Theo các nguồn tin thân cận với chính phủ, Nga hy vọng những bất ổn trên thị trường năng lượng do xung đột Trung Đông gây ra sẽ khiến Trung Quốc linh hoạt hơn trong các cuộc đàm phán hợp đồng giá khí đốt cho dự án đường ống "Sức mạnh Siberia 2". Một quan chức Nga cho biết, các quan chức Trung Quốc đã bày tỏ sự quan tâm đến việc đẩy nhanh tiến độ đàm phán, mặc dù cho đến nay vẫn chưa có tiến triển chắc chắn nào.

Trợ lý chính sách đối ngoại của Điện Kremlin, ông Yuri Ushakov, chia sẻ với các phóng viên hôm thứ Hai:

"Dự án đường ống khí đốt nằm trong chương trình nghị sự và chúng tôi cam kết thảo luận nghiêm túc về vấn đề này. Tôi tin rằng chủ đề này sẽ được hai nhà lãnh đạo thảo luận rất chi tiết."

Dẫu vậy, tiến triển của bất kỳ thỏa thuận nào vẫn phụ thuộc vào ông Tập Cận Bình, và cho đến nay có rất ít dấu hiệu cho thấy Nga có thể dễ dàng đạt được một thỏa thuận.

Ông Ushakov cho biết thêm, ông Putin và ông Tập dự kiến sẽ hội đàm vào thứ Tư và cùng thưởng trà vào buổi tối để tiếp tục các cuộc thảo luận. Phái đoàn Nga bao gồm 5 phó thủ tướng, 8 bộ trưởng và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Elvira Nabiullina, cùng người đứng đầu các tập đoàn nhà nước và các doanh nghiệp lớn.

Với nền kinh tế đang chịu áp lực ngày càng tăng, Nga phụ thuộc nặng nề vào thương mại với Trung Quốc để làm suy yếu tác động từ các lệnh trừng phạt của phương Tây liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine (hiện đã bước sang năm thứ năm). Cuộc chiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump với Iran có thể trao cho Moscow cơ hội để tái cân bằng mối quan hệ, trong bối cảnh Bắc Kinh đang tìm kiếm sự đảm bảo an ninh năng lượng lớn hơn trước những gián đoạn do việc đóng cửa Eo biển Hormuz gây ra.

Vasily Kashin, một chuyên gia về Trung Quốc tại Trường Kinh tế Cao cấp (HSE) ở Moscow, nhận định:

"Xung đột Trung Đông làm củng cố mối quan hệ Nga - Trung bằng cách tăng cường vai trò của Nga như một nhà cung cấp nguyên liệu thô chủ chốt cho Trung Quốc. Chuyến thăm sắp tới của ông Putin được kỳ vọng sẽ phản ánh thực tế địa chính trị mới này, với việc Trung Quốc gia tăng mối quan tâm đến hợp tác năng lượng và logistics với Nga."

Tập đoàn Gazprom đã đưa ra một mức giá khí đốt rất cạnh tranh cho đường ống "Sức mạnh Siberia 2" – tuyến đường ống dự kiến trải dài từ Siberia qua Mông Cổ để đến Trung Quốc. Tuy nhiên, theo một nguồn tin thân cận với tập đoàn năng lượng nhà nước Nga, các đối tác Trung Quốc vẫn chưa cho thấy sự sẵn sàng trong việc thúc đẩy dự án. Người này (xin giấu tên vì tính chất bảo mật của sự việc) cho biết mục tiêu đề ra vẫn là đạt được thỏa thuận về giá khí đốt trước tháng 9. Văn phòng báo chí của Gazprom đã không phản hồi yêu cầu bình luận.

Vào tháng 3, sau khi cuộc chiến tại Iran nổ ra, Trung Quốc cho biết họ đặt mục tiêu đạt được tiến triển đối với dự án đường ống khí đốt tự nhiên của Nga trong kế hoạch 5 năm của mình. Cuối tháng 4, CEO Gazprom Alexey Miller và Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) Đới Hậu Lương (Dai Houliang) đã gặp nhau tại Bắc Kinh để thảo luận về "việc phát triển quan hệ đối tác chiến lược".

Hôm 9/5, ông Putin tuyên bố rằng "hầu như tất cả các vấn đề then chốt" về hợp tác dầu khí đã được thống nhất với Trung Quốc. Ông nói: "Nếu chúng tôi có thể hoàn thiện và đưa quy trình đi đến điểm kết thúc trong chuyến thăm này, tôi sẽ rất hài lòng."

Trong khi các hành lang vận tải qua Nga từ lâu đã nằm trong chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán song phương, các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Moscow hiện nhận thấy các quan chức Trung Quốc đang quan tâm nhiều hơn đến việc mở rộng các tuyến đường trung chuyển bằng đường bộ và qua Tuyến đường biển phía Bắc thuộc Bắc Cực.

Wang Yiwei, cựu ngoại giao Trung Quốc kiêm Giám đốc Viện Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, nhận định:

"Cuộc chiến tại Iran cho thấy an ninh của các tuyến đường truyền thống và các điểm nghẽn có ý nghĩa chiến lược không còn có thể coi là điều hiển nhiên. Điều này buộc Trung Quốc phải phát triển các tuyến đường thay thế và chủ động phòng ngừa rủi ro một cách tích cực hơn."

