Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Kuwait đã bắt đầu cắt giảm sản lượng dầu khi kho chứa cạn kiệt, tham gia cùng Iraq – quốc gia có sản lượng hiện đã giảm khoảng 60%. Những nước khác có thể buộc phải làm theo khi các tàu chở dầu tiếp tục tránh eo biển Hormuz hẹp, làm giảm nhanh chóng số lượng tàu rỗng có sẵn để bốc hàng. Một khi tất cả các tàu đều đã được sử dụng, lượng lưu trữ trên đất liền còn lại của khu vực sẽ đầy nhanh hơn nữa.

Sự bất ổn, hiện đã bước sang ngày thứ chín, không có dấu hiệu sớm kết thúc, đồng nghĩa với việc dải nước vốn bình thường xử lý 1/5 lượng dầu của thế giới này đang không thể lưu thông. Ả Rập Xê Út đang chuyển hướng lượng dầu thô kỷ lục sang bờ Biển Đỏ để xuất khẩu, giúp giảm bớt ít nhất một phần áp lực.

Iran đã thề sẽ không lùi bước trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2. Tổng thống Donald Trump đã phản hồi vào thứ Bảy bằng cách nói rằng Mỹ hiện sẽ xem xét nhắm mục tiêu vào các khu vực và nhóm người ở Iran mà trước đây không bị nhắm đến. Các cuộc tấn công sẽ tiếp tục "cho đến khi họ đầu hàng hoặc, có khả năng hơn là, sụp đổ hoàn toàn!", ông nói trong một bài đăng trên mạng xã hội.

Đối với các nhà phân tích dầu mỏ, các nhà điều hành và các nhà giao dịch, điều đó có nghĩa là những cảnh báo ngày càng lớn tiếng rằng cuộc chiến đang đưa giá dầu thô đến điểm bùng phát, và gần hơn với ngưỡng tâm lý 100 USD/thùng. Dầu Brent đã tăng 30% vào tuần trước — mức tăng lớn nhất trong sáu năm, đưa nó đến gần mốc đó chỉ trong vài đô la.

Các mốc giá gắn liền với khu vực này đã tăng vượt qua mức đó. Hợp đồng tương lai gắn liền với dầu thô Murban hàng đầu của Abu Dhabi đóng cửa ở mức 103 USD/thùng vào thứ Sáu, trong khi hợp đồng tương lai dầu thô Oman ở mức 107 USD. Hợp đồng tương lai dầu thô Trung Quốc trên Sàn giao dịch năng lượng quốc tế Thượng Hải đóng cửa, tính theo đồng đô la Mỹ, ở mức 109 USD.

Stefano Grasso, một cựu nhà giao dịch năng lượng vật chất, hiện là quản lý danh mục đầu tư cấp cao tại quỹ 8VantEdge Pte có trụ sở tại Singapore, cho biết: "Mỗi ngày gián đoạn thêm đều làm tăng áp lực, và trong kịch bản đó, về cơ bản không có trần giá trong ngắn hạn".

Có những mối đe dọa ngày càng tăng đối với cơ sở hạ tầng dầu mỏ — làm tăng nguy cơ gián đoạn có thể kéo dài hơn các cuộc tấn công trong khu vực. Ả Rập Xê Út đã đánh chặn các máy bay không người lái đang hướng tới mỏ dầu Shaybah với công suất 1 triệu thùng/ngày vào cuối tuần. Các cuộc tấn công ở Bahrain và Qatar cũng đã tiếp tục.

Việc eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa cũng là một vấn đề. Trong những ngày qua, chỉ có các tàu chở dầu liên quan đến Iran và hai tàu hàng rời, tuyên bố thuộc sở hữu của Trung Quốc, được nhìn thấy đi qua đây.

Việc đóng cửa trên thực tế đã dẫn đến sản lượng bơm của Iraq giảm xuống còn khoảng 1,7 đến 1,8 triệu thùng/ngày, giảm so với khoảng 4,3 triệu thùng/ngày trước xung đột, theo những người am hiểu vấn đề.

Trong khi đó, Ả Rập Xê Út đang điều hướng lượng dầu thô chưa từng có đến bờ biển Biển Đỏ. Các lô hàng từ các cảng phía tây của nước này đã tăng lên mức khoảng 2,3 triệu thùng/ngày trong tháng này, theo dữ liệu theo dõi tàu do Bloomberg tổng hợp. Mặc dù con số này cao hơn khoảng 50% so với lượng dầu vương quốc này xuất khẩu từ Biển Đỏ trong bất kỳ tháng nào kể từ cuối năm 2016, nhưng nó vẫn thấp hơn nhiều so với 6 triệu thùng/ngày mà nước này xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư trong những tháng gần đây.

