Bước sang tuần thứ ba của cuộc chiến Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt với một thực tế phũ phàng: những lời kêu gọi điều tàu chiến đến Eo biển Hormuz của ông vấp phải làn sóng từ chối từ Tokyo đến Canberra, trong khi Tehran vẫn kiên trì phóng tên lửa mỗi ngày, giá dầu neo trên 100 đô la một thùng và ngay trong nội bộ Nhà Trắng, tiếng nói đòi "tuyên bố chiến thắng rồi rút" đã cất lên công khai. Một cuộc chiến được phát động không có sự tham vấn đồng minh, nay đang phải kết thúc cũng trong cô đơn.

Theo Bloomberg, áp lực ngày càng đè nặng lên người duy nhất có thể chấm dứt cuộc chiến này: chính Donald Trump. Nhưng những lý giải liên tục thay đổi của ông về lý do khai chiến khiến bạn lẫn thù đều không thể dự đoán được khi nào ông sẵn sàng dừng lại. Trong một cuộc điện đàm G7 gần đây, các lãnh đạo châu Âu liên tục dồn Trump vào câu hỏi về mục tiêu cuối cùng của chiến dịch. Ông nói không thể thảo luận về điều đó trên đường dây này, nhưng cho biết ông "có vài mục tiêu trong đầu" và muốn xung đột sớm kết thúc. Khi được hỏi bao giờ chiến tranh sẽ kết thúc, Trump nói với Fox News rằng ông sẽ biết khi cảm thấy "trong xương" - câu trả lời khiến các quan chức châu Âu chỉ biết nhìn nhau.

Về mặt chính thức, Bloomberg dẫn lời một quan chức Nhà Trắng cho biết Mỹ có ba mục tiêu: tiêu diệt năng lực tên lửa và hải quân Iran; ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân; và cắt đứt nguồn tài trợ của Iran cho các nhóm vũ trang ủy nhiệm ở khu vực. Chiến dịch sẽ tiếp tục cho đến khi Trump tự xét thấy các mục tiêu đó đã đạt được. Song không ai - kể cả đồng minh thân cận nhất - biết tiêu chí đó trông như thế nào trong thực tế.

Trung tâm của cuộc khủng hoảng là Eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch vận chuyển một phần năm lượng dầu thô toàn cầu và một lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng. Kể từ khi Iran thắt chặt kiểm soát eo biển này, Bloomberg cho biết giá dầu đã vượt ngưỡng 100 đô la một thùng, gây chấn động kinh tế toàn cầu. Tại Mỹ, giá xăng tăng khoảng 65 cent một gallon chỉ trong ba tuần - một con số có sức sát thương chính trị đáng kể trong năm bầu cử giữa kỳ. Cơ quan Năng lượng Quốc tế cảnh báo đây có thể là vụ gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Cuối tuần qua, Trump đăng lên Truth Social lời kêu gọi thẳng thắn: ông muốn Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các nước khác điều tàu chiến đến Hormuz để giữ eo biển thông thoáng. Theo Bloomberg, ông nói với Financial Times rằng ông có thể hoãn hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình nếu Bắc Kinh không hỗ trợ, và cảnh báo rằng nếu các đồng minh không phản hồi tích cực, "điều đó sẽ rất bất lợi cho tương lai của NATO." Ông thậm chí nói thẳng với Thủ tướng Anh Keir Starmer rằng Mỹ sẽ "nhớ mãi" ai giúp và ai không.

Nhưng những lời kêu gọi đó vấp phải bức tường im lặng lịch sự ở hầu khắp các thủ đô đồng minh.

Nikkei Asia tường thuật chi tiết về thế khó mà các đồng minh châu Á đang phải đối mặt. Tại Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi hôm thứ Hai phát biểu trước quốc hội rằng chính phủ đang "cân nhắc" cách phản hồi, nhưng việc ban hành lệnh hộ tống tàu qua Hormuz sẽ là điều "khó khăn về mặt pháp lý." Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi cũng xác nhận rằng tại thời điểm này, Nhật Bản "không xem xét việc triển khai" Lực lượng Phòng vệ. Chính phủ Tokyo thậm chí tránh bình luận về tính hợp pháp của cuộc tấn công Mỹ vào Iran theo luật pháp quốc tế, nói rằng Nhật Bản "không ở vị trí có thể xác minh đầy đủ các chi tiết thực tế." Rào cản pháp lý là có thật: các cuộc không kích không được đưa ra thảo luận tại Liên Hợp Quốc và không phải là phản ứng trước một cuộc tấn công vũ trang từ phía Iran.

