Giới chức Nhật Bản được cho là đã chi khoảng 14.000 tỉ yen, tương đương 88 tỉ USD, để mua đồng nội tệ trong hai ngày giao dịch. Quy mô này gây chú ý, nhưng vẫn khá nhỏ so với thị trường ngoại hối toàn cầu, nơi giá trị giao dịch mỗi ngày lên tới hàng nghìn tỉ USD. Chính vì vậy, ý nghĩa lớn nhất của sự kiện này nằm ở thông điệp chính sách hơn là tác động trực tiếp lên tỷ giá.

Các cuộc can thiệp ngoại hối từ trước đến nay thường chỉ tạo ra hiệu ứng trong ngắn hạn khi các yếu tố nền tảng của nền kinh tế chưa thay đổi. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) có thể mua đồng yen để kéo tỷ giá đi lên, song nhà đầu tư sẽ nhanh chóng điều chỉnh danh mục nếu chênh lệch lãi suất, triển vọng tăng trưởng hay lạm phát vẫn giữ nguyen. Đồng yen sau đó thường quay trở lại xu hướng cũ. Lịch sử của thị trường ngoại hối đã nhiều lần chứng minh điều này.

Điều giới đầu tư chờ đợi lâu nay là sự thay đổi trong chính sách tiền tệ của BoJ. Lạm phát tại Nhật Bản đã duy trì quanh hoặc trên mục tiêu 2% trong thời gian khá dài, khiến nhiều tổ chức dự báo ngân hàng trung ương sẽ đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất. Thực tế lại diễn ra theo hướng thận trọng hơn. BoJ vẫn giữ lãi suất chính sách ở mức 1%, với lý do sức cầu trong nước còn yếu và nền kinh tế chưa đủ vững để bước vào chu kỳ thắt chặt mạnh hơn.

Một số chuyen gia cho rằng chính cuộc can thiệp ngoại hối lần này có thể trở thành tín hiệu cho thấy Tokyo ngày càng quan tâm đến sự suy yếu của đồng yen. Theo lập luận đó, áp lực tỷ giá cuối cùng sẽ buộc BoJ phải hành động quyết liệt hơn. Tuy nhiên, những phát biểu gần đây của Thống đốc Kazuo Ueda vẫn khá thận trọng và chưa cho thấy định hướng thay đổi rõ ràng. Bởi vậy, giới đầu tư vẫn chờ các quyết định về lãi suất nhiều hơn là các giao dịch trên thị trường ngoại hối.

Điểm đáng chú ý nhất của chiến dịch vừa qua nằm ở vai trò của Mỹ. Sau hơn một thập kỷ rưỡi, Bộ Ngân khố Mỹ quyết định cùng Nhật Bản can thiệp vào thị trường tiền tệ. Đáng chú ý hơn, Washington lựa chọn bán đồng euro để mua đồng yen thay vì sử dụng USD như thông lệ. Chi tiết này phản ánh một phép tính tài chính đáng để ý.

Một lượng lớn tài sản bằng USD được bán ra thị trường đồng nghĩa áp lực sẽ gia tăng đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ, đặc biệt ở các kỳ hạn dài. Đây là thị trường vốn đã nhạy cảm sau những tín hiệu chính sách gần đây của Cục Dự trữ Liên bang. Việc sử dụng đồng euro giúp hạn chế khối lượng tài sản bằng USD phải đưa ra thị trường, đồng thời giảm nguy cơ lợi suất trái phiếu Mỹ tăng thêm trong bối cảnh chi phí vay của chính phủ đang ở vùng cao.

Tokyo cũng lựa chọn một giải pháp có cùng mục tiêu. Chính phủ Nhật Bản thông báo sẽ sử dụng Cơ chế Repo dành cho các Cơ quan Tiền tệ Nước ngoài và Quốc tế (FIMA) của Fed để vay USD. Công cụ này cho phép tiếp cận thanh khoản bằng USD mà chưa cần bán trực tiếp lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ đang nắm giữ. Hai quyết định được đưa ra gần như cùng thời điểm cho thấy Washington và Tokyo đều muốn hạn chế áp lực lên thị trường trái phiếu Mỹ.

Trong nhiều thập kỷ, trái phiếu Kho bạc Mỹ được xem là tài sản dự trữ an toàn nhất thế giới. Các ngân hàng trung ương nắm giữ lượng lớn trái phiếu này vì chúng có tính thanh khoản rất cao và có thể nhanh chóng chuyển thành tiền mặt khi cần ổn định tỷ giá.

Diễn biến gần đây cho thấy cơ chế đó đang trở nên nhạy cảm hơn. Washington dường như muốn tránh những đợt bán quy mô lớn có thể khiến lợi suất tăng mạnh và chi phí vay của chính phủ Mỹ trở nên đắt đỏ hơn.

Sự thay đổi này phản ánh bối cảnh tài khóa ngày càng khó khăn của Mỹ. Nợ công liên tục tăng, lượng trái phiếu phát hành ngày càng lớn trong khi nhu cầu từ các nhà đầu tư nước ngoài có dấu hiệu chững lại. Chi phí trả lãi của chính phủ cũng tăng nhanh trong vài năm gần đây. Trong bối cảnh đó, việc duy trì sự ổn định của thị trường trái phiếu trở thành ưu tiên ngày càng quan trọng đối với Bộ Ngân khố Mỹ.

Bộ trưởng Scott Bessent giải thích rằng chiến dịch phối hợp xuất phát từ quan hệ đồng minh giữa Washington và Tokyo. Yếu tố ngoại giao chắc chắn đóng vai trò nhất định, nhưng lợi ích kinh tế của Mỹ cũng hiện diện rất rõ.

Thị trường trái phiếu Kho bạc hiện là nền tảng của hệ thống tài chính Mỹ, đồng thời giữ vai trò trung tâm trong cấu trúc dự trữ ngoại hối toàn cầu. Bất kỳ biến động nào tại thị trường này đều có thể lan sang chi phí đi vay, lãi suất và dòng vốn quốc tế.

Từ góc nhìn đó, cuộc can thiệp vào đồng cho thấy Washington cũng phải tính toán kỹ tác động của mỗi quyết định đối với chính thị trường tài chính của mình. Đồng USD vẫn là đồng tiền dự trữ quan trọng nhất thế giới, song lợi thế ấy ngày càng gắn chặt với khả năng duy trì niềm tin vào thị trường trái phiếu Mỹ.