Nếu phải chọn một cái tên đại diện cho làn sóng AI toàn cầu trong vài năm qua, Jensen Huang và Nvidia sẽ nằm trong những lựa chọn đầu tiên. Những con chip của Nvidia đã trở thành nền tảng cho cuộc đua phát triển AI, còn Huang là một trong những gương mặt có ảnh hưởng nhất đến cách thế giới nhìn nhận công nghệ này.

Vì vậy, những biến động liên quan đến vị trí lãnh đạo của Huang tại Nvidia không chỉ là câu chuyện nội bộ của một doanh nghiệp công nghệ. Chúng còn đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc của ngành AI vào một công ty, một hệ sinh thái công nghệ và những quyết định chính sách tại Washington.

Vậy thì tuần này, hãy cùng ngồi lại và cùng chúng tôi “soi” thử các doanh nghiệp niêm yết Việt đang thực sự tiếp xúc với làn sóng AI đến đâu, và nhà đầu tư đang đặt cược vào phần nào của hệ sinh thái này?

Theo phân loại của Bloomberg Intelligence, tính đến ngày 30.10.2026, có 120 cổ phiếu Việt Nam có tiếp xúc AI, đại diện cho 83,1% tổng vốn hóa điều chỉnh theo tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float). 

Điểm đáng chú ý nằm ở cơ cấu bên trong phần vốn hóa được phân loại. Nhóm ứng dụng và năng suất, tức phía doanh nghiệp sử dụng AI để cải thiện hoạt động kinh doanh, chiếm tới 69% tổng mức độ tiếp xúc AI, tương đương 57,6% vốn hóa thị trường, với 60 cổ phiếu. Trong khi đó, nhóm cung cấp sản phẩm và ứng dụng AI chiếm 18,2%, còn nhóm cung cấp hạ tầng chỉ chiếm 6,3%. 

Nói cách khác, câu chuyện AI trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện chủ yếu là câu chuyện về những doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, chứ chưa phải câu chuyện của những nhà cung cấp công nghệ AI.

Điều này thể hiện rõ nhất ở nhóm dịch vụ tài chính. Riêng kênh dịch vụ tài chính ứng dụng AI đã chiếm 42,6% vốn hóa thị trường, tương đương 33 cổ phiếu. Trong đó có nhiều ngân hàng như VPBank, Techcombank, MB... Với các ngân hàng, AI có thể được sử dụng để chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, thu hồi nợ và giảm chi phí vận hành. Tuy nhiên, đây chưa phải nguồn doanh thu mới có thể dễ dàng định lượng. 

Lõi hạ tầng AI vẫn còn mỏng

Một hệ sinh thái AI không chỉ cần những doanh nghiệp sử dụng công nghệ, mà còn cần chip bán dẫn, máy chủ, trung tâm dữ liệu, nguồn điện, hệ thống làm mát và các nền tảng phần mềm. Ở những mắt xích này, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa có nhiều đại diện đáng kể.

Theo Bloomberg Intelligence, các doanh nghiệp thuộc nhóm trung tâm dữ liệu như KBC, CMG, SGT và CKV; điện và làm mát như REE, GEE và BCM; kết nối như CTR, SAM và ICT chỉ chiếm khoảng 1,5% tổng vốn hóa.

Đáng chú ý, chưa có cổ phiếu nào được xếp vào nhóm phần mềm và mô hình AI. Trong nhóm dịch vụ AI doanh nghiệp, FPT là đại diện thực chất duy nhất, chiếm 2,18% vốn hóa. Đây là khác biệt đáng kể so với những thị trường như Đài Loan, Hàn Quốc và Mỹ, nơi mức độ tiếp xúc với AI tập trung nhiều hơn vào chip, máy chủ và hạ tầng điện toán.

Cơ hội đầu tư có đi cùng hiệu quả cổ phiếu?

Mức độ tiếp xúc với AI ngày càng được nhắc đến trong câu chuyện đầu tư, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa các cổ phiếu liên quan đã tạo ra lợi suất vượt trội. Theo Bloomberg Intelligence, hiệu suất của các cổ phiếu thuộc mọi kênh AI tại Việt Nam trong hai năm qua đều có mức sinh lời trung vị thấp hơn VN-Index. Chưa tới 20% số cổ phiếu trong các nhóm này vượt hiệu suất chỉ số tham chiếu.

Sự phân hóa lợi suất chủ yếu đến từ một số trường hợp riêng lẻ của doanh nghiệp, nổi bật là Vingroup. Điều này cho thấy các yếu tố thị trường và đặc thù từng doanh nghiệp vẫn có ảnh hưởng lớn hơn mối liên hệ với AI trong diễn biến cổ phiếu cho đến nay.

