Cơ quan quản lý tài chính đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó điểm đáng chú ý là mở rộng phạm vi tài sản được chấp nhận làm tài sản bảo đảm khi vay vốn. Theo đó, ngoài bất động sản, máy móc hay hàng tồn kho, các loại tài sản phi truyền thống như dữ liệu số, quyền sở hữu trí tuệ, phần mềm, thậm chí tài sản ảo cũng có thể được xem xét sử dụng để thế chấp khoản vay. Cùng với thay đổi này, tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được điều chỉnh theo hướng mở rộng, nâng trần lao động lên tối đa 300 người và doanh thu lên đến 400 tỉ đồng.

Trong nhiều năm qua, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn được xem là “xương sống” của nền kinh tế khi chiếm hơn 98% tổng số đơn vị kinh doanh trên cả nước. Tuy vậy, khả năng tiếp cận vốn tín dụng của khu vực này vẫn còn hạn chế. Tính đến cuối tháng 4 năm nay, tỷ lệ dư nợ tín dụng dành cho nhóm này mới chỉ dao động quanh mức 19 đến 20%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ yêu cầu tài sản thế chấp mang tính truyền thống của hệ thống ngân hàng, vốn ưu tiên bất động sản hoặc tài sản hữu hình có thể định giá rõ ràng.

Rào cản này tạo ra bất lợi lớn đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ, nơi giá trị cốt lõi không nằm ở nhà xưởng hay đất đai mà tập trung vào phần mềm, thuật toán, dữ liệu và đội ngũ nhân sự. Trong bối cảnh đó, việc chấp nhận tài sản vô hình làm cơ sở vay vốn được xem là bước thay đổi đáng kể, giúp thu hẹp khoảng cách giữa mô hình kinh doanh hiện đại và cơ chế tín dụng truyền thống.

Song song với việc mở rộng danh mục tài sản bảo đảm, dự thảo cũng điều chỉnh cách tiếp cận đánh giá tín dụng. Thay vì chỉ dựa vào giá trị tài sản, các tổ chức tín dụng được khuyến khích xem xét phương án kinh doanh, dòng tiền thực tế và xếp hạng tín nhiệm của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giúp phản ánh sát hơn sức khỏe tài chính thực sự của doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo.

Dự thảo cũng đưa ra một số cơ chế hỗ trợ bổ sung đối với doanh nghiệp theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh. Các doanh nghiệp này có thể được hưởng ưu đãi về lãi suất, đồng thời được khuyến khích áp dụng cơ chế khấu hao nhanh đối với máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất. Ở chiều tiêu thụ sản phẩm, khu vực mua sắm công được đề xuất dành tối thiểu 20% giá trị gói thầu hàng năm cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó tạo đầu ra ổn định hơn cho khu vực này.

Giới chuyên gia đánh giá, nếu được thông qua, khung chính sách mới có thể tạo ra cú hích đáng kể cho tăng trưởng tín dụng trong khu vực tư nhân, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là hệ thống tài chính sẽ phải xây dựng được các phương pháp định giá tài sản vô hình minh bạch và thống nhất, nhằm hạn chế rủi ro nợ xấu phát sinh từ các khoản vay dựa trên tài sản khó đo lường.

Bên cạnh đó, việc mở rộng tiếp cận vốn cũng đi kèm yêu cầu tăng cường kỷ luật tài chính. Doanh nghiệp muốn hưởng các ưu đãi sẽ phải tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo hiểm xã hội và nghĩa vụ lao động, qua đó đảm bảo sự cân bằng giữa hỗ trợ phát triển và an toàn hệ thống.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh sang các mô hình dựa trên dữ liệu và công nghệ, việc thay đổi cách nhìn về tài sản thế chấp được xem là một trong những bước điều chỉnh quan trọng của chính sách tín dụng. Đây không chỉ là sự nới rộng về kỹ thuật tài chính, mà còn là tín hiệu cho thấy hệ thống đang từng bước thích ứng với một cấu trúc giá trị mới, nơi tài sản vô hình ngày càng chiếm vai trò trung tâm trong tăng trưởng kinh tế.