Triển vọng u ám của Honda Motor đang trở thành điểm nhấn tiêu cực mới của ngành ôtô Nhật Bản, khi hãng này dự báo khoản lỗ cả năm đầu tiên kể từ khi niêm yết năm 1957. Diễn biến này không chỉ khiến cổ phiếu Honda bị bán tháo mạnh mà còn phản ánh những khó khăn mang tính cấu trúc mà toàn bộ ngành công nghiệp ôtô nước này đang phải đối mặt trong kỷ nguyên chuyển dịch sang xe điện.

Thông báo của Honda về việc có thể ghi nhận tổng chi phí và thua lỗ lên tới 2,5 nghìn tỉ yen trong giai đoạn 2025 và 2026, chủ yếu do thu hẹp chiến lược xe điện, đã khiến thị trường phản ứng tiêu cực. Cổ phiếu hãng có lúc giảm tới 7%, kéo theo làn sóng bán ra lan rộng trong toàn ngành, biến ôtô trở thành nhóm giảm mạnh nhất trên thị trường chứng khoán Tokyo.

Đằng sau phản ứng này là sự thay đổi rõ rệt trong cách nhìn của các nhà đầu tư dài hạn. Những quỹ lớn như Commons Asset Management hay Dodge & Cox đã quyết định thoái toàn bộ vốn khỏi Honda, viện dẫn các vấn đề về quản trị doanh nghiệp cũng như triển vọng lợi nhuận suy yếu. Việc các quỹ đầu tư giá trị rút lui cho thấy niềm tin vào khả năng phục hồi nhanh của hãng đang bị xói mòn.

Không chỉ riêng Honda, vị thế của ngành ôtô trong cấu trúc thị trường Nhật Bản cũng đang suy giảm, theo Nikkei Asia. Tỉ trọng của nhóm cổ phiếu này trong chỉ số Tokyo Stock Price Index đã rơi xuống khoảng 6%, mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Ngành ngân hàng và thương mại bán buôn đã vượt lên, nhờ hưởng lợi từ chính sách lãi suất của Bank of Japan và dòng vốn đầu tư liên quan tới các tập đoàn như Berkshire Hathaway.

Áp lực đối với các hãng xe đến từ nhiều phía. Một mặt, lợi nhuận của ngành này phụ thuộc lớn vào yếu tố vĩ mô như tỉ giá và chu kỳ kinh tế. Mặt khác, họ phải đối mặt với chi phí đầu tư ngày càng cao cho các công nghệ mới như xe tự lái và điện hóa. Đồng thời, sự trỗi dậy nhanh chóng của các đối thủ Trung Quốc như BYD đang làm gia tăng cạnh tranh, buộc các hãng Nhật phải tăng chi tiêu khuyến mãi, qua đó bào mòn biên lợi nhuận.

Trong bối cảnh đó, khả năng sinh lời của ngành ôtô trở nên kém hấp dẫn so với các lĩnh vực khác. Theo dự báo, tỉ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của Toyota Motor chỉ duy trì quanh mức 10% trong vài năm tới, thấp hơn đáng kể so với các doanh nghiệp công nghệ như Alphabet hay các tập đoàn công nghiệp như Caterpillar.

Tuy vậy, thị trường vẫn chưa hoàn toàn quay lưng với ngành ôtô. Toyota và Suzuki Motor vẫn được xem là những điểm sáng hiếm hoi. Suzuki thu hút nhà đầu tư nhờ chiến lược tập trung vào thị trường Ấn Độ đang tăng trưởng mạnh, trong khi Toyota gây dựng niềm tin bằng cam kết nâng tỉ suất sinh lời và cải thiện quản trị thông qua các biện pháp như mua lại cổ phiếu và giảm sở hữu chéo.

Triển vọng phục hồi của Honda vì thế không phải là không có, nhưng sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng tái cấu trúc chiến lược, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như phần mềm và dịch vụ. Trong một ngành đang thay đổi nhanh chóng, những doanh nghiệp thích ứng chậm sẽ phải trả giá, và Honda đang trở thành ví dụ điển hình cho thách thức đó.