc giữa Mỹ và Tehran về cách thức chấm dứt chiến tranh, trong đó quyền kiểm soát vận tải qua eo biển này là một điểm nghẽn then chốt. Tehran yêu cầu các tàu thuyền phải xin phép và nộp phí quá cảnh, đồng thời đã tấn công các tàu mà họ cho là vi phạm quy định.

Đáp lại, Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran. Vấn đề này đã dẫn đến sự đổ vỡ của thỏa thuận ngừng bắn và hòa bình tạm thời vào tháng trước. Dù giao tranh giữa hai bên hiện đã tạm lắng, nhiều vấn đề khác vẫn chưa được giải quyết, trong đó đáng chú ý nhất là chương trình hạt nhân của Iran, và chưa có thỏa thuận nào được thiết lập để khởi động các cuộc đàm phán chính thức.

Trước đó, đài truyền hình nhà nước Iran đã hạ thấp kết quả của các cuộc thảo luận giữa Iran và Oman, trích dẫn lời một nguồn tin thân cận rằng thỏa thuận giữa Tehran và Muscat không nhất thiết đồng nghĩa với việc eo biển này sẽ mở cửa ngay lập tức. Theo báo cáo, điều này còn phụ thuộc “vào sự thay đổi trong cách hành xử của Mỹ.”

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói với hãng thông tấn nhà nước IRNA rằng Iran và Oman đang đàm phán về một “tuyến đường tạm thời” có hiệu lực từ hai đến bốn tháng, trong đó phần lớn lưu lượng tàu thuyền sẽ đi qua lãnh hải của Iran. “Sự hiểu biết này không có nghĩa là mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz,” ông nói.

Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News ghi hình hôm thứ Ba, ông Trump lặp lại lời đe dọa rằng nếu Iran không “đạt được thỏa thuận, hậu quả sẽ rất tồi tệ.” Cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ đã hoãn các cuộc tấn công mà ông tuyên bố là có quy mô lớn nhất kể từ Thế chiến II.

Tối thứ Ba, ông Trump nói với các phóng viên tại Los Angeles rằng các cuộc đàm phán với Iran đang “tiến triển rất tốt đẹp” và nói thêm rằng “Chúng ta sẽ biết kết quả trong 48 giờ tới.”

Lập trường của Iran về Hormuz đã làm phức tạp thêm những nỗ lực của ông Trump nhằm lật sang trang mới của cuộc chiến kéo dài sang tháng thứ sáu dù trước đó ông từng khẳng định chỉ mất vài tuần. Tình trạng gián đoạn vận tải tại Hormuz đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao và gây ra mối đe dọa cụ thể đối với ông Trump và đảng Cộng hòa ngay tại quê nhà, nơi cử tri Mỹ đang cảm thấy áp lực từ chi phí sinh hoạt đắt đỏ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Mặc dù lưu lượng tàu thuyền qua eo biển này bị hạn chế, hàng triệu thùng dầu mỗi ngày vẫn tiếp tục được vận chuyển qua đây ngay cả trong thời kỳ căng thẳng leo thang những tuần gần đây. Các nhà sản xuất Trung Đông đã vận chuyển hàng hóa ra khỏi vịnh như một phần của chương trình trung chuyển được các quốc gia trong khu vực triển khai. Ngay cả khi có thỏa thuận mở lại Hormuz, khả năng cao hoạt động trung chuyển vẫn sẽ tiếp diễn khi các chủ tàu cân nhắc liệu có nên chấp nhận rủi ro để quay trở lại vịnh Ba Tư hay không.

— Với sự hỗ trợ từ Jeff Mason và Tom Fevrier