Không có gì để nghi ngờ khi nói rằng Việt Nam đã có một cú nhảy vọt trong thương mại trong năm 2025. Tận dụng được làn sóng bùng nổ của AI, Việt Nam đã hạn chế được tác động đến từ thuế quan, theo báo cáo của HSBC. Đây tiếp tục là "tấm lá chắn" cho Việt Nam trước một tình hình thương mại toàn cầu năm 2026 được dự báo sẽ chậm lại.

Trái nhiều dự báo của các tổ chức quốc tế, cho rằng Việt Nam chịu nhiều tổn thương nặng nặng nề từ thuế quan trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Donald Trump, Việt Nam khép lại năm 2025 với con số đầy ấn tượng.

Trong năm 2025, tăng trưởng GDP 8,02%, kim ngạch thương mại lập kỷ lục gần 930 tỉ USD, thặng dư thương mại đạt 20 tỉ USD. Đáng chú ý, mặt hàng điện tử, linh kiện tiếp tục dẫn đầu với tổng giá trị xuất khẩu đạt 107 tỉ USD.

Trong thời gian qua, tỉ trọng của mặt hàng linh kiện, điện tử đã vọt tăng từ chỉ 5% lên mức 35%, thay thế các mặt hàng truyền thống như dệt may và da giày.

Trong vài năm trở lại đây, các tập đoàn công nghệ toàn cầu đã rót lượng vốn khổng lồ vào hạ tầng phục vụ AI, từ trung tâm dữ liệu đến chip và thiết bị phần cứng. Làn sóng đầu tư này đang tái định hình dòng chảy thương mại toàn cầu. Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong sự dịch chuyển đó, nhờ lợi thế chi phí, vị trí địa lý chiến lược và môi trường chính trị ổn định.

“Dù Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung vào các sản phẩm điện tử tiêu dùng phân khúc thấp, nhưng thật may mắn là Việt Nam đã có mặt trong ‘cuộc chơi’,” bà Yun Liu, chuyên gia kinh tế Đông Nam Á của HSBC viết.

Dẫu vậy, nhiều ý kiến lo ngại về việc các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam, gia tăng sự phụ thuộc từ Trung Quốc, cũng như sự mơ hồ về mức thuế 40% đối với hàng hóa "quá cảnh (transshipment)". 

Cụ thể trong năm 2025, nhập siêu của Việt Nam đối với Trung Quốc đã tăng lên 116 tỉ USD. Trong cùng lúc đó xuất siêu của Việt Nam với thế giới cũng tăng lên 136 tỉ USD. Con số tương đương với thặng dư thương mại của Việt Nam trong năm 2025 là 20 tỉ đô la. 

“Câu hỏi then chốt không phải là các quốc gia Đông Nam Á phụ thuộc bao nhiêu vào hàng hóa Trung Quốc, mà là làm sao có thể chuyển hóa sự phụ thuộc đó thành lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu, đặc biệt là thị trường Mỹ,” bà Liu viết. “Việt Nam nổi lên như một trường hợp tiêu biểu về cách nắm bắt cơ hội Trung Quốc+1’.”

Bức tranh doanh nghiệp FDI tại Việt Nam đã phần nào thể hiện. Năm 2025, dù vốn FDI thực hiện đạt mức kỷ lục hơn 27 tỉ USD, song vốn đăng ký mới vẫn giảm 12% so với năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự chững lại của dòng vốn Hàn Quốc, với mức giảm thấp nhất trong 14 năm trở lại đây. Khoảng trống này được bù đắp bởi các doanh nghiệp Trung Quốc đại lục, khi họ vươn lên trở thành nhóm nhà đầu tư lớn nhất với khoảng 30% tổng vốn đăng ký mới, theo báo cáo của HSBC.

Bước sang năm 2026, tổ chức Thương mại Thế giới dự báo, tăng trưởng thương mại toàn cầu sẽ giảm mạnh xuống còn 0,5% so với mức dự báo 2,4% trong năm 2025. Con số dự báo như vậy đặt ra câu hỏi về mức độ bền vững của đà tăng trưởng thương mại của Việt Nam, cũng như thời điểm mà các hiệu ứng đặt hàng trước (front-loading) đã đi tới hồi kết. Đồng thời, khả năng phục hồi của doanh nghiệp trong nước vẫn còn bỏ ngỏ.

Hạ quyết tâm với mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% trong năm 2026, Việt Nam đặt trọng tâm phát triển hạ tầng với ước tính vốn đầu tư công lên tới gần 1 triệu tỉ đồng. HSBC dự báo GDP Việt Nam đạt 6,7% trong năm 2026.