Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Chuyên mục
Media
Báo cáo đặc biệt
Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Khám phá nhiều hơn với tài khoản
Đăng nhập để lưu trữ và dễ dàng truy cập những bài viết bạn yêu thích trên Bloomberg Businessweek Việt Nam.
BBWV - Cuộc gặp giữa ba nhà lãnh đạo Mỹ, Nga, Trung Quốc báo hiệu trật tự mới, nơi mặc cả quyền lực lấn át luật lệ quốc tế, còn châu Âu bị gạt ra bên lề bàn đàm phán.
Nguồn: AFP
Tác giả: Marc Champion*
20 tháng 11, 2026 lúc 12:00 PM
Những hình ảnh từ Thâm Quyến gợi cảm giác về một điều tất yếu: Lãnh đạo ba cường quốc quân sự lớn nhất thế giới ngồi quanh bàn hôm thứ Năm, với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở vị trí trung tâm. Cuộc gặp này sớm muộn cũng diễn ra. Dù thiếu kết quả thực chất, nó vẫn đánh dấu một bước ngoặt lớn: Sự kết thúc của trật tự thế giới tự do trước đây và nỗi bẽ bàng tột cùng của châu Âu.
Khi ông Tập, tổng thống Nga Vladimir Putin và tổng thống Mỹ Donald Trump ra tuyên bố chung ngắn gọn sau cuộc gặp, họ chưa phân chia thế giới theo kiểu Hội nghị Yalta, nơi lãnh đạo Mỹ, Anh và Liên Xô bàn về trật tự hậu chiến năm 1945. Tuy nhiên, hội nghị thượng đỉnh “G3” đầu tiên của kỷ nguyên này đáng chú ý vì phát đi tín hiệu rằng Mỹ giờ đây nhìn nhận hai nước còn lại là những đối trọng thực sự ngang tầm và sẽ tự mình ứng phó với họ. Ai còn bận tâm đến châu Âu, Ấn Độ, Nhật Bản, G7 hay G20, khi bộ ba có thể lấn át tất cả?
Chỉ riêng điều đó đã là thắng lợi lớn đối với ông Putin. Cuộc gặp khẳng định vị thế của Nga, tượng trưng cho thất bại của phương Tây trong nỗ lực cô lập nước này vì cuộc xâm lược Ukraine, đồng thời hạ thấp vai trò của những đối thủ giàu có hơn tại châu Âu. Nó cũng giúp khôi phục tính chính danh quốc tế của cá nhân ông, sau khi bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh và không thể đến nhiều cuộc gặp quốc tế khác vì lo bị bắt. Chỉ vài giờ sau, ông đã mời các lãnh đạo châu Âu đến Moscow nếu muốn bàn về Ukraine hoặc an ninh của chính họ.
Ông Putin có cơ sở để hy vọng bộ ba cường quốc này rồi sẽ tiến tới phân định các vùng ảnh hưởng. Họ chắc chắn còn gặp lại, ít nhất để mỗi người có dịp ngồi vào vị trí trung tâm. Những nội dung đã thống nhất cho thấy rõ ưu tiên và điểm chung giữa ba bên. Bản thông cáo bốn điểm ngắn gọn khó có thể được thông qua nếu trong phòng có các đồng minh Mỹ theo đường lối tự do hơn ở châu Âu hoặc Canada, hay thậm chí nếu nước Mỹ có một tổng thống khác.
Điểm đầu tiên, yêu cầu cải tổ Liên hợp quốc, không được giải thích cụ thể, nên có thể hàm chứa thay đổi lớn hoặc chẳng mang ý nghĩa gì. Điểm thứ hai chỉ trích tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) tại The Hague vì xâm phạm “quyền miễn trừ” của quan chức nhà nước, chẳng hạn như ông Putin. Đây là sự bác bỏ thẳng thừng nguyên tắc vẫn chưa được thực thi đầy đủ rằng tội phạm chiến tranh, ở bất cứ đâu và bất kỳ cấp nào, đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Tiếp đến là thỏa thuận tăng sản lượng dầu vì lợi ích nhân loại. Có thể xem đây là lời trấn an thị trường giữa lúc nguồn cung gián đoạn do chiến sự tại Ukraine và Trung Đông. Nhưng nó cũng báo hiệu sự kết thúc của đồng thuận về ứng phó biến đổi khí hậu và giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, ngay cả ở mức hình thức. Tuyên bố có thể không tác động nhiều đến thị trường, nhưng khiến COP31, hội nghị khí hậu thường niên của Liên hợp quốc đang diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ, trở nên lạc lõng.
