Các quốc gia Arab sản xuất dầu hàng đầu Trung Đông đang xuất khẩu dầu thô với khối lượng xấp xỉ mức trước chiến tranh, bổ sung nguồn cung lớn cho thị trường toàn cầu và góp phần hạ nhiệt giá.

Tổng lượng dầu xuất khẩu của Saudi Arabia, các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Iraq và Kuwait tăng 10% lên 15,53 triệu thùng/ngày trong tháng 10, gần bằng mức đầu năm, theo dữ liệu theo dõi tàu chở dầu do Bloomberg và các công ty phân tích năng lượng tổng hợp. Ngược lại, xuất khẩu của Iran tiếp tục ở mức 0 trong tháng thứ hai liên tiếp do lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

Sự phục hồi xuất khẩu của các nước Arab vùng vịnh cho thấy hiệu quả của những chuyến tàu chở dầu bí mật qua lại eo biển Hormuz, phương thức do UAE tiên phong và được Saudi Arabia áp dụng gần đây.

Điều này giúp duy trì nguồn cung dồi dào cho thị trường dầu giao ngay và kiềm chế giá vào thời điểm quan trọng, khi giá nhiên liệu như xăng và dầu diesel tăng cao đang gây sức ép lên người tiêu dùng, thúc đẩy lạm phát và tạo rủi ro chính trị cho tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Saudi Arabia dẫn đầu đợt tăng xuất khẩu mới nhất, nâng khối lượng lên 7 triệu thùng/ngày trong tháng 10, tăng 13% so với tháng trước, theo dữ liệu tổng hợp từ hoạt động theo dõi tàu chở dầu, ảnh vệ tinh cùng số liệu của Kpler và Vortexa. Bộ Năng lượng nước này chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận.

Dù giá dầu kỳ hạn giảm hôm thứ Hai khi cả Washington và Tehran phát tín hiệu có thể tiếp tục tìm kiếm giải pháp ngoại giao, lo ngại xung đột quân sự leo thang trở lại vẫn hỗ trợ giá. Hợp đồng dầu Brent đang giao dịch quanh 106 USD/thùng.

Saudi Arabia tăng tốc

Sau khi phục hồi xuất khẩu chậm hơn UAE trong phần lớn thời gian xung đột, Saudi Arabia bắt đầu tăng tốc khi quốc gia dẫn dắt OPEC đẩy mạnh vận chuyển qua Hormuz. Động thái này nhằm ứng phó với việc đường ống Đông - Tây, tuyến xuất khẩu thay thế của nước này, tạm ngừng hoạt động sau cuộc tấn công xuất phát từ Iraq hồi tháng 9.

Khi đường ống Đông - Tây hoạt động trở lại, Saudi Arabia được hưởng lợi từ cả tuyến xuất khẩu truyền thống qua vịnh Ba Tư lẫn tuyến thay thế qua biển Đỏ. Tuần trước, ảnh từ vệ tinh Sentinel 2 của liên minh châu Âu (EU) cho thấy chín siêu tàu chở dầu neo tại các bến của Saudi Arabia ở vịnh Ba Tư, cho thấy hoạt động nạp dầu lên tàu tăng tốc đáng kể.

Trong tháng 10, phần lớn lượng xuất khẩu tăng thêm đến từ cảng Yanbu trên Biển Đỏ, nơi khối lượng xuất khẩu tăng 35% lên 3,07 triệu thùng/ngày.

Việc theo dõi tàu chở dầu vẫn gặp trở ngại do nhiều tàu tắt thiết bị phát tín hiệu để tránh bị phát hiện và tấn công. Vì vậy, lượng dầu vận chuyển thực tế có thể lớn hơn số liệu quan sát được.

Iraq ghi nhận mức tăng lớn thứ hai trong tháng trước, với lượng xuất khẩu tăng 9,5% lên 3,35 triệu thùng/ngày, gần mức trước chiến tranh. Lượng dầu xuất qua cảng Basrah ở miền nam tăng lên, trong khi lượng vận chuyển theo tuyến phía bắc qua Thổ Nhĩ Kỳ tăng gần gấp đôi. Tháng trước, Iraq cho biết xuất khẩu đã gần trở lại mức trước chiến tranh.

UAE, nước đã tăng mạnh xuất khẩu trước các quốc gia vùng Vịnh khác nhiều tháng, ghi nhận mức tăng nhẹ 50.000 thùng/ngày, lên bình quân 3,74 triệu thùng/ngày, cao nhất kể từ tháng 7.

Theo cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sản lượng của UAE đạt kỉ lục mới trong tháng 9. Phát biểu tại hội nghị ở Abu Dhabi hôm thứ Hai, bộ trưởng Năng lượng Suhail Al Mazrouei cho biết có những thời điểm trong cuộc xung đột, xuất khẩu dầu của UAE đã vượt mức trước chiến tranh, nhưng không nêu khối lượng hiện tại.

Xuất khẩu của Kuwait tăng một phần ba trong tháng 10, lên mức cao nhất kể từ trước khi chiến tranh bùng nổ, đạt 1,44 triệu thùng/ngày nhờ đội tàu chở dầu ngày càng lớn, theo dữ liệu theo dõi tàu và Kpler. Tháng trước, công ty dầu khí quốc gia Kuwait đã cho biết xuất khẩu trở lại quanh mức trước xung đột.

Ngoài việc khôi phục khối lượng xuất khẩu và doanh thu bị chiến tranh ảnh hưởng, ba quốc gia vùng vịnh vẫn thuộc OPEC có thể còn động lực khác để tối đa hóa xuất khẩu, khi các thành viên chuẩn bị đàm phán mục tiêu sản lượng năm 2027.

Tổ chức các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh đang rà soát khả năng khai thác thực tế của từng thành viên, làm cơ sở điều chỉnh hạn ngạch khi các bộ trưởng nhóm họp ngày 29.11.

Iran là ngoại lệ nổi bật. Dữ liệu theo dõi tàu chở dầu không ghi nhận hoạt động xuất khẩu dầu thô hoặc condensate, một loại dầu nhẹ, trong tháng thứ hai liên tiếp khi Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa.

Ảnh từ các vệ tinh Sentinel 1 và Sentinel 2 của EU không cho thấy hoạt động nạp dầu lên tàu tại các cầu cảng trên đảo Kharg cùng các cảng xuất khẩu Soroosh và Jask trong tháng 10.

Tuy nhiên, dữ liệu này có thể chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Phần lớn tàu chở dầu thô Iran không phát tín hiệu vị trí khi ở trong vịnh Ba Tư, khiến việc theo dõi chúng qua Hormuz khó khăn hơn.

Với sự hỗ trợ của John Deane, Prejula Prem và Anthony Di Paola