Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam đang dịch chuyển theo một hướng khá rõ: Ít đi về số lượng dự án, nhưng lớn hơn hẳn về quy mô vốn.

Xu hướng này khớp với phát hiện của Savills Việt Nam dựa trên dữ liệu của vốn FDI vào ngành sản xuất trong nửa đầu năm, và tiếp tục thể hiện rõ qua cơ cấu ngành nghề trong hai tháng gần nhất. Trước sức ép cạnh tranh từ Thái Lan, Malaysia và các thay đổi thuế quan của Hoa Kỳ, Việt Nam đang điều chỉnh chính sách để giữ vững vị thế điểm đến ưu tiên của dòng vốn chất lượng cao.

Vốn đầu tư tăng nhanh hơn số lượng dự án 

Tính chung tám tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam, gồm ba cấu phần: đăng ký mới, điều chỉnh vốn, và góp vốn, mua cổ phần (GVMCP), đạt trên 40,6 tỉ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ năm 2025, theo báo cáo từ cục Đầu tư nước ngoài (FIA). 

Trong ba cấu phần đó, vốn đăng ký mới là nơi khoảng cách giữa số lượng và giá trị bộc lộ rõ nhất. Việt Nam ghi nhận 2.771 dự án FDI đăng ký mới trong 8 tháng, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm trước, nhưng vốn đăng ký mới của nhóm dự án này lại tăng tới 96,8%, đạt hơn 21,7 tỉ USD. Giá trị trung bình của mỗi dự án trong năm nay cao hơn hẳn cùng kỳ. 

Hai cấu phần còn lại cũng có cùng mẫu số. Vốn đăng ký điều chỉnh đạt trên 12,2 tỉ USD, tăng 14,7%, dù số lượt dự án đăng ký điều chỉnh giảm 17,8% xuống còn 819 lượt, nghĩa là ít dự án hiện hữu mở rộng vốn hơn, nhưng mỗi lần mở rộng lại có quy mô lớn hơn. Riêng góp vốn, mua cổ phần đạt 6,7 tỉ USD từ 2.062 giao dịch, tăng 50,1% về giá trị dù số giao dịch giảm 8,2%.

Xu hướng tăng về chất lượng dòng vốn FDI đã từng được Savills Việt Nam phân tích trong một báo cáo dựa trên số liệu về thu hút vốn FDI trong nửa đầu năm. Luỹ kế 6 tháng, Savills thống kê số lượng dự án đăng ký mới trong ngành sản xuất giảm gần 40%, từ 759 xuống còn 468 dự án, nhưng vốn đăng ký mới cho nhóm dự án này vẫn đạt tới 10,71 tỉ USD. 

"Điểm đáng chú ý nhất của thị trường trong nửa đầu năm 2026 không nằm ở số lượng dự án giảm xuống, mà ở việc quy mô đầu tư đang tăng lên đáng kể," ông John Campbell, giám đốc, trưởng bộ phận dịch vụ công nghiệp Savills Việt Nam, nhận định.

Việt Nam hiện thu hút ít dự án sản xuất mới hơn, nhưng các dự án này có giá trị cao hơn, hàm lượng công nghệ lớn hơn và đóng vai trò quan trọng hơn trong chuỗi cung ứng khu vực, theo ông Campbell. 

Dẫn đầu về dự án, chưa chắc nhận nhiều vốn nhất

Ở cấp độ toàn nền kinh tế, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục dẫn đầu về giá trị vốn với hơn 21 tỉ USD, chiếm 51,8% tổng vốn đăng ký, dù chỉ xếp thứ hai về số dự án đăng ký mới (663 dự án).

Ngược lại, bán buôn, bán lẻ dẫn đầu về số dự án đăng ký mới trong 8 tháng đầu năm 2026, với 1.197 dự án, chiếm 43% tổng số dự án đăng ký mới của cả nước, nhưng tổng vốn đăng ký của ngành này chỉ đạt hơn 2,5 tỉ USD, tương đương 6,3% tổng vốn, xếp thứ sáu trong số 18 ngành thu hút FDI. 

