Cuộc đua AI trong tuần qua cho thấy một bước ngoặt rõ rệt khi các công ty công nghệ không còn chỉ cạnh tranh về quy mô mô hình hay số lượng tham số mà đang chuyển sang những mặt trận mang tính chiến lược hơn, từ an ninh mạng, quan hệ với chính phủ đến kiểm soát hạ tầng bán dẫn và năng lượng.

OpenAI là cái tên mới nhất gia nhập làn sóng này khi ra mắt GPT-5.4-Cyber vào ngày 14.4, một phiên bản tinh chỉnh từ mô hình ngôn ngữ chủ lực nhưng được thiết kế riêng cho phòng thủ an ninh mạng. Khác với các sản phẩm thương mại đại trà, mô hình này tập trung vào phát hiện và phân tích lỗ hổng bảo mật, đồng thời được kiểm soát chặt chẽ thông qua chương trình Truy cập Tin cậy cho Không gian mạng.

Hệ thống phân cấp mới yêu cầu người dùng phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt trước khi tiếp cận các tính năng nhạy cảm, đặc biệt là những công cụ có thể hỗ trợ nghiên cứu khai thác lỗ hổng. Đây được xem như là phản ứng trực tiếp trước áp lực cạnh tranh từ Anthropic, đồng thời phản ánh xu hướng các công ty AI lớn đang ngày càng phải cân bằng giữa đổi mới công nghệ và rủi ro an ninh.

Trong khi đó, Anthropic đang nổi lên như tâm điểm của giới đầu tư với mức định giá mục tiêu lên tới 800 tỉ USD trong các vòng đàm phán gần đây, cao gấp đôi so với định giá hiện tại. Sức hút này đến từ dòng mô hình Claude, nhưng cũng đi kèm những tranh cãi lớn về mức độ an toàn. Công ty đã xác nhận sự tồn tại của mô hình Mythos, song quyết định không phát hành do lo ngại khả năng bị lạm dụng cho các cuộc tấn công mạng quy mô lớn. Một số chuyên gia cảnh báo công nghệ này có thể gây rủi ro nghiêm trọng cho hệ thống tài chính, đặc biệt là các ngân hàng vẫn vận hành trên nền tảng cũ.

Áp lực đối với Anthropic không chỉ đến từ thị trường mà còn từ Washington. Công ty đang vướng vào tranh chấp với Bộ Quốc phòng Mỹ sau khi bị xếp vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng, xuất phát từ việc từ chối điều chỉnh các nguyên tắc liên quan đến giám sát và vũ khí tự điều khiển. Để ứng phó, Anthropic đã tăng mạnh chi tiêu vận động hành lang lên 3,1 triệu USD và tìm cách tiếp cận chính quyền Tổng thống Donald Trump thông qua các đơn vị tư vấn chính trị.

Trong bối cảnh đó, Meta chọn cách đặt cược dài hạn vào phần cứng nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp chip bên ngoài. Công ty đã gia hạn thỏa thuận hợp tác với Broadcom đến năm 2029, tập trung phát triển các dòng chip tăng tốc AI tùy chỉnh.

Meta còn cam kết triển khai quy mô 1 gigawatt cho các bộ tăng tốc huấn luyện và suy luận thuộc dòng MTIA, được thiết kế riêng trên nền tảng XPU của Broadcom. Không giống Google hay Amazon, Meta không hướng đến thương mại hóa chip mà tập trung phục vụ nhu cầu nội bộ, đặc biệt là xử lý khối lượng lớn dữ liệu cho hệ sinh thái mạng xã hội và quảng cáo. Chiến lược này giúp hãng tối ưu hiệu suất và kiểm soát chi phí trong bối cảnh nhu cầu điện toán cho AI tăng vọt.

Thị trường cũng ghi nhận nhiều chuyển động đáng chú ý khác. Apple và Samsung đang đẩy mạnh cuộc đua tích hợp AI trực tiếp vào thiết bị nhằm giảm phụ thuộc vào điện toán đám mây và cải thiện tốc độ xử lý. Tại châu Âu, giai đoạn đầu của Đạo luật AI bắt đầu được triển khai, buộc các công ty phải minh bạch hơn về dữ liệu huấn luyện và cách vận hành mô hình. Song song, nhu cầu năng lượng cho AI tăng mạnh đang thúc đẩy các tập đoàn công nghệ ký kết hàng loạt hợp đồng điện hạt nhân để đảm bảo nguồn cung ổn định cho các trung tâm dữ liệu thế hệ mới.