"Nếu có một từ khóa để miêu tả giai đoạn này, đó là gia tốc." Ông Nguyễn Trần Tuệ, CEO Bloomberg Businessweek Vietnam, mở đầu sự kiện bằng một nhận định ngắn gọn, có tính bao quát, thiết lập bối cảnh để các diễn giả trao đổi, thảo luận trong suốt buổi sáng diễn ra sự kiện, và có lẽ của cả năm 2026.

Trong bức tranh địa kinh tế đang tái định hình, Việt Nam liên tục được gọi tên như một trong số ít "người chiến thắng" trong cuộc chiến thuế quan do Washington phát động. Song chiến thắng đó, như nhiều diễn giả nhấn mạnh, không đến miễn phí.

Người thắng nhưng cần nhớ trận đấu chưa kết thúc

Ông Adam Farrar, chuyên gia phân tích địa kinh tế cấp cao khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Bloomberg Economics, đặt ra vấn đề: Mỹ vẫn đang dùng thuế quan, quy định công nghệ và các đòn bẩy an ninh để tái thiết chuỗi cung ứng toàn cầu, và Việt Nam vẫn chưa có một thỏa thuận thương mại chính thức với Washington.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc bước vào năm 2026 với mục tiêu tăng trưởng thấp hơn, kéo theo tác động mà chuyên gia Farrar gọi là "tương đối mạnh" đối với Đông Nam Á và Việt Nam. Theo ông, điều quan trọng với Việt Nam không phải là tránh toàn bộ cú sốc, điều đó là không thể, mà là năng lực thích ứng và bản lĩnh theo đuổi các mục tiêu tăng trưởng dài hạn trong một môi trường rủi ro phức tạp hơn bao giờ hết.

Kinh tế đối ngoại với chiến lược ngoại giao cây tre

Tại phiên thảo luận về vị thế địa chính trị, các nhà ngoại giao từ Mỹ, Anh và Úc phác họa một bức tranh tương đối nhất quán về Việt Nam: một quốc gia sở hữu tổ hợp nhiều điều kiện hiếm có như ổn định chính trị, lãnh đạo có tầm nhìn, độ cởi mở với doanh nghiệp và quyết tâm đổi mới.

Ông Ted Osius, nguyên chủ tịch kiêm tổng giám đốc US-ASEAN Business Council, cho rằng Việt Nam hội tụ hầu hết những gì một nhà đầu tư quốc tế tìm kiếm: Vị trí địa lý, kết nối hạ tầng, môi trường chính trị ổn định và một chính quyền coi trọng khoa học - công nghệ. Ông đặc biệt đánh giá cao hình ảnh "ngoại giao cây tre," có gốc rễ vững chắc, thân mềm dẻo, như ẩn dụ chính xác cho năng lực phản hồi nhanh của Việt Nam trước những chuyển dịch địa chính trị.

Bà Melissa Brown, Tổng lãnh sự Hoa Kỳ tại TP.HCM, cho biết doanh nghiệp Mỹ hiện quan tâm ít hơn đến thuế quan, và nhiều hơn đến hạ tầng, năng lượng, giáo dục và chuyển đổi xanh. Bà đánh giá khả năng đối thoại và cởi mở của Chính phủ Việt Nam đang ở "mức rất cao" so với nhiều nước trong khu vực.

Bà Sarah Hooper, tổng lãnh sự Úc tại TP.HCM, nhìn nhận thịnh vượng và ổn định của Úc gắn chặt với Đông Nam Á, và Việt Nam là một trong những đối tác trọng tâm. Còn bà Alexandra Smith, tổng lãnh sự Anh, đặt trọng tâm vào chuyển đổi xanh, tài chính quốc tế.