Savills Việt Nam từng phân tích riêng trong ngành chế biến chế tạo, lĩnh vực máy tính, điện tử và sản phẩm quang học, chiếm gần 66% tổng vốn FDI sản xuất mới, ghi nhận số dự án giảm từ 99 xuống còn 65, trong khi tổng vốn đầu tư lại tăng tới 614%, từ khoảng 984,5 triệu USD lên hơn 7 tỉ USD. 

Một số ngành mới nổi khác như sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa (3,29 tỉ USD, tăng hơn 10 lần) và thông tin, truyền thông (3,2 tỉ USD, tăng gần 69 lần) cũng ghi nhận mức tăng đột biến, dù FIA lưu ý phần lớn đến từ một số dự án quy mô lớn nên cần theo dõi thêm tính bền vững.

Một đặc điểm nổi bật khác của thị trường là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các dự án quy mô rất lớn. Ba dự án sản xuất mới lớn nhất được ghi nhận trong nửa đầu năm 2026 có tổng vốn lên tới 6,36 tỉ USD, chiếm gần 60% tổng vốn FDI sản xuất đăng ký mới. Trong đó nổi bật là các dự án của Samsung Semiconductor Asia Holdings, Samsung Electro-Mechanics Vietnam và LG Innotek Việt Nam. 

 "Các nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm địa điểm đặt nhà máy mà đang xây dựng những mắt xích quan trọng trong chiến lược chuỗi cung ứng dài hạn tại Việt Nam," ông Campell từ Savills viết. 

Sức ép từ khu vực và bài toán chính sách

Theo cập nhật tháng 7.2026 của IMF, tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2026 được điều chỉnh giảm còn khoảng 3,0%, chủ yếu do xung đột tại Trung Đông và tình trạng phân mảnh thương mại. Việt Nam hiện nằm trong danh sách chịu thuế 12,5% từ Hoa Kỳ theo mục 301, FIA viết trong báo cáo. 

Sức ép cạnh tranh khu vực cũng gia tăng, đặc biệt ở các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu. Thái Lan ghi nhận hồ sơ đầu tư nửa đầu năm 2026 tăng 37% lên 43,6 tỉ USD, riêng vốn FDI đăng ký tăng vọt 80% lên 40,5 tỉ USD, phần lớn nhờ làn sóng đầu tư hạ tầng số và trung tâm dữ liệu AI. Malaysia cũng đang củng cố vị thế trung tâm dữ liệu và AI của khu vực tại Johor với hàng loạt cam kết đầu tư lớn từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Trước sức ép này, Việt Nam đang điều chỉnh chính sách theo hướng cạnh tranh hơn. Luật Đầu tư 2025 đã đơn giản hóa thủ tục phê duyệt, đồng thời mở "luồng xanh" nhằm đẩy nhanh các dự án công nghệ chiến lược như bán dẫn, AI và dữ liệu, những định hướng đã được đề cập trong Nghị quyết 10 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. 

Dù nghị quyết 10 đã đưa ra nhiều định hướng chiến lược quan trọng, khả năng hiện thực hoá các cam kết mới là yếu tố được cộng đồng quốc tế quan tâm nhất, ông Sử Ngọc Khương, giám đốc cấp cao bộ phận tư vấn Đầu tư tại Savills chia sẻ trong một bài phân tích. 

Theo ông Khương, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển cơ sở hạ tầng hiện đại và bảo đảm tính nhất quán trong thực thi chính sách giữa các cấp quản lý sẽ là những điều kiện tiên quyết để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu thu hút các trung tâm, các dự án công nghệ chiến lược và những tập đoàn đa quốc gia hàng đầu thế giới.

"Giai đoạn 2026-2030 sẽ không còn là cuộc cạnh tranh thu hút FDI về quy mô vốn, mà là cuộc cạnh tranh về chất lượng môi trường đầu tư,” vị chuyên gia đánh giá.