Công cụ chủ lực được Bắc Kinh sử dụng để hạn chế biến động là “đội quốc gia”, gồm các công ty đầu tư thuộc sở hữu nhà nước trực tiếp tham gia thị trường thông qua mua bán cổ phiếu và các quỹ ETF. Lực lượng này đang phải ứng phó với những biến động mạnh do dòng tiền đầu cơ vào nhóm cổ phiếu AI, trong lúc nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn chuẩn bị lên sàn.

Đội quốc gia tái xuất trên thị trường ngày 19.7, khoảng một tuần trước đợt IPO của nhà sản xuất chip nhớ CXMT. Thời điểm này, cổ phiếu chip tại Hàn Quốc và Nhật Bản sụt giảm mạnh, tạo hiệu ứng lan sang Trung Quốc và gây áp lực lên đợt IPO lớn nhất châu Á kể từ đầu năm.

Hai tập đoàn tài chính nhà nước China Reform Holdings và China Chengtong Holdings tuyên bố duy trì triển vọng tích cực đối với thị trường cổ phiếu, đồng thời giải ngân 60 tỉ nhân dân tệ, tương đương 8,9 tỉ USD, để hỗ trợ thị trường thông qua cơ chế tái cấp vốn do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) hỗ trợ.

Ngày 20.7, Wu Qing, Chủ tịch Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC), gặp các nhà đầu tư tại Bắc Kinh. Trong cuộc gặp, biến động thị trường được cho là có liên quan đến các rủi ro từ bên ngoài. Cơ quan quản lý đồng thời tái khẳng định cam kết duy trì hoạt động ổn định của thị trường vốn.

Các công ty bảo hiểm cũng đưa ra những tín hiệu hỗ trợ thị trường. Hàng chục doanh nghiệp, trong đó có nhà sản xuất pin CATL, công bố kế hoạch mua lại cổ phiếu.

Những động thái này góp phần giúp thị trường phục hồi. Cổ phiếu CXMT tăng hơn năm lần trong phiên chào sàn ngày 27.7, đưa công ty trở thành doanh nghiệp niêm yết lớn nhất Trung Quốc đại lục xét theo vốn hóa thị trường.

Cổ phiếu chip tại châu Á tiếp tục biến động trong những ngày sau đó, trong khi CXMT vẫn duy trì đà tăng. Tính chung, Chỉ số Shanghai Composite giảm khoảng 4% kể từ tháng 7. Mức biến động này thấp hơn đáng kể so với KOSPI của Hàn Quốc và Nikkei 225 của Nhật Bản, lần lượt giảm khoảng 27% và 7%.

Dòng vốn vào ETF cho thấy hoạt động hỗ trợ thị trường của đội quốc gia kể từ tháng 7 tập trung đáng kể vào nhóm cổ phiếu công nghệ.

Theo dữ liệu Wind Information, hai ETF theo dõi chỉ số Shanghai STAR 50 và Shenzhen ChiNext ghi nhận mức mua ròng kỷ lục 73,7 tỉ nhân dân tệ, tương đương 10,9 tỉ USD, trong tháng 7. Trong khi đó, một ETF theo dõi chỉ số CSI 300 ghi nhận dòng vốn rút ròng kỷ lục hồi tháng 1.

Sự dịch chuyển này cho thấy danh mục đầu tư của các tổ chức nhà nước đang được điều chỉnh theo hướng tăng tỷ trọng cổ phiếu công nghệ trong bối cảnh nhóm ngành này thu hút dòng tiền mạnh.

Phản ứng phối hợp của chính phủ Trung Quốc đối với đợt bán tháo lần này là lần đầu tiên kể từ tháng 4/2025, thời điểm các chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump gây biến động mạnh trên thị trường toàn cầu.

Cách tiếp cận của Bắc Kinh hiện tập trung vào việc hạn chế những đợt giảm sâu và ngăn biến động lan rộng thành các đợt bán tháo cưỡng bức. Các biện pháp can thiệp được sử dụng để giảm áp lực giảm giá, qua đó hạn chế nguy cơ cổ phiếu giảm mạnh kích hoạt các lệnh giải chấp và tạo thêm áp lực bán.