Theo Nikkei Asia, lời kêu gọi của Trump được đưa ra đúng vào lúc bà Takaichi chuẩn bị bay đến Washington cho một hội nghị thượng đỉnh song phương - sự kiện nay mang trọng lượng địa chính trị lớn hơn bao giờ hết, trong bối cảnh các cuộc thăm dò cho thấy đa số lớn cử tri Nhật phản đối các cuộc không kích vào Iran. Chuyên gia Tobias Harris, người sáng lập công ty tư vấn Japan Foresight, nhận định với Nikkei Asia rằng chỉ trong vài tuần, hội nghị thượng đỉnh của bà Takaichi "đã chuyển từ một bài kiểm tra quan trọng nhưng chưa hẳn mang tính quyết định về tài ngoại giao, thành điều có thể là bước ngoặt lịch sử cho mối quan hệ song phương." Một mặt, nguyên tắc cốt lõi của chính sách đối ngoại Nhật Bản từ năm 2012 là làm mọi cách để tránh ma sát với Washington. Mặt khác, áp lực dư luận trong nước là có thật và không thể bỏ qua.

Australia còn dứt khoát hơn. Nikkei Asia dẫn lời Bộ trưởng Giao thông vận tải Catherine King tuyên bố thẳng với đài phát thanh quốc gia ABC: "Chúng tôi sẽ không điều tàu đến Eo biển Hormuz." Canberra cho biết đóng góp hiện tại của họ giới hạn ở việc cung cấp máy bay hỗ trợ phòng thủ cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất - và đến đó là giới hạn.

Hàn Quốc đang trong tư thế câu giờ. Theo Nikkei Asia, Bộ Ngoại giao Seoul cho biết sẽ quyết định sau khi cân nhắc kỹ lưỡng và tham vấn với Mỹ. Một phương án đang được nhắc đến là điều đơn vị hải quân Cheonghae - hiện đang thực hiện nhiệm vụ chống cướp biển ở Vịnh Aden - đến Hormuz. Tờ Chosun Ilbo thậm chí đưa tin Seoul đang chờ xem bà Takaichi xử lý thế nào trước khi đưa ra quyết định của mình - một minh chứng cho thấy hội nghị thượng đỉnh Nhật–Mỹ sắp tới sẽ có tác động lan tỏa ra toàn khu vực. Giáo sư Mason Richey của Đại học Ngoại ngữ Hankuk nói với Nikkei Asia rằng cả Tokyo lẫn Seoul đều có chung một mong muốn: "Vấn đề ở Eo biển được giải quyết mà không cần đến sự tham gia của họ." Ông cũng cảnh báo một nguy cơ khác: "Trump đang ghi nhớ tên từng nước, và đến một lúc nào đó ông ấy sẽ tìm cách trừng phạt các nước không đồng ý giúp."

Trong khi các đồng minh loay hoay tìm cách từ chối khéo, Tehran vẫn không hề lay chuyển. Bloomberg cho biết lực lượng Iran tiếp tục phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu khắp Trung Đông mỗi ngày, bất chấp các cuộc không kích trừng phạt. Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei tuyên bố mục tiêu là tiếp tục "phòng thủ hiệu quả khiến kẻ thù phải hối hận" và Iran sẽ đòi bồi thường chiến tranh. Các quan chức Tehran cũng đặt ra hai yêu cầu tiên quyết cho bất kỳ đàm phán nào: bồi thường thiệt hại và đảm bảo không bị tấn công lần nữa - cả hai đều gần như là điều không tưởng với Nhà Trắng.

Theo Bloomberg, chiến tranh có thể khó kết thúc vì một lý do đơn giản: Washington và Tehran đang đo chiến thắng bằng những thước đo hoàn toàn khác nhau. Iran không cần đánh bại Mỹ về mặt quân sự - sống sót qua cuộc chiến là đủ. Nhà phân tích Iran học Vali Nasr của Đại học Johns Hopkins lý giải: "Tính toán của họ là ai có ngưỡng chịu đựng đau đớn cao hơn. Họ cho rằng Mỹ và Israel có thể tăng tốc nhanh, nhưng không phải tay chạy đường dài."

Áp lực không chỉ đến từ bên ngoài. Bloomberg cho biết ngay trong nội bộ chính quyền Trump, những tiếng nói hoài nghi đã cất lên công khai. David Sacks, "sa hoàng AI" của Trump, tuyên bố trên podcast rằng đây là "thời điểm tốt để tuyên bố chiến thắng và rút lui," cảnh báo xung đột có thể leo thang thêm và "đó rõ ràng là điều thị trường muốn thấy." Phó tổng thống JD Vance - người vốn hoài nghi với các can thiệp quân sự nước ngoài - không lên tiếng ủng hộ lẫn phê phán công khai. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy người Mỹ chia rẽ hoặc nghiêng về phía phản đối cuộc chiến, trong khi ít nhất 13 người Mỹ đã thiệt mạng.

Kịch bản thực tế nhất, theo Bloomberg, là cuộc chiến kết thúc không phải bằng đàm phán, mà bằng quyết định đơn phương của Trump khi ông cho rằng mình đã đủ để tuyên bố thắng lợi. Cựu đặc phái viên về Iran Elliott Abrams nói thẳng: "Ông ấy có thể dừng lại bất cứ lúc nào và tuyên bố chiến thắng."