Ở tuổi 62, Li Hongmiao tận hưởng thời gian nghỉ hưu như một giai đoạn để hoàn thiện bản thân. Bên cạnh việc vui đùa cùng các cháu, hiện sống với gia đình con gái tại Thượng Hải, cựu y tá này còn bắt đầu chụp ảnh, đi du lịch tới Pháp, Tây Ban Nha và Hàn Quốc, tất nhiên chỉ ở những khách sạn sang trọng, đồng thời thoải mái chi tiền cho quần áo và mỹ phẩm cao cấp. "Nghỉ hưu với tôi giống như một tuổi trẻ thứ hai," Li, người đã ly hôn, nói. Bà nhận khoảng 15.000 nhân dân tệ (2.250 USD) mỗi tháng từ lương hưu, các khoản đầu tư và tiền cho thuê một căn hộ ở Quảng Châu. "Tôi có rất nhiều thời gian, không chịu áp lực tài chính và vẫn khỏe mạnh. Tôi có thể làm bất cứ điều gì mình muốn."

Li thuộc thế hệ những người tiêu dùng Trung Quốc lớn tuổi khá giả đang thúc đẩy điều mà các nhà hoạch định chính sách gọi là "nền kinh tế bạc". Khoảng 360 triệu người được sinh ra trong giai đoạn dân số bùng nổ từ năm 1962 đến năm 1975. Đây là thế hệ hưởng lợi từ toàn cầu hóa, hai thập kỷ bùng nổ bất động sản của Trung Quốc và đà tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy mạnh mẽ bởi thứ khi đó còn mới mẻ có tên là internet.

Những người giàu có nhất trong số họ hiện bước vào tuổi nghỉ hưu với tiềm lực tài chính và mong muốn tận hưởng cuộc sống. Đến năm 2035, nền kinh tế bạc có thể chiếm 10% tổng sản phẩm quốc nội của Trung Quốc. Khi người trẻ chật vật vì tình trạng thất nghiệp gia tăng trong một nền kinh tế giảm tốc, các công ty đang trông chờ những người nghỉ hưu giàu có thúc đẩy lợi nhuận, còn chính quyền xem chi tiêu của nhóm này là một cách để khởi động lại tăng trưởng. "Thế hệ này coi trọng chất lượng, có cảm nhận mạnh mẽ về sở thích cá nhân và ngày càng sẵn sàng chi tiêu cho bản thân," Wang Wenbo, giáo sư tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, nói.

Tuy nhiên, những người chi tiêu mạnh tay này chỉ chiếm một phần nhỏ trong số người nghỉ hưu tại Trung Quốc, còn người dân ở khu vực nông thôn phần lớn bị gạt ra ngoài. Trong khi lương hưu tại Bắc Kinh và Thượng Hải có thể vượt 10.000 nhân dân tệ mỗi tháng, một số người chỉ nhận được 163 nhân dân tệ (24 USD) mỗi tháng. Khoản tiền này chỉ được tăng thêm 20 nhân dân tệ vào tháng 1.

Trong khi đó, khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế và các cơ sở giải trí ở vùng nông thôn hoặc những thị trấn nhỏ thường kém xa so với các đô thị lớn thịnh vượng, nơi người dân có nhiều lựa chọn hơn, từ bệnh viện, nhà ăn công cộng cho tới dịch vụ giao các suất ăn giá rẻ. "Trung Quốc đã nỗ lực rất nhiều để cân bằng lương hưu giữa các khu vực và nhóm đối tượng, nhưng khác biệt vẫn còn rất lớn," Nie Riming, nhà nghiên cứu tại Viện Tài chính và Luật Thượng Hải, nói.

Du lịch là một trọng tâm đặc biệt đối với những người nghỉ hưu khá giả. Năm 2024, China State Railway Group Co. đã vận hành gần 1.900 chuyến tàu chuyên biệt dành cho khách du lịch, trong đó người cao tuổi chiếm 80% trong tổng số hơn 1 triệu hành khách. Đến năm 2027, công ty dự định vận hành hơn 2.500 chuyến tàu du lịch dành cho "tóc bạc", với các hoạt động như karaoke, chơi bài và những hình thức giải trí khác, các bữa ăn dễ tiêu hóa, chẳng hạn cháo bí đỏ và trứng bác, cùng các bác sĩ trên tàu để xử lý tình huống khẩn cấp.

Trong khi những chuyến đi ngắn có thể chỉ tốn 2.000 nhân dân tệ, một số gói du lịch hạng sang có giá lên tới hơn 130.000 nhân dân tệ, chẳng hạn hành trình khứ hồi kéo dài 17 ngày giữa Xining, thành phố ở tây bắc Trung Quốc được xem là cửa ngõ vào cao nguyên Tây Tạng, và Kashgar, trung tâm giao thương trên Con đường Tơ lụa suốt 2.000 năm. Những đoàn tàu này giống như các du thuyền, với khoang có phòng tắm riêng, những bữa ăn thịnh soạn được phục vụ trong toa ăn sang trọng và nhiều điểm dừng để hành khách tham quan danh thắng.

