Canh bạc này đưa công ty vào cuộc cạnh tranh trực diện với Alibaba, Tencent và nhiều đối thủ toàn cầu.

Mùa hè năm 2023, tại một nhà kho cũ được cải tạo ở trung tâm Thượng Hải, hàng chục kỹ sư ByteDance bắt đầu một dự án được giữ bí mật. Khi ấy, ChatGPT vừa tạo nên làn sóng AI tạo sinh trên toàn thế giới, buộc các hãng công nghệ Trung Quốc phải tăng tốc nếu muốn giữ vị thế.

Nhóm kỹ sư chỉ biết nhiệm vụ của mình là phát triển một sản phẩm AI dành cho người dùng phổ thông. Sau khoảng hai tháng, nguyên mẫu đầu tiên ra đời và sau này trở thành Doubao.

Từ một dự án thử nghiệm, Doubao nhanh chóng phát triển thành chatbot AI phổ biến nhất Trung Quốc. Đến tháng 6/2026, ứng dụng đạt khoảng 324 triệu người dùng hoạt động mỗi tháng, vượt các đối thủ như Qwen của Alibaba, DeepSeek hay Tencent Yuanbao. Với nhiều người Trung Quốc, Doubao đã trở thành cái tên quen thuộc mỗi khi nhắc đến AI tạo sinh.

Thành công của ứng dụng chỉ phản ánh một phần kế hoạch mà ByteDance theo đuổi. Nhà sáng lập Trương Nhất Minh muốn công ty tiến xa hơn nhiều so với vai trò chủ sở hữu TikTok hay Douyin. Mục tiêu của ông là đưa ByteDance trở thành doanh nghiệp AI hàng đầu Trung Quốc, hiện diện ở mọi mắt xích quan trọng của ngành, từ mô hình nền tảng, dịch vụ điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu cho tới chip xử lý.

Ba năm qua, ByteDance liên tục tăng tốc đầu tư. Công ty mở rộng quy mô trung tâm dữ liệu, tuyển dụng các nhà nghiên cứu AI hàng đầu, phát triển nền tảng đám mây Volcano Engine và xây dựng các mô hình tạo nội dung mới như Seedance. Nhiều nguồn tin trong ngành cho biết ByteDance cũng xúc tiến kế hoạch tự thiết kế chip AI phục vụ các tác vụ nội bộ.

Chiến lược này giúp giá trị ByteDance trên thị trường thứ cấp tăng lên khoảng 600 tỉ USD, cao hơn một nửa so với năm trước. Tuy nhiên, quy mô đầu tư cũng khiến nhiều nhà đầu tư thận trọng khi chi phí dành cho AI ngày càng lớn và triển vọng thu hồi vốn vẫn còn phụ thuộc vào tốc độ thương mại hóa.

Khác với OpenAI hay Anthropic, ByteDance vẫn kiếm phần lớn doanh thu từ quảng cáo trên Douyin và TikTok. Năm ngoái, doanh thu của tập đoàn đạt khoảng 186 tỉ USD, bên cạnh nguồn thu từ thương mại điện tử đang tăng trưởng nhanh. Công ty từng mở rộng sang trò chơi điện tử và giáo dục nhưng kết quả chưa đạt kỳ vọng. AI hiện được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới.

ByteDance đang từng bước chuyển mình thành một công ty AI với lợi thế đặc biệt là sở hữu các nền tảng mạng xã hội quy mô toàn cầu.

Ít ai còn nhớ ByteDance từng khởi đầu trong một căn hộ nhỏ ở Bắc Kinh với hơn chục nhân viên. Trương Nhất Minh chọn làm việc tại đó vì nhiều tòa nhà văn phòng thường tắt điều hòa vào ban đêm, ảnh hưởng tới tiến độ lập trình.

Chính tại căn hộ này, ông cùng các cộng sự phát triển thuật toán gợi ý nội dung, nền tảng tạo nên thành công của Toutiao, rồi Douyin và TikTok. Khả năng dự đoán sở thích người dùng với độ chính xác cao giúp ByteDance nhanh chóng bứt lên giữa cuộc cạnh tranh khốc liệt của thị trường internet Trung Quốc.

Sau khi TikTok trở thành hiện tượng toàn cầu, công ty mở rộng sang thương mại điện tử và nhiều dịch vụ số khác. ByteDance vươn lên nhóm doanh nghiệp công nghệ có lợi nhuận cao nhất Trung Quốc.

