“Chúng tôi đã hoàn tất thỏa thuận lớn nhất trong tất cả các thỏa thuận,” chủ tịch ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen viết trên X hôm thứ Ba (27.1). “Chúng tôi đã tạo ra một khu vực thương mại tự do với hai tỉ người, nơi cả hai bên đều được hưởng lợi.” Bà von der Leyen cùng chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đang có mặt tại New Delhi để đánh dấu cột mốc này.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, người công bố kết quả sớm hơn trong ngày, cho biết thỏa thuận sẽ củng cố các ngành sản xuất và dịch vụ của Ấn Độ, đồng thời giúp nhà đầu tư có thêm niềm tin vào nền kinh tế lớn thứ ba châu Á.

Theo thông cáo của ủy ban châu Âu công bố hôm thứ Ba, thỏa thuận được kỳ vọng sẽ giúp kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của EU sang Ấn Độ tăng gấp đôi vào năm 2032 nhờ việc xóa bỏ hoặc cắt giảm thuế đối với 96,6% giá trị hàng hóa EU xuất sang thị trường này. Danh mục bao gồm ô tô, hàng công nghiệp, rượu vang, chocolate và mì pasta. Ở chiều ngược lại, EU sẽ xóa bỏ hoặc giảm thuế đối với 99,5% hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ trong vòng bảy năm, theo bộ Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ.

Việc nối lại và hoàn tất đàm phán sau nhiều năm gián đoạn phản ánh sự dịch chuyển nhanh chóng của trật tự toàn cầu dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump. EU, dù từng nhiều lần bất đồng với các quan chức Ấn Độ về vấn đề thương mại, hiện tập trung giảm phụ thuộc kinh tế vào Mỹ và Trung Quốc. Ấn Độ cũng đang nỗ lực rũ bỏ hình ảnh nền kinh tế bảo hộ, tìm cách giảm bớt cú sốc từ mức thuế 50% của ông Trump, đồng thời duy trì thế cân bằng trong quan hệ với Nga.

Trong bối cảnh bất định xoay quanh các chính sách của ông Trump, các quốc gia ngày càng sẵn sàng gác lại bất đồng và tìm tiếng nói chung, theo Amitendu Palit, trưởng nhóm nghiên cứu về thương mại và kinh tế tại viện Nghiên cứu Nam Á. “Bắt buộc phải đa dạng hóa,” ông nói. “Đó chính là cuộc chơi.”

Đây là hiệp định thương mại tham vọng nhất mà Ấn Độ từng ký kết. New Delhi đồng ý cho phép tối đa 250.000 xe sản xuất tại châu Âu nhập khẩu với mức thuế ưu đãi, hạn ngạch lớn hơn gấp sáu lần so với các thỏa thuận gần đây. Ấn Độ cũng sẽ từng bước hạ thuế đối với rượu vang cao cấp của châu Âu xuống còn 20% từ mức 150%, theo tài liệu của ủy ban châu Âu.

Thỏa thuận còn giúp Ấn Độ có lợi thế cạnh tranh khi xuất khẩu các mặt hàng thâm dụng lao động đang chịu ảnh hưởng nặng nền từ thuế quan của ông Trump, gồm may mặc, đá quý, trang sức và giày dép. Brussels cũng đưa ra các cam kết ràng buộc về di chuyển sinh viên và thị thực sau tốt nghiệp, cùng các nhượng bộ trên 144 lĩnh vực dịch vụ. Riêng ngành sữa được Ấn Độ loại khỏi thỏa thuận.

Hai bên dự kiến chính thức ký thỏa thuận sau khi hoàn tất quá trình rà soát pháp lý. Quá trình này có thể kéo dài khoảng sáu tháng. Nghị viện châu Âu cũng phải phê chuẩn văn kiện này.

Thông báo được đưa ra chỉ vài tuần sau khi Ấn Độ ký các thỏa thuận thương mại với New Zealand và Oman. Trước đó ít ngày, EU cũng hoàn tất một hiệp định thương mại riêng với khối Mercosur ở Nam Mỹ nhằm giúp EU thoát khỏi Mỹ và Trung Quốc. Tuy vậy, thỏa thuận với Mercosur vẫn chưa được các nhà lập pháp châu Âu phê chuẩn.

Ông Modi cũng đang tìm kiếm những thị trường mới cho nền kinh tế mà ông Trump từng gọi là “vua thuế quan.” Thỏa thuận hôm thứ Ba là hiệp định thương mại thứ tư của ông Modi kể từ tháng Năm năm ngoái, sau các thỏa thuận với Anh, Oman và New Zealand.

Tiếp theo, New Delhi muốn thúc đẩy quan hệ với khối Mercosur, Chile, Peru và hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, với mục tiêu đảm bảo nguồn lực chiến lược và mở rộng dấu ấn toàn cầu của Ấn Độ.

Theo số liệu chính thức, thương mại song phương giữa EU và Ấn Độ đạt 136,5 tỉ USD trong năm tài khóa của Ấn Độ kết thúc vào tháng 3.2025. Trong đó, EU chiếm hơn 17% tổng kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ. Ở chiều ngược lại, Ấn Độ là đối tác thương mại lớn thứ chín của EU.

Đối tác an ninh

EU và Ấn Độ cũng đang xích lại gần nhau hơn trên mặt trận quốc phòng, với việc công bố một khuôn khổ đối tác an ninh mới.

Thỏa thuận này chủ yếu mang ý nghĩa chính trị, phản ánh nỗ lực của EU trong việc mở rộng các liên minh khi quan hệ xuyên Đại Tây Dương lung lay dưới thời ông Trump. Gần đây, EU đã ký các thỏa thuận tương tự với Anh và Canada.

Quan hệ đối tác an ninh EU–Ấn Độ cũng cho thấy mức độ phức tạp của các thỏa thuận kiểu này. Hai bên từng vấp phải bất đồng vào phút chót liên quan đến cách diễn đạt về cuộc xung đột Nga–Ukraine. Cuối cùng, họ loại bỏ hoàn toàn nội dung này khỏi văn bản cuối cùng.

Dù vẫn mang tính khái quát, khuôn khổ hợp tác mới mở ra một số triển vọng. Hai bên cam kết tăng cường hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng, qua đó giúp EU dễ tiếp cận một thị trường hiện vẫn mua nhiều vũ khí từ Nga hơn. Các quan chức cũng để ngỏ khả năng mở rộng hợp tác an ninh hàng hải và tiến tới các cuộc tập trận hải quân chung.