Cơn sốt AI đang làm nản lòng những nhà đầu tư cố gắng lèo lái qua các thị trường ngày càng bị bóp méo bởi chính công nghệ này. Tác động của AI xuất hiện ở khắp nơi cùng lúc. Kỷ nguyên mới này đang làm gia tăng bất ổn xung quanh tăng trưởng, lạm phát và nhu cầu vay mượn. Các lãnh đạo doanh nghiệp chịu áp lực phải biện minh cho hoạt động tuyển dụng trong khi đối thủ đẩy mạnh tự động hóa. Trong khi đó, đà tăng ngày càng thu hẹp của thị trường cổ phiếu khiến việc đa dạng hóa danh mục giống như một rào cản hơn là biện pháp phòng thủ.

Dữ liệu mới nhất cho thấy rõ thách thức đó. Giai đoạn đầu năm nay từng mang lại cảm giác dễ thở hơn cho các nhà đầu tư chủ động, nhưng hiện đã nhanh chóng trở thành gánh nặng một lần nữa. Một nhóm nhỏ cổ phiếu chiến thắng thuộc lĩnh vực AI và công nghệ vốn hóa lớn đang bỏ xa phần còn lại của thị trường.

Theo Athanasios Psarofagis từ Bloomberg Intelligence, gần một nửa số quỹ tương hỗ cổ phiếu chủ động vốn hóa lớn đã đánh bại chỉ số S&P 500 trước khi xung đột Iran bùng phát. Tuy nhiên, khi chiến sự leo thang, dòng tiền lại chuyển mạnh sang cổ phiếu công nghệ và bán dẫn. Đây là những lĩnh vực mà các nhà quản lý chủ động thường hạ tỉ trọng. Kết quả là thành tích vượt trội của họ nhanh chóng biến mất. Hiện chỉ còn 25% các quỹ này duy trì được mức tăng vượt trội trong năm nay.

Dữ liệu do Bloomberg tổng hợp cũng cho thấy khi S&P 500 lập kỷ lục mới vào tuần trước, chưa đến một nửa số cổ phiếu giao dịch trên đường trung bình động 50 ngày. Tỉ lệ này thấp hơn nhiều so với mức lịch sử thường thấy mỗi khi các chỉ số lập đỉnh mới. Điều đó cho thấy đà tăng của thị trường đang ngày càng phụ thuộc vào một nhóm cổ phiếu rất hẹp.

Diễn biến trong tuần qua càng nhấn mạnh mức độ bao trùm của kỷ nguyên AI. Trái phiếu tiếp tục chịu áp lực, trong khi giá năng lượng và rủi ro địa chính trị làm dấy lên lo ngại về lạm phát. Dù vậy, các tài sản rủi ro vẫn trụ vững khi Phố Wall dồn sự chú ý vào kết quả kinh doanh của Nvidia và quá trình mở rộng AI nói chung. Điều này cho thấy làn sóng bùng nổ công nghệ đang ngày càng trở thành câu chuyện dẫn dắt toàn bộ thị trường.

Quản lý danh mục đầu tư cấp cao Matt Rowe tại Man Group cho biết không thể phủ nhận rằng một nhóm nhỏ cổ phiếu đang chi phối rủi ro và lợi nhuận trên thị trường hiện nay. Ông nhận định việc phân bổ tỉ trọng thấp cho những cổ phiếu có tiềm năng sinh lời theo cấp số nhân có thể rất nguy hiểm. Đồng thời, các nhà quản lý cổ phiếu vị thế mua cũng buộc phải nắm giữ những mã có tỉ trọng lớn trong các chỉ số tham chiếu.

Nỗi đau của những người chọn cổ phiếu xuất hiện trong bối cảnh khẩu vị rủi ro vẫn rất bền bỉ. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp hàng tuần giảm xuống còn 209.000, cho thấy thị trường lao động vẫn vững chắc. Trong khi đó, Thống đốc Fed Christopher Waller làm dấy lên tranh luận về khả năng động thái tiếp theo của Fed có thể là tăng lãi suất. Tuy nhiên, tâm lý hưng phấn vẫn duy trì và giúp S&P 500 ghi nhận tuần tăng thứ tám liên tiếp, trong khi thị trường tín dụng vẫn ổn định.