Quy mô tăng nhanh nhưng Trương Nhất Minh luôn nhắc nhân viên tránh tư duy của một tập đoàn cồng kềnh. Ông khuyến khích các nhóm duy trì tốc độ triển khai của một startup và tập trung giải quyết vấn đề thay vì sa vào quy trình nội bộ.

Khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022, ByteDance lập tức thành lập nhóm AI tại Thượng Hải. Ban đầu, mục tiêu chỉ là tạo chatbot đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm mới xuất hiện trên thị trường. Sau vài tháng thử nghiệm, ban lãnh đạo nhận ra AI tạo sinh sẽ định hình lại toàn bộ ngành công nghệ.

Nhóm phát triển dành nhiều thời gian tối ưu trải nghiệm người dùng. Họ thử nghiệm hơn 100 mẫu giọng nói trước khi lựa chọn hình tượng một cô gái trẻ với giọng nói nhẹ nhàng làm nhân vật đại diện của Doubao. Cách tiếp cận này giúp chatbot tạo cảm giác gần gũi và dễ sử dụng hơn.

Doubao nhanh chóng xuất hiện trong nhiều gia đình Trung Quốc. Người trẻ dùng ứng dụng để học tập, lập kế hoạch công việc hoặc tìm kiếm thông tin. Người lớn tuổi cũng bắt đầu sử dụng chatbot cho các nhu cầu hằng ngày như lên lịch du lịch, tra cứu kiến thức hoặc tham khảo lời khuyên về sức khỏe.

Đầu năm 2024, Trương Nhất Minh quyết định mở rộng quy mô đầu tư. Ông yêu cầu ByteDance tăng cường nghiên cứu mô hình nền tảng thay vì chỉ phát triển ứng dụng. Theo định hướng mới, lợi thế cạnh tranh lâu dài sẽ đến từ năng lực của mô hình AI và hiệu quả sử dụng tài nguyên tính toán.

Quyết định này càng được củng cố sau khi DeepSeek gây tiếng vang với mô hình R1 đầu năm 2025. Thành công của DeepSeek cho thấy các công ty Trung Quốc vẫn có cơ hội tạo ra bước tiến lớn nếu tập trung đủ nguồn lực cho nghiên cứu.

ByteDance lập tức tuyển dụng Wu Yonghui, nhà khoa học từng làm việc tại Google DeepMind, để dẫn dắt nhóm phát triển mô hình Seed. Chỉ trong thời gian ngắn, nhóm này mở rộng lên khoảng 2.000 người, trở thành một trong những phòng nghiên cứu AI lớn nhất Trung Quốc.

Đội ngũ quy tụ các nhà nghiên cứu, kỹ sư hạ tầng, chuyên gia dữ liệu và nhiều nhân sự làm việc tại Trung Quốc, Singapore cùng Mỹ. ByteDance cũng mở rộng tuyển dụng sang Thung lũng Silicon nhằm tìm kiếm các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực AI.

Giữ chân các chuyên gia AI cũng là bài toán lớn đối với ByteDance. Nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành tài sản quý nhất của ngành công nghệ, kéo theo cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa các tập đoàn và startup.

Nhiều nguồn tin cho biết ByteDance sẵn sàng đưa ra những gói đãi ngộ rất cao để giữ người. Khi phát hiện một kỹ sư chủ chốt được đối thủ tiếp cận, ban lãnh đạo công ty có thể trực tiếp tham gia quá trình thương lượng. Trương Nhất Minh nhiều lần trao đổi với các nhà nghiên cứu để thuyết phục họ tiếp tục gắn bó.

Dù vậy, tình trạng nhân sự rời đi vẫn diễn ra. Một số nhà nghiên cứu lựa chọn thành lập doanh nghiệp AI riêng. Một số chuyển sang Tencent, Alibaba hoặc các phòng thí nghiệm mới với quy mô nhỏ hơn, nơi họ có nhiều quyền quyết định đối với các dự án nghiên cứu. Xu hướng này cũng xuất hiện tại Mỹ khi nhiều kỹ sư rời Meta hay Google để gia nhập OpenAI và Anthropic.

Trương Nhất Minh rời vị trí CEO từ năm 2021 nhưng vẫn dành phần lớn thời gian cho AI. Theo các kỹ sư từng làm việc cùng ông, nhà sáng lập ByteDance thường tham gia những buổi trao đổi chuyên môn, đọc các công trình nghiên cứu mới và đặt nhiều câu hỏi về hướng phát triển của mô hình thay vì chỉ theo dõi các chỉ số kinh doanh.

