Khoang hạng phổ thông, vốn từng là “xương sống” của ngành hàng không thương mại, đang dần mất vị thế trong cuộc cạnh tranh không gian trên máy bay. Thay vào đó, các hãng bay đang đẩy mạnh mở rộng ghế cao cấp, từ hạng thương gia đến các biến thể trung gian như premium economy, nhằm khai thác tối đa khả năng chi trả của hành khách.

Xu hướng này thể hiện rõ qua chiến lược của các hãng lớn như Delta Air Lines và United Airlines, những doanh nghiệp đã liên tục gia tăng số lượng ghế cao cấp trong suốt thập kỷ qua. Đáng chú ý, ngay cả các hãng giá rẻ như Southwest Airlines, Spirit Airlines và Frontier Airlines cũng bắt đầu tham gia xu hướng này, bổ sung các loại ghế có không gian để chân rộng hơn hoặc đi kèm tiện ích nâng cao.

Theo dữ liệu từ Visual Approach Analytics, kể từ tháng Một năm 2020, số ghế hạng thương gia và hạng nhất trên các chuyến bay nội địa đã tăng tới 27%, gần gấp ba lần mức tăng 10% của ghế hạng phổ thông. Khoảng cách này phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt trong cách các hãng bay phân bổ tài nguyên.

Lý do chính nằm ở hiệu quả kinh tế. Ghế premium economy có thể được bán với giá cao gấp đôi ghế phổ thông, trong khi chỉ chiếm thêm một phần không gian hạn chế. Điều này giúp các hãng hàng không tối ưu hóa doanh thu trên mỗi mét vuông khoang hành khách. Đồng thời, nguồn thu từ khoang cao cấp còn cho phép họ giữ giá vé phổ thông ở mức cạnh tranh trước áp lực từ các hãng giá rẻ.

Thực tế kinh doanh đã chứng minh hiệu quả của chiến lược này. Delta Air Lines ghi nhận doanh thu từ vé hạng cao cấp trong quý IV tăng 9%, trong khi doanh thu từ hạng phổ thông giảm 7%. Tương tự, tại United Airlines, doanh thu từ các khoang cao cấp cũng tăng trưởng vượt xa hạng phổ thông cơ bản trong năm 2025. Nhờ đó, cả hai hãng đều đạt lợi nhuận vượt trội so với phần còn lại của ngành.

Một yếu tố quan trọng khác là sự thay đổi trong cấu trúc khách hàng. Các lãnh đạo của Delta cho biết nhóm hộ gia đình có thu nhập trên 100.000 USD mỗi năm hiện chiếm tới 75% tổng chi tiêu cho du lịch hàng không. Điều này khiến việc tập trung vào phân khúc khách hàng cao cấp trở thành chiến lược cốt lõi.

Sự chuyển dịch này cũng được phản ánh trong thiết kế máy bay. Trên các dòng mới như Airbus A330-900neo, Delta đã gia tăng đáng kể số ghế ở các khoang cao cấp và trung cấp như Premium Select hay Comfort, trong khi vẫn duy trì số ghế phổ thông nhưng không còn chiếm ưu thế tuyệt đối như trước.

Ở quy mô toàn ngành, tỷ trọng ghế cao cấp đang tăng đều qua từng năm. Delta duy trì mức cao hơn trung bình, trong khi United có bước nhảy vọt sau năm 2020. Các hãng khác như American hay Alaska cũng tăng tốc để không bị tụt lại.

Tuy vậy, xu hướng này đặt ra câu hỏi về tương lai của hạng phổ thông. Khi không gian bị thu hẹp và tiện ích ngày càng hạn chế, trải nghiệm của nhóm khách hàng nhạy cảm về giá có thể bị ảnh hưởng. Nhưng trong bối cảnh chi phí vận hành tăng cao và cạnh tranh gay gắt, các hãng hàng không dường như không còn nhiều lựa chọn ngoài việc ưu tiên những hành khách mang lại biên lợi nhuận cao hơn.

Trong dài hạn, mô hình “phân tầng sâu” trên máy bay có thể trở thành chuẩn mực mới, nơi khoảng cách giữa các hạng ghế ngày càng rõ rệt, phản ánh chính xác hơn sự phân hóa thu nhập trong nền kinh tế toàn cầu.