Các động thái của Mỹ

Mỹ đã hứa sẽ tăng cường bảo vệ tài chính và có khả năng cung cấp hộ tống quân sự, đồng thời thông báo vào thứ Sáu rằng họ sẽ triển khai tái bảo hiểm hàng hải cho khu vực Vịnh Ba Tư. Cơ sở này sẽ bao trả các khoản lỗ lên tới khoảng 20 tỷ USD "trên cơ sở luân phiên", theo một tuyên bố.

Vào Chủ nhật, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết thị trường dầu mỏ hiện đang định giá một khoản phí bảo hiểm sợ hãi (fear premium) sẽ không kéo dài. Cuộc chiến sẽ chỉ làm gián đoạn thị trường và lưu lượng tàu bè một cách tạm thời, và mốc thời gian để mọi thứ bình thường trở lại "trong trường hợp xấu nhất" là vài tuần, thay vì vài tháng, ông nói trên chương trình State of the Union của CNN.

Tuy nhiên, đối với các chủ tàu và nhà thuê tàu hoạt động trong khu vực, chi phí bảo hiểm không phải là mối quan tâm chính gây đình trệ lưu thông. Thay vào đó, họ lo lắng về sự an toàn của tàu và thủy thủ đoàn, và cho biết họ sẽ cần sự hộ tống đầy đủ của hải quân — tương tự như Chiến dịch Prosperity Guardian, một liên minh để bảo vệ vận tải biển ở Biển Đỏ — hoặc tốt nhất là chấm dứt chiến sự.

Các động thái khác của Mỹ nhằm làm giảm sự tăng giá dầu bao gồm cho phép Ấn Độ tiếp cận dầu Nga hiện đang được lưu trữ trên các tàu lưu động trong khu vực. Washington cũng đã đề xuất khai thác kho dự trữ dầu chiến lược hoặc thậm chí can thiệp vào thị trường tương lai — các quan chức kể từ đó đã giảm nhẹ các ý tưởng này, trong khi Trump đã bác bỏ những lo ngại về lạm phát ngay cả khi giá xăng dầu của Mỹ tăng vọt.

"Đây là một sự cố tạm thời," ông nói vào thứ Bảy. "Chúng tôi đã tính trước rằng giá dầu sẽ tăng, và đúng là như vậy, chúng cũng sẽ giảm xuống, chúng sẽ giảm rất nhanh."

Châu Á, vốn phụ thuộc vào nhập khẩu và dựa nhiều vào Trung Đông, đang cảm thấy nỗi đau rõ rệt nhất. Tại Nhật Bản — nơi nhập khẩu hơn 90% dầu thô từ khu vực này — các nhà máy lọc dầu đang yêu cầu tùy chọn được sử dụng kho dự trữ dầu quốc gia. Những nước khác, bao gồm cả Trung Quốc, đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để bảo toàn nguồn cung và giữ giá trong nước được kiểm soát. Hàn Quốc đang cân nhắc khôi phục trần giá dầu lần đầu tiên sau 30 năm, hãng tin nhà nước Yonhap đưa tin hôm Chủ nhật, dẫn lời các quan chức chính phủ.

Trong khi đó, tại tây bắc châu Âu, giá nhiên liệu máy bay đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục 1.528 USD/tấn — tương đương hơn 190 USD/thùng — vào thứ Năm, theo số liệu từ General Index bắt đầu từ năm 2008. Tác động lên nhiên liệu máy bay đặc biệt nghiêm trọng vì một nửa lượng nhập khẩu của Liên minh Châu Âu thường đi qua eo biển Hormuz.

Đối với các nhà phân tích tại ING Groep NV, kịch bản cơ sở hiện là bốn tuần gián đoạn — hai tuần hỗn loạn hoàn toàn và hai tuần ở mức 50%, Warren Patterson, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa của ngân hàng tại Singapore, cho biết.

"Kịch bản này không nhất thiết có nghĩa là chúng ta thấy xung đột kết thúc hoàn toàn trong khoảng thời gian này," ông nói. "Nhưng nếu các cuộc tấn công của Mỹ và Israel làm suy giảm khả năng của Iran trong việc tấn công tàu bè và thực thi việc đóng cửa eo biển Hormuz, chúng ta có thể thấy dòng chảy bắt đầu bình thường hóa."

Kịch bản kịch tính nhất của ngân hàng là sự gián đoạn hoàn toàn đối với dòng chảy dầu và khí tự nhiên hóa lỏng trong ba tháng. Điều này có khả năng sẽ chứng kiến giá dầu tăng vọt lên mức kỷ lục trong quý hai, các nhà phân tích của ngân hàng viết trong một ghi chú.

(Với sự hỗ trợ từ Serene Cheong, Julian Lee, Jack Wittels, Salma El Wardany và Tony Czuczka)