Theo Thomas Edison, thiên tài chỉ có 1% là cảm hứng. Nhưng 1% đó lại có vai trò quyết định để 99% mồ hôi công sức còn lại trở nên xứng đáng khi nói đến sự đổi mới. Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy dường như đã bỏ lỡ điều này khi gửi một lá thư với lời lẽ gay gắt tới Ford Motor Co. về các giao dịch của công ty với những đối tác Trung Quốc.

Ông Duffy bày tỏ "mối quan ngại sâu sắc" về việc một công ty mang tính biểu tượng của Mỹ lại đang gắn tương lai của mình quá chặt chẽ với các công ty đến từ đối thủ chiến lược lớn của Mỹ. Bằng chứng A là nhà máy của Ford ở Marshall, Michigan, nơi họ cấp phép công nghệ để sản xuất pin lithium sắt phốt phát (LFP) từ Contemporary Amperex Technology Co. Ltd. (CATL), công ty hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này. Ông Duffy cũng không hài lòng với liên doanh của Ford cùng Geely Automobile Holdings Ltd. của Trung Quốc để sản xuất xe điện ở Tây Ban Nha, cũng như các cuộc đàm phán của Ford với BYD Co. Ltd., nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, về việc cung cấp linh kiện. Ông Duffy cáo buộc Ford đã đề xuất thành lập các liên doanh tại Mỹ với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc và khiển trách công ty vì hành động này.

Đó là một lá thư kỳ lạ. Ông Duffy không trích dẫn bất kỳ luật nào mà Ford đang vi phạm, cũng không ra lệnh rõ ràng cho công ty phải chấm dứt các thỏa thuận dựa trên một thẩm quyền pháp lý nào đó. Thay vào đó, lá thư là một mớ hỗn hợp của sự lo ngại, báo động và thất vọng, thúc ép Ford tự kiểm duyệt để chấm dứt mọi giao dịch với các công ty Trung Quốc.

Nó cũng có phần mâu thuẫn với thực tế. "Các công ty Mỹ mang tính biểu tượng, như Ford, cũng được kỳ vọng sẽ vượt trội về đổi mới so với các đối thủ. Để đạt được điều đó, họ cần vạch ra những con đường rõ ràng để tự chủ về công nghệ," ông Duffy tuyên bố, như thể việc vượt trội về đổi mới so với đối thủ là một mục tiêu mới mẻ và dễ dàng đạt được.

Ông đã phớt lờ một thực tế rằng các đối thủ Trung Quốc của Ford hiện đang dẫn dắt nhịp độ trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu ở các lĩnh vực quan trọng như thiết kế xe, thời gian sản xuất, trải nghiệm người dùng và điện khí hóa. Nền tảng cho vị thế dẫn đầu đó là kiến thức và công nghệ mà các công ty Trung Quốc đã có được trong nhiều năm thông qua các liên doanh trong nước, vốn được áp đặt lên các nhà sản xuất ô tô nước ngoài khi họ bắt đầu hoạt động tại đây. Ông Duffy đang yêu cầu Detroit phải vượt trội về đổi mới mà không được học hỏi từ chính những nhà đổi mới hàng đầu của ngành.

Ford đã cấp phép công nghệ từ CATL vì họ cần điều đó để có cơ hội xây dựng một hoạt động sản xuất pin LFP cạnh tranh tại Mỹ. Họ thành lập một liên doanh với Geely, trong đó Ford là chủ sở hữu đa số, nhằm tăng cường sản xuất tại một nhà máy hoạt động dưới công suất ở Tây Ban Nha, nếu không cuối cùng có thể đã phải đối mặt với việc đóng cửa. Các cuộc đàm phán của Ford với BYD được cho là tập trung vào pin cho xe hybrid, lĩnh vực mà Ford đã xoay trục sau khi ông chủ của Duffy, Tổng thống Donald Trump, dẫn đầu một làn sóng phản đối xe điện từ Đảng Cộng hòa.

Nói cách khác, Ford đang làm việc với những gì họ có thể trong bối cảnh thực tế. Các mục tiêu của chính quyền Trump về việc giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc và đưa năng lực công nghiệp trở về nước là công bằng và nhận được sự ủng hộ tương đối từ cả hai đảng. Nhưng các mục tiêu phải khớp với thực tế ở một mức độ nào đó. Việc loại bỏ hoàn toàn công nghệ pin của Trung Quốc, ngay cả việc cấp phép, sẽ không tạo ra một ngành công nghiệp pin toàn Mỹ và hàng đầu thế giới; nó sẽ ngăn cản một ngành công nghiệp như vậy hình thành. Tương tự, có một sự mâu thuẫn cố hữu giữa việc làm cho xe có giá cả phải chăng và việc sản xuất chúng hoàn toàn trên đất Mỹ.

Lá thư này lặp lại sắc lệnh hành pháp gần đây của ông Trump cấm nhập khẩu thiết bị điện công suất lớn từ một số quốc gia đáng quan ngại, với Trung Quốc đứng đầu danh sách. Một lần nữa, việc giải quyết các lo ngại về an ninh xung quanh cơ sở hạ tầng quan trọng là một mục tiêu chính đáng. Nhưng thực tế là, đối với một số loại máy biến áp điện, Trung Quốc là nhà cung cấp chính cho một ngành mà ông Trump trên danh nghĩa ủng hộ, cũng giống như ngành ô tô: các trung tâm dữ liệu. Tùy thuộc vào mức độ quyết liệt của việc thực thi sắc lệnh, nó có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tồn đọng hiện có, khi thị trường máy biến áp đã thiếu hụt 15% trong năm nay, theo công ty tư vấn Wood Mackenzie.

Khoảng cách giữa chính trị và chủ nghĩa thực dụng có thể là lý do tại sao Ford, một cách bất thường, đã phản pháo công khai ông Duffy. Ford đã bác bỏ cáo buộc rằng họ đề xuất các liên doanh tại Mỹ với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, mặc dù đây thực sự sẽ là một ý tưởng tốt. Ford cũng chỉ ra một cách đáng xấu hổ rằng chính nhà máy pin mà ông Duffy chỉ trích trong thư của mình đã được chính ông chủ của Duffy ca ngợi về việc tạo ra việc làm chưa đầy hai tuần trước.

Ford đã phải chịu những khoản lỗ khổng lồ xuất phát từ cuộc đàn áp xe điện và các mức thuế quan thất thường của ông Trump. Cơ sở sản xuất khổng lồ của họ tại Mỹ dường như vẫn chưa đủ đối với Nhà Trắng - chính Nhà Trắng đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng ô tô bằng cuộc chiến thương mại với Canada và việc đàm phán lại hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ của chính ông Trump. Lá thư của ông Duffy có thể thiếu cảm hứng nhưng lại mang lại sự bực bội tột độ.