Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhiều khả năng sẽ còn gặp nhau nhiều lần trong những tháng tới, trước mắt tại Hội nghị APEC ở Thâm Quyến vào tháng 11 và Hội nghị G20 tại Miami vào tháng 12. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng những cuộc gặp này nhiều khả năng tiếp tục đóng vai trò quản lý cạnh tranh và duy trì ổn định tạm thời hơn là giải quyết các bất đồng cốt lõi giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Cuộc gặp tại Washington vừa qua cho thấy giới hạn đó. Hai bên đạt một số thỏa thuận nhằm kéo dài đình chiến thương mại, xử lý một phần vấn đề chuỗi cung ứng và thiết lập thêm kênh đối thoại về công nghệ, nhưng những vấn đề lớn như cạnh tranh công nghệ, Đài Loan và đất hiếm vẫn chưa được giải quyết căn bản. Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) nhận định Trump và Tập dường như đang chọn cách tiếp tục gặp nhau mà không giải quyết ngay những điểm bất đồng, qua đó “câu giờ” cho cả hai phía.

Đất hiếm là một ví dụ rõ về giới hạn của các cuộc thương lượng cấp cao. Trung Quốc vẫn giữ vị thế áp đảo trong khai thác và đặc biệt là khâu tinh chế, trong khi Mỹ đang đầu tư mở rộng nguồn cung trong nước và tìm kiếm các đối tác mới nhưng cần thời gian để giảm mức độ phụ thuộc. Reuters nhận định sự phụ thuộc này đã khiến Washington thận trọng hơn trong việc gây sức ép lên Bắc Kinh trước cuộc gặp.

Tương tự, AI và công nghệ cao cũng khó trở thành lĩnh vực tạo đột phá nhanh. Hai nước đã đồng ý thiết lập một cơ chế đối thoại về “siêu trí tuệ” và kênh liên lạc để xử lý các sự cố liên quan, nhưng đây chủ yếu là biện pháp giảm rủi ro trong lúc cạnh tranh công nghệ vẫn tiếp diễn.

Do đó, APEC và G20 có thể tiếp tục trở thành những điểm hẹn để Trump và Tập duy trì đối thoại, thương lượng từng vấn đề và ngăn quan hệ trượt trở lại đối đầu thương mại toàn diện. Chatham House từng mô tả hướng tiếp cận này là quản lý cạnh tranh thay vì giải quyết cạnh tranh, trong khi CFR cho rằng cả hai bên đang tận dụng thời gian để củng cố vị thế của mình.

Điều này cũng lý giải vì sao các cuộc gặp có thể diễn ra thường xuyên nhưng chưa chắc tạo ra bước ngoặt. Washington cần thời gian để đa dạng hóa nguồn cung đất hiếm và giảm phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh có động lực củng cố năng lực công nghệ và giảm phụ thuộc vào các sản phẩm công nghệ cao của Mỹ.

Khi những lợi ích chiến lược này chưa thay đổi, các cuộc gặp Trump - Tập có thể giúp giảm nhiệt và tạo thêm thời gian đàm phán nhưng khó tự mình tháo gỡ những mâu thuẫn đã trở thành cấu trúc trong quan hệ Mỹ - Trung.