Chiến lược này được xây dựng trên kinh nghiệm từ cuộc khủng hoảng chứng khoán năm 2015. Khi đó, hoạt động đầu cơ sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân đẩy giá cổ phiếu tăng mạnh. Các cơ quan quản lý sau đó siết giao dịch ký quỹ, dẫn đến khủng hoảng thanh khoản và khiến thị trường lao dốc.

Sau giai đoạn này, chứng khoán Trung Quốc chịu định kiến về mức độ rủi ro cao, trong khi các nhà quản lý tăng cường kiểm soát những hoạt động có thể tạo ra rủi ro tài chính hệ thống.

Lập trường hỗ trợ thị trường được thể hiện rõ hơn từ năm 2024. Tháng 9/2024, Chủ tịch CSRC Ngô Thanh cho biết thị trường vốn sẽ được sử dụng để phục vụ sự phục hồi của nền kinh tế thực và thúc đẩy tăng trưởng chất lượng cao.

Đến tháng 1 năm nay, một bài bình luận trực tuyến của đài truyền hình nhà nước CCTV nhấn mạnh thị trường chứng khoán Trung Quốc cần một “thị trường bò dài hạn”, thay vì một “thị trường bò điên”.

Bên cạnh các biện pháp mua cổ phiếu và ETF, Bắc Kinh còn có thể hỗ trợ thị trường thông qua cơ chế hoán đổi của ngân hàng trung ương. Cơ chế này cho phép các công ty chứng khoán và bảo hiểm sử dụng một phần danh mục đầu tư làm tài sản thế chấp để vay vốn mua cổ phiếu.

Các nhà quản lý cũng có thể điều chỉnh yêu cầu ký quỹ tối thiểu, vốn đã được nâng lên 100% vào tháng 1, hoặc làm chậm tốc độ IPO trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Áp lực đối với thị trường có thể tiếp tục gia tăng khi nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn chuẩn bị niêm yết. Nhà sản xuất chip nhớ YMTC và công ty chế tạo robot hình người Unitree Robotics đang chuẩn bị lên sàn. Đợt đăng ký mua cổ phiếu Unitree bắt đầu từ ngày 10.8.

MiniMax, nhà phát triển mô hình AI đã niêm yết tại Hong Kong, cũng công bố kế hoạch niêm yết tại Thượng Hải.

Sự gia tăng của nhóm công nghệ đang làm thay đổi cấu trúc vốn hóa trên thị trường chứng khoán Trung Quốc. Tỷ trọng của các ngành liên quan đến công nghệ tăng đều, trong khi tỷ trọng của nhóm tiêu dùng và bất động sản thu hẹp. Diễn biến này phản ánh sức tiêu dùng yếu và kỳ vọng hạn chế về các biện pháp hỗ trợ bổ sung đối với hai lĩnh vực này.

Theo dữ liệu Wind, tổng vốn hóa các doanh nghiệp liên quan đến ngành chip đạt 14,15 ngàn tỉ nhân dân tệ tính đến ngày 6.8, gần gấp ba lần so với một năm trước và tương đương tổng vốn hóa của ngành ngân hàng.

Sự tập trung ngày càng lớn của dòng vốn vào công nghệ tạo ra bài toán mới cho các công ty bảo hiểm và nhà đầu tư tổ chức. Các tổ chức này vừa phải duy trì vai trò hỗ trợ thị trường theo định hướng của Bắc Kinh, vừa phải bảo đảm hiệu quả đầu tư và khả năng sinh lời của danh mục.

Nếu dòng vốn tiếp tục tập trung vào nhóm công nghệ trong khi các ngành gắn với nhu cầu nội địa chưa phục hồi, chênh lệch định giá giữa các nhóm ngành có thể tiếp tục gia tăng. Điều này đặt ra thách thức cho mục tiêu xây dựng một thị trường tăng trưởng ổn định, khi các đợt tăng giá mạnh của cổ phiếu AI có nguy cơ tạo ra những chu kỳ biến động mới.