Giá năng lượng kéo lạm phát toàn khu vực tăng 

Trong báo cáo cập nhật Triển vọng Kinh tế Khu vực (AREO) công bố ngày 2/6, văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (ASEAN và 3 quốc gia Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc) (AMRO) nâng dự báo lạm phát của toàn bộ ASEAN+3 lên 1,8% trong năm 2026, cao hơn đáng kể so với mức 1,4% công bố hồi tháng 4. Dự báo lạm phát năm 2027 được giữ nguyên ở mức 1,5%.

Đây là lần điều chỉnh đáng chú ý nhất kể từ khi cuộc xung đột Trung Đông kéo dài sang tháng thứ tư, lâu hơn nhiều so với giả định ban đầu rằng căng thẳng sẽ hạ nhiệt trong vòng hai tháng.

Theo AMRO, giá dầu thô đã tăng khoảng 50% kể từ khi xung đột bùng phát, trong khi giá các sản phẩm lọc dầu và nguyên liệu phân bón như urê tăng tới 80%, tạo ra áp lực chi phí ngày càng lớn đối với các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng.

AMRO cho rằng giá dầu đang trở thành biến số quan trọng nhất đối với triển vọng kinh tế khu vực. Trong kịch bản cơ sở, giá dầu Brent được giả định duy trì trung bình 95 USD/thùng trong năm 2026. Nếu xung đột leo thang khiến giá dầu duy trì quanh 125 USD/thùng, ASEAN+3 có thể phải đối mặt với một cú sốc lạm phát mới. 

Ở kịch bản cơ sở, lạm phát của ASEAN+3 được dự báo ở mức 1,8% trong năm nay. Riêng nhóm ASEAN-6 gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam ghi nhận lạm phát 3,6%.

Trong kịch bản tiêu cực hơn, lạm phát ASEAN+3 có thể tăng lên 3,5%, còn lạm phát của ASEAN-6 tiến sát mức 6%, đạt 5,7%.

Khoảng cách lớn giữa ASEAN+3 và ASEAN-6, theo AMRO cho thấy phần lớn áp lực giá cả đang tập trung tại Đông Nam Á, nơi các nền kinh tế phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu năng lượng so với nhóm Plus-3 gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Ngoại trừ giai đoạn đại dịch, đây sẽ là mức lạm phát cao nhất của khu vực trong hơn một thập kỷ và đi kèm với tốc độ tăng trưởng thấp nhất kể từ cuộc Khủng hoảng Tài chính châu Á năm 1997-1998.

AMRO nhận định, các nền kinh tế ASEAN phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và có tỷ trọng thực phẩm lớn trong rổ tiêu dùng đang chịu tác động mạnh nhất từ làn sóng tăng giá hàng hóa.

Không chỉ năng lượng, giá phân bón tăng mạnh cũng làm dấy lên lo ngại về vòng xoáy lạm phát thực phẩm trong những quý tới. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các nền kinh tế Đông Nam Á, nơi chi tiêu cho thực phẩm vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách hộ gia đình.

Việt Nam đối diện cùng lúc 2 sức ép: Lạm phát leo thang, tăng trưởng giảm

AMRO đã nâng dự báo lạm phát của Việt Nam lên 4,4% trong năm 2026, từ mức 3,8% đưa ra hồi tháng 4. Dự báo lạm phát năm 2027 cũng được nâng từ 3,4% lên 4%.

Với mức 4,4%, lạm phát của Việt Nam sẽ cao hơn mức trung bình 4% của ASEAN và cao gấp hơn hai lần mức trung bình 1,8% của toàn khối ASEAN+3.

Nếu dự báo này trở thành hiện thực, Việt Nam sẽ nằm trong nhóm các nền kinh tế có mức lạm phát cao nhất ASEAN, chỉ thấp hơn Philippines, Lào và Myanmar.

Việt Nam cùng Philippines là hai nền kinh tế ASEAN chịu tác động rõ hơn từ việc giá năng lượng tăng cao do lạm phát có khả năng ảnh hưởng đến sức mua và nhu cầu trong nước.

Đồng thời, AMRO cũng hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 của Việt Nam xuống 7,2%, từ mức 7,4% công bố hồi tháng 4. Dự báo tăng trưởng năm 2027 cũng được điều chỉnh giảm từ 7,1% xuống 7%.

Dù vậy, Việt Nam vẫn thuộc nhóm nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ASEAN+3, với tốc độ tăng trưởng dự báo cao hơn đáng kể so với mức trung bình 4% của toàn khu vực.

Dư địa chống chịu dù vẫn còn, nhưng đang thu hẹp dần 

ASEAN+3 được dự báo tiếp tục tăng trưởng 4% trong cả năm 2026 và 2027 nhờ kết quả kinh tế quý I vượt kỳ vọng. Khu vực ghi nhận mức tăng trưởng 4,4% trong ba tháng đầu năm khi tiêu dùng nội địa duy trì ổn định, đầu tư tư nhân tiếp tục mở rộng và xuất khẩu tăng mạnh.

Một trong những động lực quan trọng nhất là làn sóng đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Theo AMRO, nhu cầu đối với chip bán dẫn và thiết bị điện tử phục vụ AI tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu công nghệ trong khu vực, đặc biệt tại các nền kinh tế Bắc Á.

Làn sóng đầu tư AI đang đóng vai trò như một “bộ giảm xóc” đối với nền kinh tế khu vực, giúp bù đắp một phần tác động tiêu cực từ giá năng lượng leo thang và bất ổn địa chính trị. Nếu không có chu kỳ đầu tư công nghệ hiện nay, triển vọng tăng trưởng ASEAN+3 có thể đã chịu áp lực lớn hơn.

Tuy nhiên, AMRO cũng cảnh báo những dấu hiệu căng thẳng đầu tiên đã xuất hiện trong chuỗi cung ứng công nghiệp. Nguồn cung helium, khí công nghiệp chuyên dụng, naphtha và LPG đang bị thắt chặt, làm gia tăng rủi ro đối với các ngành hóa chất, nhựa, bao bì và điện tử.

Các doanh nghiệp tới thời điểm hiện tại vẫn có thể giảm thiểu tác động bằng cách tìm kiếm nguồn cung thay thế. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, áp lực kinh tế có thể chuyển từ giá cả sang sản lượng, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn sản xuất trên diện rộng.

Điều đó đồng nghĩa nền kinh tế khu vực đang bước vào giai đoạn mà khả năng chống chịu không còn được thử thách bởi nhu cầu suy yếu hay thương mại toàn cầu, mà bởi một cú sốc chi phí mới xuất phát từ năng lượng, logistics và nguyên liệu đầu vào.

Nếu giá dầu tiếp tục neo ở vùng ba chữ số, khoảng đệm tăng trưởng mà ASEAN+3 đang sở hữu có thể nhanh chóng bị bào mòn.