Tuy nhiên, bức tranh đầu tư vào AI tại Việt Nam không chỉ giới hạn ở những gì có thể nhìn thấy trên bảng điện. Bloomberg Intelligence ghi nhận dòng vốn liên quan đến AI đang mở rộng từ lĩnh vực sản xuất truyền thống sang sản lượng và xuất khẩu công nghệ cao, gắn với chu kỳ AI toàn cầu. Các khoản đầu tư trải rộng từ kiểm định và đóng gói bán dẫn, vật liệu nền tiên tiến, linh kiện máy chủ đến điện, làm mát và trung tâm dữ liệu.

Đáng chú ý, phần lớn các khoản đầu tư hiện do những tập đoàn công nghệ nước ngoài, nhà vận hành tư nhân hoặc doanh nghiệp có liên hệ với Nhà nước dẫn dắt, thay vì các công ty niêm yết trong nước. Vì vậy, cơ hội tham gia trực tiếp của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán vẫn còn hạn chế.

Nvidia biến động, Việt Nam đứng trước cơ hội và thách thức

Những thay đổi tại Nvidia hiện tại cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tiếp cận chip AI và mức độ phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ.

Theo tiến sĩ Michael Liebmann, CEO Dream Lab AI, trao đổi với Bloomberg Businessweek Vietnam, rủi ro đối với Việt Nam trước những thay đổi trong chính sách kiểm soát xuất khẩu chip AI của Mỹ chủ yếu là chậm trễ, thay vì bị cắt đứt nguồn cung.

Ông nhận định các doanh nghiệp Việt Nam đang phát triển các hạ tầng dữ liệu như Viettel hay FPT có thể phải đối mặt với nhiều thủ tục hơn, thời gian phê duyệt kéo dài và quá trình kiểm tra chặt chẽ hơn về đối tượng sử dụng chip. “Điều này có thể khiến một dự án trung tâm dữ liệu lớn chậm tiến độ nhiều tháng, nhưng không nhất thiết khiến dự án bị dừng lại.”

Ở chiều ngược lại, Liebmann cho rằng Việt Nam có thể hưởng lợi nếu hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ chậm lại, trong khi nhu cầu điện toán toàn cầu vẫn tiếp tục tăng. Điều này càng có ý nghĩa khi hai dự án trung tâm dữ liệu, mỗi dự án có quy mô khoảng 2 tỉ USD, đã được công bố tại Việt Nam trong năm nay.

Dẫu vậy, cơ hội thu hút đầu tư cũng đi kèm yêu cầu tuân thủ chặt chẽ hơn. Theo Liebmann, Đông Nam Á có thể trở thành khu vực được quan tâm nhiều hơn, nhưng đồng thời cũng bị giám sát kỹ hơn. Những quốc gia có hồ sơ tuân thủ minh bạch sẽ có lợi thế trong việc thu hút năng lực điện toán.

Một vấn đề khác là sự phụ thuộc vào hệ sinh thái CUDA của Nvidia. Theo Liebmann, CUDA vẫn có nền tảng rất vững chắc và việc thay đổi lãnh đạo không làm thay đổi định hướng phát triển hệ sinh thái này. Tuy nhiên, ông cho rằng ngành công nghiệp cần đa dạng hóa nhanh hơn, khi Nvidia hiện nắm khoảng 80% thị trường bộ tăng tốc AI (AI accelerator).

Với các doanh nghiệp Việt Nam, lời khuyên của ông là không nên mặc định mọi hoạt động ứng dụng AI đều cần những mô hình và chip tiên tiến nhất. “Doanh nghiệp nên thiết kế hệ thống sao cho có thể thay đổi mô hình AI và nền tảng tính toán khi cần thiết. Khi giá chip hoặc khả năng tiếp cận nguồn cung thay đổi, việc chuyển đổi nên chỉ là điều chỉnh cấu hình, thay vì trở thành một cuộc khủng hoảng vận hành,” ông Liebmann nói.

Về phía thị trường chứng khoán trong nước, ACBS cho biết chưa đưa ra nhận xét với Bloomberg Businessweek Vietnam do chưa thấy sự kiện Nvidia thay CEO tác động trực tiếp đến diễn biến hiện tại của chứng khoán Việt Nam. Điều này đồng nghĩa một biến động lớn ở trung tâm của ngành công nghệ toàn cầu không nhất thiết lập tức chuyển thành biến động tương ứng ở thị trường trong nước.

Việt Nam đang có thêm những dự án trung tâm dữ liệu, đầu tư bán dẫn và hoạt động R&D từ các tập đoàn công nghệ quốc tế. Nhưng để những cơ hội này thực sự lan tỏa đến thị trường vốn, cần nhiều hơn những doanh nghiệp được gắn nhãn AI. Đó còn là câu chuyện về năng lực cung cấp công nghệ, khả năng tạo doanh thu từ AI và nhu cầu ứng dụng thực chất của doanh nghiệp.