Các tuyến metro được triển khai trong giai đoạn 2025–2030 sẽ bao gồm sáu tuyến chính, với tổng chiều dài khoảng 187 km, trong đó có tuyến số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) đã đưa vào khai thác, cùng các tuyến như số 2 (Bến Thành-Tham Lương), Thủ Thiêm-Long Thành, TP mới Bình Dương-Suối Tiên, số 6 (Tân Sơn Nhất-Phú Hữu) và Bến Thành-Cần Giờ.

Ngày 15.1, tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành-Tham Lương dài hơn 11 km đã được khởi công sau khoảng 16 năm chuẩn bị quy hoạch và đầu tư, sử dụng vốn đầu tư công theo cơ chế đặc thù của Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội. Đây được xem là tuyến mở đầu cho nỗ lực mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị của TPHCM.

Kế hoạch này phản ánh quyết tâm của chính quyền thành phố trong việc giải quyết nạn ùn tắc giao thông kéo dài và giảm áp lực lên hạ tầng đường bộ. Theo mô hình phát triển giao thông hướng tới trung tâm (TOD), các tuyến metro không chỉ phục vụ nhu cầu di chuyển mà còn định hình lại không gian đô thị theo hướng phát triển bền vững hơn.

Để thực hiện mục tiêu này, Sở Tài chính TPHCM đang phối hợp với các sở ngành rà soát danh mục dự án để đề xuất bố trí vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030. Những dự án chưa có nhà đầu tư quan tâm sẽ được cân nhắc bố trí vốn từ ngân sách địa phương và trung ương, trong khi các tuyến có nhà đầu tư đề xuất theo hình thức đối tác công-tư (PPP) sẽ nhận hỗ trợ cho giải phóng mặt bằng và tái định cư.

Bối cảnh thu hút đầu tư cũng đang mở rộng với sự quan tâm của một số tập đoàn lớn. Ví dụ, Tập đoàn THACO đã trình báo cáo phương án đầu tư và dự kiến khởi công đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm trong nửa đầu năm 2026. Nhiều tuyến khác đang trong giai đoạn nghiên cứu đầu tư PPP, cho thấy sự tham gia ngày càng đa dạng của khối tư nhân.

Tuy nhiên, các chuyên gia và nhà quan sát cho rằng mục tiêu 187 km mạng lưới metro đặt ra nhiều thách thức về nguồn lực tài chính, tiến độ giải phóng mặt bằng và năng lực quản lý dự án. Việc cân đối ngân sách đầu tư công với nhu cầu triển khai đồng thời nhiều tuyến đòi hỏi kế hoạch vốn chặt chẽ và sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan trung ương và địa phương.

Trong trung hạn, khi các tuyến metro được đưa vào vận hành, thành phố kỳ vọng sẽ giảm ùn tắc tại các trục chính và nâng cao hiệu quả kết nối vùng, đặc biệt giữa các khu vực nội đô, TP Thủ Đức và các đô thị vệ tinh lân cận. Tuy nhiên, việc hiện thực hóa toàn bộ mục tiêu 187 km vào năm 2030 sẽ phụ thuộc vào tiến độ giải ngân, năng lực thi công và khả năng huy động nguồn vốn từ cả ngân sách và đối tác tư nhân - các yếu tố vẫn đang được theo dõi chặt chẽ trong bối cảnh quy mô đầu tư lớn và yêu cầu kỹ thuật cao của các tuyến metro này.