Diễn biến này phần nào giúp thị trường bớt căng thẳng và chặn lại đà đầu cơ vào sự suy yếu của đồng tiền Nhật Bản. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn: liệu một đồng tiền có thể được cứu bằng những đợt can thiệp từ bên ngoài, khi nguyên nhân khiến nó mất giá vẫn nằm trong chính nền kinh tế của mình?

Đợt can thiệp lần này được xem là hiếm hoi cả về quy mô lẫn cách thức phối hợp. Bộ Tài chính Mỹ cùng giới chức Nhật Bản được cho là đã mua vào lượng lớn đồng yen, đồng thời Washington còn mở một hạn mức tín dụng bằng USD để Tokyo có thể vay dựa trên lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ đang nắm giữ làm tài sản thế chấp. Cơ chế này giúp Nhật Bản có thêm nguồn USD can thiệp thị trường mà không cần bán số trái phiếu chính phủ Mỹ, qua đó tránh tạo thêm áp lực lên lợi suất trái phiếu và chi phí đi vay tại nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ở góc độ ngắn hạn, biện pháp này phát huy tác dụng. Đồng yen nhanh chóng phục hồi từ mức thấp nhất trong gần bốn thập kỷ, trong khi thị trường ngoại hối cũng ổn định hơn sau nhiều tuần biến động mạnh. Việc Mỹ tham gia hỗ trợ còn gửi đi thông điệp rằng Washington không muốn những cú sốc từ thị trường tiền tệ Nhật Bản lan rộng sang thị trường trái phiếu và hệ thống tài chính toàn cầu.

Dù vậy, lịch sử cho thấy các cuộc can thiệp ngoại hối hiếm khi tạo ra sự thay đổi lâu dài nếu không đi kèm những điều chỉnh về chính sách kinh tế. Các ngân hàng trung ương có thể bỏ ra hàng chục tỉ USD để mua hoặc bán một đồng tiền, nhưng rất khó đảo ngược xu hướng được hình thành từ chênh lệch lãi suất, triển vọng tăng trưởng và niềm tin của nhà đầu tư. Khi những yếu tố nền tảng không thay đổi, dòng vốn cuối cùng vẫn sẽ tìm đến nơi mang lại lợi suất cao hơn.

Đó chính là vấn đề mà Nhật Bản đang đối mặt. Sau nhiều năm tuyên bố từng bước bình thường hóa chính sách tiền tệ, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vẫn duy trì mặt bằng lãi suất rất thấp. Lãi suất điều hành hiện ở mức 1%, thấp hơn đáng kể so với Mỹ và nhiều nền kinh tế phát triển khác. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, lãi suất thực của Nhật Bản vẫn ở mức âm, trong khi BOJ tiếp tục mua tài sản với quy mô khoảng 2.500 tỉ yen mỗi tháng. Điều này đồng nghĩa lượng tiền trong nền kinh tế vẫn tiếp tục được bơm ra, bất chấp nhiều ngân hàng trung ương khác đã chuyển sang chính sách thắt chặt hoặc mới chỉ bắt đầu nới lỏng một cách thận trọng.

Khoảng cách lãi suất khiến đồng yen trở thành đồng tiền có chi phí vốn thấp nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn. Nhà đầu tư vì thế có động lực vay yen với chi phí thấp rồi chuyển sang đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài. Dòng vốn chảy ra liên tục tạo áp lực giảm giá lên đồng yen và cũng là nguyên nhân khiến các biện pháp can thiệp khó duy trì hiệu quả trong thời gian dài.

Không chỉ chính sách tiền tệ, tình hình tài khóa cũng khiến thị trường dè dặt hơn với đồng tiền Nhật Bản. Nợ công của nước này hiện tương đương khoảng 230% GDP, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Ngân sách năm 2026 tiếp tục lập kỷ lục với hơn 122.000 tỉ yen, trong khi Chính phủ còn phải bổ sung thêm chi tiêu để hỗ trợ giá năng lượng giữa lúc căng thẳng tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu biến động mạnh. Với một nền kinh tế tăng trưởng chậm và dân số già hóa nhanh, câu hỏi về khả năng duy trì kỷ luật tài khóa ngày càng được thị trường quan tâm.

Điều đáng chú ý là BOJ đang rơi vào một thế khó. Nếu tăng lãi suất nhanh hoặc thu hẹp chương trình mua trái phiếu, ngân hàng trung ương có thể tạo ra cú sốc đối với thị trường trái phiếu chính phủ sau nhiều năm chi phí vốn ở mức cực thấp. Tuy nhiên, việc duy trì chính sách nới lỏng quá lâu cũng đồng nghĩa áp lực điều chỉnh sẽ chuyển sang thị trường ngoại hối. Đồng yen càng suy yếu thì chi phí nhập khẩu năng lượng, nguyên liệu và lương thực càng tăng, kéo theo lạm phát nhập khẩu và làm giảm sức mua của người dân.

Chính nghịch lý này khiến Tokyo phải liên tục can thiệp để ổn định tỷ giá. Song mỗi lần can thiệp chỉ có thể làm chậm đà giảm của đồng yen chứ chưa thể đảo ngược xu hướng nếu khoảng cách lãi suất với các nền kinh tế lớn vẫn duy trì ở mức cao. Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn có thể điều chỉnh chính sách theo hướng duy trì lợi suất hấp dẫn, sức ép lên đồng yen nhiều khả năng sẽ chưa sớm chấm dứt.

Việc Bộ Tài chính Mỹ tham gia hỗ trợ Nhật Bản phản ánh lợi ích chung của cả hai nền kinh tế trong việc hạn chế biến động trên thị trường tài chính. Washington không muốn Tokyo phải bán lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ để lấy USD can thiệp tỷ giá, bởi điều đó có thể đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng mạnh và tạo hiệu ứng lan tỏa trên toàn cầu. Tuy nhiên, sự hỗ trợ này về bản chất chỉ giúp Nhật Bản có thêm thời gian, chứ không thể thay thế những điều chỉnh cần thiết trong chính sách kinh tế.

Muốn đồng yen lấy lại sức mạnh một cách bền vững, Nhật Bản cuối cùng vẫn phải giải quyết các vấn đề cốt lõi của mình. Điều đó đồng nghĩa với việc tiếp tục bình thường hóa chính sách tiền tệ, từng bước thu hẹp khoảng cách lãi suất với thế giới, kiểm soát chi tiêu công và tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Đây đều là những nhiệm vụ khó khăn và đòi hỏi nhiều thời gian hơn một cuộc can thiệp ngoại hối, nhưng cũng là con đường duy nhất để đồng yen được hỗ trợ bởi sức mạnh nội tại của nền kinh tế Nhật Bản, thay vì phụ thuộc vào những khoản USD từ bên ngoài.