Với màn phô trương rầm rộ, Tổng thống Donald Trump tuần trước tuyên bố "nhà máy thép lớn nhất từng được xây dựng tại Mỹ" sẽ được xây dựng tại hạt Lee, bang Iowa. Ông nói khoản đầu tư 15 tỉ USD của Mesabi Metallics tại một bang chiến địa quan trọng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là bằng chứng cho thấy "mức thuế quan 50% đầy sức mạnh" của ông đang phát huy tác dụng. Ông nói đúng: Tuyên bố này là kết quả hữu hình của chính sách thép Mỹ. Tuy nhiên, trái với những gì tổng thống nói, đó không phải là một điều tốt.

Trước hết, hãy xem xét chi phí thực sự của dự án. Nhờ thuế quan và các biện pháp hạn chế thương mại khác, giá thép Mỹ hiện thuộc nhóm cao nhất thế giới. Theo SteelBenchmarker, giá một tấn thép cán nóng tại Mỹ là 1.293 USD, mức cao nhất kể từ tháng 4.2022 và cao hơn nhiều so với mức giá tại Tây Âu, 842 USD, trên thị trường xuất khẩu thế giới, 510 USD, hay tại Trung Quốc, 424 USD.

Trong khi giá đầu vào của ngành thép, cụ thể là thép phế liệu, gần như đi ngang kể từ khi ông Trump bắt đầu mở rộng cái gọi là thuế quan theo Điều 232 vào tháng 2.2025, khoảng chênh lệch này cho thấy chính sách bảo hộ đã giúp các nhà sản xuất thép Mỹ như Nucor thu về lợi nhuận lớn. Đổi lại, những nhà sản xuất khác tại Mỹ phải trả nhiều hơn đáng kể cho đầu vào thiết yếu này so với các đối thủ ở nước ngoài.

Tại Mỹ, số ngành sử dụng thép lớn hơn rất nhiều so với số nhà sản xuất thép. Vì vậy, nhiều nghiên cứu liên tục cho thấy thuế thép, dù do ông Trump áp dụng vào năm 2018 hay George W. Bush áp dụng vào năm 2002, đều khiến sản lượng và việc làm trong ngành sản xuất Mỹ giảm ròng. Trong trường hợp năm 2002, những tác động này còn kéo dài nhiều năm sau khi các sắc thuế được dỡ bỏ. Nếu tính đến chi phí của người tiêu dùng, lợi ích dành cho các nhà sản xuất thép và những tổn thất vô ích, hóa đơn hằng năm của các mức thuế năm 2018 tương đương khoảng 650.000 USD cho mỗi việc làm trong ngành thép được cho là đã được bảo vệ.

Các nghiên cứu về những mức thuế gần đây hơn của ông Trump nhiều khả năng sẽ cho thấy những tổn thất còn lớn hơn. Trong lúc đó, người dân Iowa có thể tận mắt chứng kiến tác động tại nhà máy sản xuất tủ lạnh của Whirlpool ở Amana, nơi thuế thép góp phần dẫn tới những đợt cắt giảm lớn về việc làm và sản lượng. Hoặc họ có thể trò chuyện với một nhân viên của John Deere, nhà sản xuất máy kéo mang tính biểu tượng của Mỹ, doanh nghiệp đang phải chi hơn 1 tỉ USD cho thuế quan.

Trải nghiệm của Whirlpool cho thấy những chi phí khác từ thuế quan, vốn không xuất hiện trên báo cáo kết quả kinh doanh. Thay vì phản đối các sắc thuế thép của ông Trump, công ty đã vận động để mở rộng chúng sang các thiết bị gia dụng. Đây là một trong nhiều trường hợp thuế thép của Mỹ "lan xuống" hàng trăm sản phẩm khác ở các khâu sau của chuỗi sản xuất. Đây cũng là ví dụ về sự gia tăng mang tính lịch sử của hoạt động vận động hành lang liên quan đến thương mại đi cùng với các mức thuế của ông Trump, cũng như chủ nghĩa thân hữu vốn từ lâu gắn với ngành thép Mỹ, một trong những ngành được bảo hộ và có quan hệ chính trị sâu rộng nhất nước Mỹ. Thực tế, ngay cả sau tất cả các mức thuế, Big Steel hiện vẫn đang yêu cầu tăng cường bảo hộ nhập khẩu, lần này dưới hình thức áp thêm thuế đối với các sản phẩm ở khâu sau hoặc thậm chí áp hạn ngạch.

Và tất cả những điều đó để làm gì? Lý do an ninh quốc gia cho các mức thuế chưa bao giờ thực sự nghiêm túc. Đầu năm 2018, Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là James Mattis đã cảnh báo Bộ Thương mại về việc áp thuế quan trên toàn cầu, bởi quân đội chỉ cần 3% sản lượng thép nội địa, trong khi phần lớn thép nhập khẩu đến từ các đồng minh thân cận.1

Các mức thuế cũng không mang lại ngành thép phát triển thịnh vượng như những người ủng hộ chính sách bảo hộ từng hứa hẹn. Theo dữ liệu chính thức, nhập khẩu thép đã giảm đáng kể trong giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2025, nhưng tiêu thụ nội địa và xuất khẩu cũng giảm. Kết quả là tổng sản lượng thép của Mỹ trong năm ngoái chỉ nhỉnh hơn một chút so với mức trước khi các sắc thuế bắt đầu được áp dụng.