Tăng trưởng 7% và áp lực phát triển

Ông Kim Teck Sun, giám đốc khối Nghiên cứu thị trường và kinh tế toàn cầu của UOB Singapore, dự báo Việt Nam có thể tăng trưởng khoảng 7% trong năm 2026, tiếp tục là nền kinh tế tăng trưởng mạnh nhất Đông Nam Á. Nhưng ông cũng thẳng thắn đánh giá, đi cùng cơ hội là "nhiều rắc rối hơn cần xử lý," từ biến động thương mại đến các yêu cầu mới về chuỗi cung ứng, ESG và tài chính.

Ông Steven Barnett, giáo sư thực hành tại Đại học Hong Kong, nhìn nhận Việt Nam đã đạt được "những thành tựu xuất sắc trong 25 năm qua", dịch chuyển từ nông nghiệp sang sản xuất công nghiệp. Nhưng ông nhấn mạnh bài toán tiếp theo cần phải nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đó mới thực sự là phép thử dài hạn đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

FDI: Bệ phóng hay "cái bóng"?

Một trong những phiên thảo luận căng thẳng nhất tập trung vào câu hỏi cũ nhưng chưa bao giờ hết nóng: doanh nghiệp Việt đang đứng ở đâu trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia?

Bà Trương Thị Chí Bình, phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam (VASI), thừa nhận dù kinh tế tư nhân đã được xác nhận là động lực phát triển trong các văn bản chính thức, đóng góp của công nghiệp chế tạo nội địa vào tăng trưởng vẫn chưa tương xứng. Điều đó buộc chính sách phải chuyển sang hỗ trợ thiết thực hơn, thay vì chỉ công nhận về nguyên tắc.

Ông Nguyễn Ngọc Hiếu, phó tổng giám đốc Kinh doanh & Sản xuất EMTC, đánh giá vai trò của doanh nghiệp FDI trong 20 năm qua, nếu không có họ, ngành cơ khí Việt Nam không biết đang ở đâu.” “Họ vừa là đối tác, vừa là người thầy giúp doanh nghiệp Việt trưởng thành." Lời thừa nhận thẳng thắn này, đến từ người trong ngành, cho thấy cuộc tranh luận về FDI cần được đặt trên nền thực tiễn hơn là cảm xúc.

"Đừng chỉ đào mỏ — hãy đi tìm mỏ"

Ông Lương Việt Quốc, nhà sáng lập & CEO Realtime Robotics, đưa ra một ẩn dụ được nhiều lãnh đạo nhắc lại trong giờ giải lao: "Chúng ta phải đi tìm và phát hiện ra 'mỏ', chứ đừng chỉ đào mỏ, phải đầu tư cho nghiên cứu và phát triển."

Trả lời phỏng vấn tại BAM Studio, ông Khoa Phạm, thành viên hội đồng quản trị của Realtime Robotics cho biết thêm: “Trong công nghệ, không có chuyện đi tắt, đón đầu.”

Bài toán 1.400 tỉ USD

Trong kỷ nguyên "Đổi mới 2.0" với các đại dự án hạ tầng, câu hỏi về vốn nổi lên như một ẩn số lớn nhất.

Ông Brook Taylor, tổng giám đốc điều hành kiêm Quản lý quỹ VinaCapital Group, ước tính để theo đuổi mục tiêu tăng trưởng 10%, Việt Nam sẽ cần khoảng 1.400 tỉ USD, vượt xa năng lực của hệ thống ngân hàng nội địa. Điều này đòi hỏi phát triển mạnh mẽ thị trường vốn, từ IPO, trái phiếu đến các cấu trúc tài chính mới, đồng thời tận dụng tối đa dòng FDI và vốn tái đầu tư trong nước.

Chủ tịch ACB Trần Hùng Huy đặt vấn đề thẳng thắn hơn: Không một ngân hàng nội địa riêng lẻ nào có thể gánh nổi nhu cầu vốn khổng lồ này. Nguồn vốn quốc tế và đa dạng hóa kênh huy động, theo ông, không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc.