Trong bối cảnh đó, giao dịch AI không còn đơn thuần là câu chuyện tăng trưởng nâng đỡ cổ phiếu công nghệ. Nó ngày càng vận hành như một lực hút mang tính được ăn cả ngã về không, dồn dòng vốn vào một số rất ít công ty. Điều này khiến những phán đoán đa dạng của con người khó cạnh tranh, trừ khi các nhà quản lý sẵn sàng chạy theo chính những cổ phiếu đang kéo chỉ số lên cao hơn.

Tuy nhiên, thế khó không chỉ nằm ở niềm tin. Chiến lược gia đầu tư Ross Mayfield tại Baird cho rằng rủi ro mang tính sống còn hơn là việc đoán sai về AI. Nhưng với hầu hết nhà quản lý chủ động, rủi ro ngắn hạn và cả rủi ro nghề nghiệp lại nằm ở việc hạ tỉ trọng với chủ đề này.

Xung đột Iran, thay vì làm gián đoạn giao dịch AI, dường như còn củng cố thêm xu hướng đó. Từ cuối năm 2025 đến tháng 2, chỉ số S&P 500 trọng số đều đã vượt phiên bản tính theo vốn hóa thị trường, trong khi độ rộng thị trường cũng cải thiện mạnh. Đây vốn là môi trường thuận lợi cho hoạt động lựa chọn cổ phiếu.

Dù vậy, khi xung đột kéo dài, nhà đầu tư lại chuyển sang những cổ phiếu mà ông Mayfield gọi là “tự mang lại tăng trưởng”. Đó là các công ty có đà tăng lợi nhuận gần như tách biệt khỏi cú sốc vĩ mô và địa chính trị. AI cùng các công ty công nghệ vốn hóa lớn hoàn toàn phù hợp với mô tả này.

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư đang chọn cách đi ngược xu hướng vốn hóa lớn, với lập luận rằng đà tăng hiện đã quá chật chội và định giá trở nên căng thẳng. Một trong số đó là Stash Graham, Giám đốc đầu tư tại Graham Capital Wealth Management. Trong sáu tháng qua, ông đã xây dựng danh mục trọng số đều ở một số ngành được cho là sẽ hưởng lợi từ cơn sốt AI.

Danh mục đó bao gồm các công ty tiện ích được quản lý, nhóm mà ông tin sẽ hưởng lợi từ nhu cầu điện tăng mạnh do trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI thúc đẩy. Nhưng ông cũng cho rằng định giá của các nhà cung cấp AI hiện ở mức quá cao, trong khi cuộc đua kiếm tiền từ công nghệ này vẫn chưa ngã ngũ.

Ông cũng thừa nhận gặp khó khăn trong việc xác định quy mô lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp AI. Đồng thời, ông lo ngại về những mô hình kinh doanh cần lượng vốn lớn nhưng lại thiếu lợi thế bảo vệ đủ mạnh.

Trong khi đó, chi tiêu vốn cho AI hiện đủ lớn để giữ kỳ vọng lạm phát ở mức cao ngay cả khi rủi ro địa chính trị biến động. Đây cũng là một trong những lý do khiến thị trường trái phiếu không còn đóng vai trò như lớp đệm phòng thủ hiệu quả.

Theo Goldman Sachs, mối tương quan hai tháng giữa chứng khoán Mỹ và lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã chuyển sang mức âm mạnh nhất kể từ cuối những năm 1990. Điều đó cho thấy các công cụ phòng ngừa rủi ro truyền thống đang mất dần hiệu quả. Biến động của trái phiếu kho bạc cũng vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước năm 2020.

Điều này khiến các nhà quản lý danh mục cân bằng chịu áp lực từ nhiều hướng cùng lúc. Một phần áp lực đó đến từ chính quá trình mở rộng AI, yếu tố đang thúc đẩy sự tập trung ngày càng lớn của thị trường cổ phiếu.

Mike Dickson, Trưởng bộ phận nghiên cứu và chiến lược định lượng tại Horizon Investments, cho biết thị trường vừa trải qua một trong những mùa báo cáo kết quả kinh doanh tích cực nhất trong thời gian gần đây. Theo ông, các yếu tố cơ bản đang hỗ trợ mạnh cho xu hướng hiện tại và điều đó khiến nhà đầu tư khó có thể mạo hiểm hạ tỉ trọng đối với AI.