Năm 2024, Trip.com Group Ltd., nền tảng đặt dịch vụ du lịch lớn nhất Trung Quốc, ra mắt "Friends Club" dành cho người trên 50 tuổi, cung cấp mọi dịch vụ từ các chuyến giao lưu tại địa phương, thăm spa chăm sóc sức khỏe cho tới những chuyến đi được thiết kế riêng tới các điểm đến trên toàn thế giới. Công ty cho biết câu lạc bộ đã thu hút hơn 5 triệu thành viên, tăng 25% trong năm nay. Xinxin Wang, người đứng đầu đơn vị Friends Club, cho rằng thế hệ người cao tuổi có "tiềm năng mang tính chuyển đổi" đối với ngành du lịch, với "sức chi tiêu gấp ba lần du khách trẻ tuổi".

Các chính quyền cấp tỉnh cũng tham gia, tìm cách thu hút những người nghỉ hưu đi nghỉ dưỡng. Tỉnh đảo nhiệt đới Hải Nam đang triển khai các chương trình cung cấp liệu pháp y học cổ truyền Trung Quốc cho du khách lớn tuổi. Tỉnh miền núi Cát Lâm đã dành 300 triệu nhân dân tệ để hỗ trợ du lịch chăm sóc sức khỏe trong ba năm đến năm 2030. Wang Yue, nhà nghiên cứu tại Viện Pangoal, một tổ chức nghiên cứu chính sách ở Bắc Kinh, cho biết du khách cao tuổi thúc đẩy doanh thu ngành dịch vụ lưu trú, "tăng cường dịch vụ y tế và giao thông, đồng thời tạo ra việc làm ổn định cho địa phương".

Khi những người mới nghỉ hưu ưu tiên sức khỏe và thể chất, các nhà sản xuất thực phẩm đang đưa ra những sản phẩm phục vụ nhóm khách hàng này. Các tập đoàn sữa lớn như Yili, Mengniu, Danone và Nestlé đã bắt đầu bán bột pha đồ uống từ sữa nhằm hỗ trợ kiểm soát bệnh tiểu đường, tăng cường miễn dịch đường ruột và cải thiện sức khỏe xương khớp. Nhà sản xuất đồ ăn vặt Want Want China Holdings Ltd. cung cấp bánh quy mè đen óc chó ít đường và bánh gạo bổ sung dược liệu cổ truyền Trung Quốc. Trong khi đó, 150 cơ sở của Laoxiangji tại Thượng Hải đã bắt đầu giảm giá 15% cho người cao tuổi, một chính sách hiếm thấy ở Trung Quốc.

Nhà ở là một cơ hội khác, khi ngày càng nhiều công ty bảo hiểm bán các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ và niên kim, cho phép người mua được ưu tiên tiếp cận những khu nhà hưu trí đắt tiền. Tại Thâm Quyến, công ty bảo hiểm Ping An sẽ sớm mở một khu cộng đồng "Zhen Living" với hồ bơi và bồn tắm nước nóng, các phòng tập yoga và khiêu vũ, cùng những phòng khách rộng rãi có thể được đặt trước để đón con cái và các cháu. Khu này sẽ tổ chức các buổi hòa nhạc và tọa đàm văn học, đồng thời có nhà hàng trên sân thượng với tầm nhìn ra đường chân trời thành phố. Khi cần, cư dân có thể sử dụng bãi đáp trực thăng để được đưa bằng đường hàng không tới một bệnh viện gần đó.

Taikang Insurance Group Inc. có hơn 24.000 cư dân tại 35 cơ sở trên cả nước, cùng một chục cơ sở khác đang được xây dựng. Các khu phức hợp này có nhiều tiện ích như phòng khách, phòng tập thể dục và bệnh viện phục hồi chức năng ngay tại chỗ. Chi phí có thể khá cao, với tiền thuê hàng tháng dao động từ khoảng 7.000 nhân dân tệ cho chỗ ở đơn giản tại các thành phố nhỏ đến gần 40.000 nhân dân tệ cho những căn hộ sang trọng hơn ở Bắc Kinh hoặc thành phố Tô Châu phía đông. "Chúng ta nên tận hưởng cuộc sống khi vẫn còn có thể, thay vì chờ đến lúc không thể đi lại được nữa," Wang Yun, 69 tuổi, người sống tại một khu cộng đồng của Taikang ở Thượng Hải cùng mẹ 92 tuổi, nói. "Và dịch vụ chăm sóc y tế ở đây mang lại cho chúng tôi một mạng lưới an toàn vững chắc." - Charlie Zhu và Lulu Shen