Diễn biến này cho thấy Abu Dhabi không còn chỉ đóng vai trò hậu phương hay đối tác hậu cần mà đang chuyển sang vị thế can dự quân sự chủ động nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược và mô hình kinh tế của mình.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, UAE đã thực hiện nhiều đợt tấn công trên lãnh thổ Iran, trong đó đáng chú ý có vụ không kích vào nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan ở Vịnh Ba Tư hồi đầu tháng 4. Cuộc tấn công xảy ra trong giai đoạn lệnh ngừng bắn do Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố chưa chính thức có hiệu lực, gây hỏa hoạn lớn và làm tê liệt phần lớn công suất của cơ sở này trong nhiều tháng.

Iran khi đó xác nhận nhà máy lọc dầu bị “kẻ thù” tập kích, đồng thời đáp trả bằng hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào UAE và Kuwait.

Dù chưa công khai thừa nhận vai trò trong các cuộc không kích, Bộ Ngoại giao UAE dẫn lại các tuyên bố trước đây khẳng định nước này có quyền đáp trả, kể cả bằng biện pháp quân sự, trước các hành động thù địch. Trong khi đó, phía Mỹ được cho là không phản đối việc UAE tham chiến và hoan nghênh sự tham gia của các đồng minh vùng Vịnh trong chiến dịch gây sức ép lên Tehran.

Việc một quốc gia Arab vùng Vịnh trực tiếp tấn công Iran được giới phân tích đánh giá là bước ngoặt lớn đối với cán cân an ninh khu vực. Nhà phân tích Trung Đông Dina Esfandiary nhận định động thái này sẽ khiến Tehran tìm cách khoét sâu bất đồng giữa UAE với các nước Arab khác đang cố gắng duy trì vai trò trung gian hòa giải.

Trước khi chiến sự bùng phát, các nước vùng Vịnh từng tuyên bố không cho phép lãnh thổ hay không phận bị sử dụng để tấn công Iran. Tuy nhiên, sau khi Tehran liên tục phóng tên lửa và drone nhằm vào các trung tâm kinh tế, sân bay và hạ tầng năng lượng trong khu vực, lập trường của Abu Dhabi dần thay đổi.

Theo các nguồn tin khu vực, Iran đã phóng hơn 2.800 tên lửa và drone nhằm vào UAE kể từ đầu xung đột, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, kể cả Israel. Các đòn tập kích khiến ngành hàng không, du lịch và bất động sản UAE chịu thiệt hại nặng nề, kéo theo làn sóng cắt giảm nhân sự và suy giảm đầu tư.

Điều này khiến giới lãnh đạo UAE ngày càng xem Iran như một “tác nhân gây bất ổn” đe dọa trực tiếp mô hình phát triển dựa trên môi trường an toàn, ổn định và thu hút lao động quốc tế của quốc gia này.

Tin đồn về vai trò quân sự của UAE bắt đầu lan rộng từ giữa tháng 3, khi xuất hiện video ghi lại một chiến đấu cơ không thuộc Mỹ hoặc Israel hoạt động trên không phận Iran. Các nhà nghiên cứu nguồn mở sau đó cho rằng nhiều khả năng đây là tiêm kích Mirage do Pháp sản xuất hoặc drone Wing Loong của Trung Quốc — đều nằm trong biên chế quân đội UAE.

Dù quy mô quân sự nhỏ hơn Mỹ đáng kể, UAE sở hữu lực lượng không quân hiện đại với phi đội F-16 và Mirage được đào tạo bài bản, cùng hệ thống tiếp dầu, cảnh báo sớm và giám sát trên không tiên tiến. Giới quân sự Mỹ đánh giá đây là một trong những năng lực không quân mạnh nhất khu vực.

Trung tướng Không quân Mỹ đã nghỉ hưu Dave Deptula cho rằng UAE có đủ khả năng tiến hành các chiến dịch tấn công chính xác và phòng không quy mô lớn. “Nếu sở hữu năng lực như vậy, rất khó để họ tiếp tục ngồi yên trước các cuộc tấn công từ Iran mà không đáp trả”, ông nói.

Ngoài hoạt động quân sự, UAE cũng được cho là ủng hộ các nỗ lực tại Liên Hợp Quốc nhằm cho phép sử dụng vũ lực để đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược của thế giới.

Giới quan sát nhận định việc UAE công khai nghiêng hẳn về phía Washington trong cuộc xung đột hiện nay cho thấy cấu trúc an ninh Trung Đông đang thay đổi nhanh chóng, với các quốc gia vùng Vịnh ngày càng sẵn sàng hành động quân sự trực tiếp thay vì chỉ dựa vào “ô bảo hộ” của Mỹ.