Song song với Doubao, ByteDance đặt nhiều kỳ vọng vào Volcano Engine, nền tảng điện toán đám mây và AI dành cho doanh nghiệp. Đây là thị trường mà Alibaba, Tencent, Huawei và Baidu đã xây dựng vị thế từ nhiều năm trước. ByteDance gia nhập muộn hơn nhưng chấp nhận cạnh tranh bằng giá và tốc độ phát triển sản phẩm.

Một trong những sản phẩm nổi bật của Volcano Engine là Seedance 2.0, mô hình tạo video bằng AI. Khách hàng chủ yếu là các công ty quảng cáo, doanh nghiệp truyền thông và nhà sáng tạo nội dung. Nhiều chuyên gia đánh giá cao chất lượng hình ảnh, khả năng dựng cảnh cùng các công cụ biên tập được tích hợp ngay trong hệ thống.

Lợi thế lớn nhất của ByteDance nằm ở kho dữ liệu video khổng lồ được tích lũy từ Douyin và TikTok. AI tạo video cần lượng dữ liệu chất lượng cao để huấn luyện, trong đó video thực tế có giá trị lớn hơn nhiều so với dữ liệu văn bản. Sau nhiều năm vận hành hai nền tảng video ngắn lớn nhất thế giới, ByteDance sở hữu nguồn dữ liệu mà rất ít doanh nghiệp có thể sánh kịp.

Đây cũng là nền tảng giúp công ty phát triển các mô hình tạo video với tốc độ nhanh hơn nhiều đối thủ. Doanh thu từ Seedance hiện đóng góp tỷ trọng đáng kể cho Volcano Engine, đặc biệt ở nhóm khách hàng hoạt động trong lĩnh vực quảng cáo và truyền thông.

ByteDance hiện là nhà cung cấp hạ tầng AI lớn thứ hai tại Trung Quốc nếu xét riêng thị trường dịch vụ AI trên nền tảng đám mây. Thị phần của công ty đạt khoảng 16%, xếp sau Alibaba. Dù vậy, ở toàn bộ thị trường điện toán đám mây, Volcano Engine vẫn còn khoảng cách khá xa với các doanh nghiệp dẫn đầu.

ByteDance cũng tận dụng kinh nghiệm vận hành toàn cầu của TikTok để mở rộng hạ tầng ra nước ngoài. Công ty đang xây dựng hoặc thuê công suất trung tâm dữ liệu tại Malaysia, Singapore, Brazil, Ireland và Na Uy. Các cơ sở này phục vụ hoạt động của TikTok tại từng khu vực, đồng thời cung cấp dịch vụ AI cho khách hàng quốc tế.

Dẫu vậy, việc mở rộng sang thị trường doanh nghiệp vẫn còn nhiều thách thức. Alibaba Cloud đã tích lũy kinh nghiệm phục vụ khách hàng trong hơn một thập kỷ, đặc biệt ở các lĩnh vực tài chính, sản xuất và thương mại điện tử. Đây đều là những ngành đòi hỏi hệ thống ổn định cùng khả năng hỗ trợ kỹ thuật lâu dài, yếu tố mà ByteDance vẫn cần thêm thời gian để chứng minh.

Một áp lực khác đến từ hạ tầng tính toán. Mỗi ngày, Doubao xử lý khối lượng yêu cầu rất lớn từ hàng trăm triệu người dùng. Theo các nguồn tin trong ngành, lượng dữ liệu được xử lý hằng tháng đã thuộc nhóm cao nhất thế giới đối với một ứng dụng AI tiêu dùng.

Nhu cầu tính toán tăng nhanh khiến các tập đoàn công nghệ Trung Quốc phải chạy đua tích trữ GPU. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ khiến việc tiếp cận chip AI tiên tiến ngày càng khó khăn. ByteDance đã chuẩn bị từ khá sớm bằng cách mua số lượng lớn GPU Nvidia trước khi các quy định siết chặt hơn có hiệu lực. Công ty cũng sử dụng chip từ nhiều nhà cung cấp trong nước và phát triển chip riêng cho một số tác vụ nhằm giảm phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.

Giới phân tích nhận định lợi thế về hạ tầng sẽ quyết định vị thế của ByteDance trong vài năm tới. Năng lực mô hình, dữ liệu và đội ngũ nghiên cứu đều cần lượng tài nguyên tính toán rất lớn để duy trì tốc độ phát triển. Nếu tiếp tục bảo đảm được nguồn chip và mở rộng thành công mảng dịch vụ AI cho doanh nghiệp, ByteDance sẽ tiến gần hơn mục tiêu trở thành một trong những công ty AI có ảnh hưởng nhất thế giới.

Canh bạc AI của ByteDance vẫn còn ở giai đoạn đầu.