Chuyến thăm của ông Putin – được tổ chức chính thức nhằm kỷ niệm 25 năm ngày ký kết Hiệp ước láng giềng hữu nghị và hợp tác thân thiện Nga - Trung – diễn ra ngay sau hội nghị thượng đỉnh của ông Tập với ông Trump vào tuần trước. Theo Điện Kremlin, điều này mang lại cho Tổng thống Nga cơ hội để tìm hiểu chi tiết về các cuộc thảo luận đó.

Đối với ông Tập, đây là lần thứ hai trong năm nay ông thực hiện các hoạt động ngoại giao liên tiếp với cả ông Trump và ông Putin. Trước đó vào đầu tháng 2, ông đã điện đàm riêng biệt với Tổng thống Mỹ và Tổng thống Nga chỉ cách nhau vài giờ. Lần gặp nhau gần nhất giữa ông Putin và ông Tập là vào tháng 9 năm ngoái, khi Chủ tịch Trung Quốc chủ trì một hội nghị an ninh, sau đó là lễ duyệt binh tại Bắc Kinh kỷ niệm ngày kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai tại châu Á.

Mỹ đôi khi đã tìm cách tách Nga ra khỏi mối quan hệ đối tác với Trung Quốc như một phần của chiến lược địa chính trị rộng lớn hơn liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine và thế đối đầu tiềm tàng với Bắc Kinh về vấn đề Đài Loan. Tuy nhiên, ông Putin có rất ít động lực để quay lưng với ông Tập, ngay cả khi một số quan chức Điện Kremlin đang ngày càng lo ngại về sự phụ thuộc kinh tế và ngoại giao của Nga vào Trung Quốc.

Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, kim ngạch thương mại giữa hai nước năm 2025 đạt 228 tỷ USD, giảm 6,9% so với năm trước đó. Ông Putin thừa nhận sự sụt giảm này trong cuộc điện đàm với ông Tập nhưng nhấn mạnh thương mại song phương đã vượt mốc 200 tỷ USD "với một biên độ chắc chắn" trong ba năm liên tiếp.

Do doanh số bán khí đốt sang thị trường châu Âu phần lớn đã bị cắt đứt vì cuộc chiến ở Ukraine, Nga đã đẩy mạnh xuất khẩu sang châu Á. Nga dự kiến sẽ bán khí đốt tự nhiên cho Trung Quốc trong nhiều năm tới với mức giá thấp hơn khoảng một phần ba so với mức giá mà châu Âu phải trả, với sản lượng dòng chảy hướng đông hàng năm dự kiến đạt 52,5 tỷ mét khối vào năm 2029.

Theo các quan chức châu Âu (những người yêu cầu giấu tên khi thảo luận về các đánh giá nội bộ), Nga hiện nhập khẩu hơn 90% công nghệ bị trừng phạt thông qua Trung Quốc, tăng so với mức khoảng 80% của năm ngoái.

Mặc dù Bắc Kinh coi Moscow là một đối tác hữu ích trong việc làm suy yếu sự thống trị của Mỹ và thúc đẩy trật tự thế giới đa cực, Trung Quốc dường như quyết tâm không để mình bị gắn quá chặt với những rủi ro từ cuộc chiến của ông Putin tại Ukraine — đặc biệt là khi nước này đang cố gắng thể hiện mình trên toàn cầu như một lực lượng vì sự ổn định.

Sự cân bằng đó giúp giải thích những mâu thuẫn rõ ràng trong lập trường của Trung Quốc. Bắc Kinh từ chối lên án cuộc xâm lược của Nga, dù các quan chức Trung Quốc tiếp tục viện dẫn các nguyên tắc về chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thẩm quyền của Liên Hợp Quốc — những ngôn từ vốn không mấy hòa hợp với các yêu sách lãnh thổ của Moscow tại Ukraine. Trung Quốc muốn tránh bị quy trách nhiệm trong việc sử dụng các mối quan hệ với Moscow để chấm dứt chiến tranh, nhưng đồng thời Bắc Kinh vẫn tìm cách gìn giữ mối quan hệ với Nga.

Một bài xã luận hôm thứ Hai trên tờ Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, viết rằng những biến động quốc tế đồng nghĩa với việc cả hai bên nên "tăng cường phối hợp chiến lược và hợp tác toàn diện". Bài báo nhấn mạnh nghiên cứu vũ trụ, năng lượng, khoa học công nghệ, nông nghiệp, trí tuệ nhân tạo (AI), các sáng kiến xanh và công nghệ sinh học là những lĩnh vực hợp tác đầy tiềm năng.

Vita Spivak, cố vấn tại Gatehouse, một công ty tư vấn địa chiến lược có trụ sở tại Anh, kết luận:

"Mối quan tâm của Trung Quốc đối với Nga bắt nguồn từ lợi thế chiến lược, vì Moscow mang lại an ninh năng lượng, quyền tiếp cận các tài nguyên quan trọng và lối mở vào Bắc Cực. Nhưng rõ ràng, Nga cần Trung Quốc nhiều hơn là ngược lại."