Sau nhiều năm duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất châu Á, Việt Nam đang tiến rất gần một cột mốc có ý nghĩa lớn trong khu vực. Sau khi vượt Thái Lan về GDP theo sức mua tương đương (PPP) vào năm 2025, nền kinh tế Việt Nam hiện được dự báo có thể san bằng, thậm chí vượt Thái Lan về GDP danh nghĩa ngay trong năm 2026. Đây là chỉ tiêu được các nhà đầu tư quốc tế, tổ chức tài chính và doanh nghiệp đa quốc gia sử dụng phổ biến để đánh giá quy mô của một nền kinh tế theo tỷ giá thị trường.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, GDP theo PPP của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 1.885 tỉ USD, nhỉnh hơn mức 1.881 tỉ USD của Thái Lan. Tuy nhiên, xét theo GDP danh nghĩa, Thái Lan vẫn duy trì lợi thế trong nhiều năm. Năm 2024, quy mô nền kinh tế nước này đạt khoảng 526 tỉ USD, cao hơn mức 476 tỉ USD của Việt Nam. Đến năm 2025, khoảng cách đã thu hẹp đáng kể khi GDP danh nghĩa của Việt Nam tăng lên khoảng 514 tỉ USD nhờ tốc độ tăng trưởng hơn 8%.

Triển vọng năm 2026 đang nghiêng về phía Việt Nam. Trong báo cáo World Economic Outlook công bố tháng 4.2026, IMF dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng thực khoảng 7,1%, trong khi Thái Lan chỉ đạt 1,5%, mức thấp nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn của ASEAN. Chênh lệch về tốc độ tăng trưởng, kết hợp với lạm phát được kiểm soát, tạo điều kiện để quy mô GDP danh nghĩa của Việt Nam tiếp tục thu hẹp khoảng cách với nước láng giềng.

Nikkei Asia đánh giá khả năng Việt Nam vượt Thái Lan ngay trong năm 2026 là khá cao nhờ sự kết hợp của đầu tư công, dòng vốn FDI và xuất khẩu. Theo kịch bản này, GDP danh nghĩa của Việt Nam có thể tiến vào nhóm giữa 500 tỉ USD ngay trong năm nay và tiếp tục mở rộng trong các năm tới, đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế lớn thứ ba Đông Nam Á sau Indonesia và Singapore. Nhiều tổ chức nghiên cứu tại Thái Lan cũng thừa nhận khoảng cách giữa hai nền kinh tế đang thu hẹp nhanh hơn dự kiến.

Động lực lớn nhất của Việt Nam đến từ sự thay đổi trong cấu trúc tăng trưởng. Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục đưa các nhà sản xuất điện tử, thiết bị công nghệ và công nghiệp chế biến đến Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 475 tỉ USD, vượt khá xa mức 339,6 tỉ USD của Thái Lan, trong khi vốn FDI tiếp tục tập trung vào lĩnh vực chế biến, chế tạo, tạo nền tảng cho tăng trưởng trong nhiều năm tới.

Đầu tư công cũng đóng vai trò ngày càng quan trọng. Chính phủ đang thúc đẩy hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, năng lượng và logistics nhằm duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026 đến 2030. Theo nhiều dự báo, riêng đầu tư công có thể đóng góp hơn một điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP năm nay, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa sang xây dựng, sản xuất và tiêu dùng.

Bên cạnh đó, Việt Nam còn sở hữu những lợi thế dài hạn về cơ cấu dân số, chi phí lao động và độ mở của nền kinh tế. Mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do cùng vị trí ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu giúp Việt Nam tiếp tục thu hút các tập đoàn đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và Trung Quốc. Những yếu tố này tạo ra nền tảng tăng trưởng mang tính cấu trúc thay vì chỉ dựa vào các chu kỳ kinh tế ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, kinh tế Thái Lan đang trải qua giai đoạn tăng trưởng chậm kéo dài. OECD dự báo GDP nước này chỉ tăng khoảng 1,5% trong năm 2026 do tiêu dùng trong nước yếu, đầu tư tư nhân phục hồi chậm và gánh nặng nợ hộ gia đình vẫn ở mức cao. Quá trình chuyển đổi sang các ngành công nghệ mới cũng diễn ra chậm hơn kỳ vọng, khiến nền kinh tế thiếu động lực để tạo ra bước tăng trưởng đột phá.

Dẫu vậy, quy mô GDP chỉ phản ánh một phần sức mạnh kinh tế. Thu nhập bình quân đầu người của Thái Lan hiện vẫn cao hơn đáng kể so với Việt Nam, cơ sở hạ tầng phát triển đồng bộ hơn và chuỗi cung ứng trong các ngành ô tô, điện tử cao cấp có chiều sâu lớn hơn. Năm 2025, Thái Lan cũng ghi nhận khoảng 43,6 tỉ USD vốn FDI đăng ký, tăng mạnh so với năm trước, cho thấy sức hấp dẫn đối với các dự án giá trị cao vẫn được duy trì.

Một số chuyên gia vì thế vẫn giữ quan điểm thận trọng. Kristy Hsu, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ASEAN thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Chung Hua của Đài Loan, cho rằng thứ hạng GDP danh nghĩa có thể thay đổi đáng kể dưới tác động của tỷ giá hối đoái. Đồng baht tăng giá hoặc đồng Việt Nam mất giá so với USD đều có thể ảnh hưởng đến quy mô GDP tính bằng đồng bạc xanh, bất kể tốc độ tăng trưởng thực của hai nền kinh tế.

Ngoài tỷ giá, môi trường kinh tế quốc tế cũng chứa đựng nhiều yếu tố khó dự báo. Căng thẳng thương mại, biến động địa chính trị, xu hướng bảo hộ hay sự suy yếu của nhu cầu toàn cầu đều có thể tác động đến xuất khẩu và dòng vốn đầu tư. Đối với Việt Nam, việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao còn phụ thuộc vào khả năng cải thiện năng suất lao động, nâng cấp hạ tầng năng lượng, cải cách thể chế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nhìn từ bức tranh dài hạn, việc Việt Nam vượt Thái Lan về GDP danh nghĩa, nếu diễn ra trong năm 2026 hoặc 2027, sẽ là dấu mốc đáng chú ý của quá trình hội nhập và cải cách kéo dài hơn ba thập niên. Tuy nhiên, ý nghĩa lớn hơn nằm ở chất lượng của tăng trưởng. Một nền kinh tế có quy mô lớn hơn chỉ thực sự tạo ra lợi thế bền vững khi đi cùng năng suất cao hơn, khả năng đổi mới mạnh hơn và vị trí ngày càng quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Chính những yếu tố đó sẽ quyết định vai trò của Việt Nam trong ASEAN trong thập niên tới, nhiều hơn bất kỳ sự thay đổi nào trên bảng xếp hạng GDP.