Forge Nano, nhà sản xuất thiết bị bán dẫn của Mỹ, là một ví dụ. Công ty chọn Đài Loan làm trung tâm sản xuất chính cho thế hệ thiết bị mới, dù đây là nơi nằm giữa những căng thẳng địa chính trị lớn nhất châu Á.

Tại Tân Trúc, Forge Nano có thể tiếp cận một mạng lưới doanh nghiệp đã quen với những yêu cầu khắt khe của ngành bán dẫn. Công ty cũng có thể đưa thiết bị đến gần các nhà máy chip, phối hợp với nhà cung cấp linh kiện và xử lý những vấn đề kỹ thuật trong thời gian ngắn hơn.

Paul Lichty, nhà sáng lập kiêm CEO Forge Nano, nói với Nikkei Asia rằng châu Á là thị trường tăng trưởng lớn nhất của công ty, trước Mỹ. Nhu cầu tại khu vực đang được thúc đẩy bởi làn sóng đầu tư vào sản xuất chip và điện tử, trong bối cảnh nhu cầu năng lực tính toán cho trí tuệ nhân tạo tăng nhanh.

Forge Nano đã hợp tác với Manz Asia, một nhà sản xuất máy móc chính xác tại Đài Loan. Theo Lichty, các đối tác địa phương giúp công ty chế tạo thiết bị nhanh hơn và đưa sản phẩm trực tiếp tới các nhà máy sản xuất chip ở Đài Loan.

Thứ khó mang đi nhất khỏi Đài Loan

Một nhà máy có thể được xây dựng trong vài năm, nhưng mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ nhà máy đó cần thời gian dài hơn nhiều để hình thành. Ngành bán dẫn càng cho thấy rõ điều này bởi một dây chuyền sản xuất phụ thuộc vào hàng loạt nhà cung cấp thiết bị, linh kiện chính xác, vật liệu, dịch vụ kỹ thuật và đội ngũ kỹ sư chuyên môn cao.

Đài Loan đã tích lũy gần như toàn bộ những mắt xích này qua nhiều thập niên. Tân Trúc là nơi các doanh nghiệp công nghệ có thể tìm thấy khách hàng, nhà cung cấp và nhân lực kỹ thuật trong cùng một hệ sinh thái, giúp quá trình thử nghiệm, sửa chữa và điều chỉnh thiết bị diễn ra nhanh hơn.

Forge Nano đang cần chính lợi thế đó khi chuyển từ lĩnh vực pin sang thiết bị bán dẫn. Công ty thành lập năm 2011, ban đầu phát triển công nghệ lắng đọng lớp nguyên tử, hay ALD, cho ngành pin và có các khách hàng lớn như Samsung SDI và General Motors.

ALD ngày càng được chú ý trong sản xuất chip vì cho phép phủ vật liệu với độ chính xác ở cấp độ nguyên tử. Khi transistor tiếp tục thu nhỏ, khả năng kiểm soát từng lớp vật liệu trở thành một yếu tố quan trọng để duy trì hiệu suất và độ ổn định của quá trình sản xuất.

Forge Nano hiện có các thiết bị dành cho wafer 200 mm và đang phát triển thế hệ máy xử lý wafer 300 mm. Đây là bước mở rộng đáng kể khi công ty muốn tham gia sâu hơn vào thị trường bán dẫn tiên tiến và đóng gói chip.

Lichty cho rằng ALD sẽ được sử dụng trong ngày càng nhiều công đoạn khi các phương pháp tạo mô hình truyền thống tiến gần giới hạn vật lý. Theo ông, công nghệ này cho phép kiểm soát vật liệu chính xác hơn trong quá trình hình thành các cấu trúc bán dẫn ngày càng nhỏ.

ASM International của Hà Lan hiện là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu thị trường thiết bị ALD. Applied Materials của Mỹ cũng đang phát triển các công nghệ kiểm soát vật liệu ở cấp độ nguyên tử cho thế hệ sản xuất chip tiếp theo.

Sự hiện diện của những doanh nghiệp như vậy giúp giải thích tại sao Đài Loan tiếp tục thu hút các nhà cung cấp thiết bị, ngay cả lúc ngành bán dẫn toàn cầu đang phân tán đầu tư sang nhiều quốc gia.

Mỹ xây nhà máy, Đài Loan vẫn giữ vai trò riêng

Forge Nano không đứng ngoài xu hướng đưa sản xuất về Mỹ. Công ty đã nhận khoản tài trợ 100 triệu USD từ Bộ Năng lượng Mỹ để phát triển năng lực sản xuất pin và đang xây dựng một nhà máy tại Bắc Carolina, dự kiến sản xuất hàng loạt vào năm 2028.