Cuối cùng là vấn đề hạt nhân, điều ông Trump đã đúng khi coi là lý do xác đáng nhất để tổ chức cuộc gặp. Ông, và có thể cả ông Putin, muốn có một thỏa thuận kiểm soát vũ khí lần đầu tiên ràng buộc cả Trung Quốc. Bắc Kinh, vốn vẫn đang đuổi kịp về số lượng tên lửa và đầu đạn, luôn bác bỏ điều này. Quả nhiên, kết quả ông Trump nhận được gần như không có gì mới: Chỉ là sự tái khẳng định ở mức tối thiểu nguyên tắc răn đe cơ bản rằng chiến tranh hạt nhân không thể có bên thắng và không bao giờ được phép xảy ra.
Ông Putin quyết liệt thúc đẩy cuộc gặp vì hiểu sức mạnh biểu tượng của nó. Ông coi đây là bước đi quyết định để thúc đẩy quan niệm về một thế giới nơi một số ít cường quốc đại diện cho các “nền văn minh” được hưởng đặc quyền về chủ quyền, còn các giá trị phổ quát không tồn tại. Với những nhà lãnh đạo chuyên quyền như ông Putin, giá trị nguy hiểm nhất dĩ nhiên là dân chủ, bởi nó trao cho người dân khả năng thay thế các lãnh đạo họ không còn mong muốn, thông qua lá phiếu hoặc biểu tình.
“Chẳng hạn, chúng tôi vừa thảo luận về dân chủ,” ông Putin nói tại cuộc họp báo sau hội nghị, được truyền hình nhà nước Nga phát trực tiếp. Ông đặt câu hỏi: “Nhưng dân chủ là gì, nếu không phải một nỗ lực độc chiếm quyền lực của phe tự do, nói cách khác là một nền độc tài của phe tự do?”
Trật tự quốc tế tự do còn non trẻ, chưa được định nghĩa rõ ràng và thường bị lạm dụng, đặc biệt bởi chính nước bảo trợ hàng đầu là Mỹ. Dù vậy, người ta vẫn sẽ tiếc nuối nó. Trật tự ấy đại diện cho nỗ lực đặt địa chính trị dưới sự ràng buộc của luật lệ, nhằm kiềm chế sự lạm quyền của các nước mạnh và bảo đảm chủ quyền, độc lập thực chất cho những quốc gia nhỏ hơn.
ICC là một trong những thành quả gần đây nhất của trật tự này. Liên minh châu Âu là biểu hiện đầy đủ nhất của nó. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi một bên bị công kích, còn bên kia bị gạt khỏi bàn đàm phán quyền lực của trật tự thế giới mới do Putin, Trump và Tập Cận Bình đại diện.
* Marc Champion là cây bút bình luận về châu Âu, Nga và Trung Đông của Bloomberg Opinion. Ông từng là trưởng văn phòng Wall Street Journal tại Istanbul.
Theo Bloomberg
Theo phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn
https://phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn/trat-tu-the-gioi-moi-cua-trump-putin-va-tap-can-binh-61700.html
Tặng bài viết
Đối với thành viên đã trả phí, bạn có 5 bài viết mỗi tháng để gửi tặng. Người nhận quà tặng có thể đọc bài viết đầy đủ miễn phí và không cần đăng ký gói sản phẩm.
Bạn còn 5 bài viết có thể tặng
Liên kết quà tặng có giá trị trong vòng 7 ngày.
BÀI LIÊN QUAN
Mới nhất
Videos mới nhất