Ông Rich McClellan, CEO VIFC-HCMC, đánh giá năm 2025 đã đặt được nền tảng pháp lý quan trọng cho các chính sách tài chính, trong đó có phát triển trung tâm tài chính quốc tế. Ông cho rằng, phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam là "câu chuyện dài hơi", đòi hỏi chất lượng thực thi và khả năng thu hút nhà đầu tư hàng đầu.

Dũng cảm từ bỏ

Nếu có một thông điệp xuyên suốt The Year Ahead 2026, đó là sự tương phản giữa hai từ: số lượng và chất lượng. Cụm từ "dũng cảm từ bỏ" của bà Nguyễn Thị Trà My, đồng sáng lập kiêm tổng giám đốc Pan Group, được nhắc đi nhắc lại như một nguyên tắc chiến lược. Các doanh nghiệp phải biết dồn nguồn lực cho những mảng có biên lợi nhuận, có lợi thế cạnh tranh rõ ràng và bền vững.

Ông Cao Hoài Dương, chủ tịch HĐQT PVOIL, mô tả thách thức tăng trưởng hai chữ số trong ngành năng lượng giữa cạnh tranh gay gắt và biến động giá dầu. PVOIL chủ động bước vào chuyển dịch năng lượng bằng việc triển khai trạm sạc xe điện tại hơn 500 trạm xăng, một ví dụ điển hình về việc tự làm mới mình khi chưa có lộ trình bắt buộc từ bên ngoài.

Bà Nguyễn Thị Trà My chia sẻ PAN đang dịch chuyển theo hướng tạo giá trị cao hơn và phát thải thấp hơn, thông qua đầu tư R&D và hợp tác với nông dân để mở rộng canh tác đạt chứng nhận carbon, gắn với mục tiêu quốc gia 1 triệu héc ta lúa phát thải thấp.

Văn hóa: Từ di sản đến tài sản chiến lược

Đặt văn hóa vào trung tâm chiến lược phát triển dài hạn, lựa chọn kết thúc nội dung sự kiện là thông điệp của ban tổ chức: Tăng trưởng đích thực không thể tách rời bản sắc.

Ông Đinh Bá Thành, chủ tịch sáng lập kiêm tổng giám đốc DatVietVAC Group Holdings, đề xuất ba trục chuyển đổi cho ngành công nghiệp văn hóa: từ nội dung thuần túy sang nội dung tương tác có khả năng vươn ra toàn cầu; ứng dụng AI để tăng tốc độ và độ chính xác trong sáng tạo, sản xuất và phân phối; và biến IP thành hệ sinh thái kinh doanh, từ thời trang đến F&B, thay vì chỉ là sản phẩm giải trí đơn thuần. Ông cho rằng làn sóng IPO trong lĩnh vực này là "một bước đi tất yếu trong giai đoạn tới".

Những câu hỏi còn lại

Sự kiện Triển vọng Kinh tế Việt Nam 2026: Bản lĩnh và kỳ vọng không đưa ra kịch bản duy nhất cho phần còn lại của năm. Sự kiện kết thúc bằng một loạt câu hỏi để ngỏ cho cộng đồng doanh nghiệp: Doanh nghiệp của bạn đang khai thác vị thế "người thắng hiếm hoi" của Việt Nam như thế nào? Doanh nghiệp chuẩn bị gì nếu trật tự địa chính trị đổi chiều? Doanh nghiệp của bạn coi FDI là "đơn hàng", hay là bệ phóng để đi lên trong chuỗi giá trị? Và bạn nhìn văn hóa, thương hiệu, IP của mình như chi phí — hay như một lớp tài sản chiến lược trong cuộc chơi khu vực và toàn cầu?

Đó là những câu hỏi sẽ còn định hình năm phía trước. Cũng đừng quên rằng khả năng thích ứng nhanh nhạy là điều quan trọng trong bối cảnh còn bất định như hiện nay. “Khi bước khỏi khán phòng, điều tôi sẽ suy nghĩ là diễn biến tiếp theo của giá dầu trong hôm nay và ngày mai sẽ thế nào," ông Cao Hoài Dương của PVOil chia sẻ.