Samsung SDI là đối tác chiến lược của dự án. Cơ sở này được định hướng phục vụ các ứng dụng trong nước, trong đó có quốc phòng và hàng không vũ trụ, với công suất dự kiến đủ để sản xuất 10 đến 20 triệu pin cho drone hoặc khoảng 34.000 pin cho xe điện quân sự.

Nhưng việc mở rộng sản xuất tại Mỹ chưa kéo theo quyết định rút khỏi Đài Loan. Ngược lại, Forge Nano đang sử dụng hai thị trường cho những nhu cầu khác nhau của chuỗi cung ứng.

Đài Loan giúp công ty đứng gần các nhà sản xuất chip và mạng lưới nhà cung cấp thiết bị bán dẫn tại châu Á. Mỹ lại phù hợp hơn với những dự án liên quan đến năng lực sản xuất trong nước và các ứng dụng nhạy cảm về an ninh.

Trung Quốc là thị trường mà Forge Nano gần như không hướng tới. Lichty cho biết công ty bị hạn chế bán thiết bị vào Trung Quốc do công nghệ thuộc nhóm chịu kiểm soát xuất khẩu, trong đó có quy trình ALD đủ tiên tiến để nằm trong phạm vi hạn chế.

Những hạn chế này càng làm Đài Loan trở thành một mắt xích quan trọng đối với chiến lược châu Á của công ty. Các nhà máy chip lớn tại đây tiếp tục là nhóm khách hàng mà Forge Nano muốn tiếp cận trực tiếp, trong lúc nhu cầu về thiết bị phục vụ các công nghệ bán dẫn tiên tiến tăng lên.

Đài Loan cũng đang phải đối mặt với bài toán mà nhiều nền kinh tế khác chưa từng trải qua ở quy mô tương tự: làm sao duy trì vai trò trung tâm sản xuất khi vị trí địa lý khiến hòn đảo trở thành điểm nóng trong quan hệ Mỹ - Trung.

Các chính phủ đang khuyến khích doanh nghiệp phân tán sản xuất để giảm nguy cơ gián đoạn. Mỹ, Nhật Bản, châu Âu và Đông Nam Á đều dành nguồn lực lớn cho ngành bán dẫn, từ xây dựng nhà máy đến phát triển chuỗi cung ứng nội địa.

Thế nhưng, một hệ sinh thái công nghiệp không thể được chuyển nguyên trạng từ nơi này sang nơi khác. Nhà máy có thể được sao chép về mặt thiết kế, nhưng đội ngũ kỹ sư, nhà cung cấp, kinh nghiệm vận hành và quan hệ giữa các doanh nghiệp cần nhiều năm để hình thành.

Đây chính là lý do lựa chọn của Forge Nano đáng chú ý. Công ty đang chuẩn bị niêm yết thông qua sáp nhập với Archimedes Tech SPAC Partners II, với mức định giá trước sáp nhập khoảng 1,2 tỉ USD và có thể đạt 1,6 tỉ USD sau giao dịch nếu các cổ đông hiện tại của SPAC không rút vốn. Thương vụ dự kiến hoàn tất trong quý IV/2026.

Khi chuẩn bị bước vào thị trường vốn công khai, Forge Nano phải chứng minh khả năng mở rộng doanh thu từ cả thiết bị bán dẫn lẫn công nghệ pin. Trong kế hoạch đó, Mỹ mang lại thị trường cho các dự án sản xuất nội địa, còn Đài Loan cung cấp một thứ khó mua bằng vốn đầu tư đơn thuần: khả năng đứng ngay giữa hệ sinh thái sản xuất chip.

Đài Loan có thể tiếp tục đối mặt với những rủi ro địa chính trị mà các doanh nghiệp không thể bỏ qua. Nhưng đối với một công ty chế tạo thiết bị bán dẫn, khoảng cách tới nhà máy khách hàng, khả năng tiếp cận nhà cung cấp và nguồn nhân lực kỹ thuật có thể quan trọng không kém việc tìm một địa điểm ít rủi ro hơn trên bản đồ.

Lựa chọn của Forge Nano cho thấy thực tế cản trở tiến trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng chip: thế giới có thể xây thêm nhiều trung tâm sản xuất nhưng để tạo ra một hệ sinh thái đủ sâu nhằm thay thế Đài Loan vẫn là công việc kéo dài nhiều năm.