Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Chuyên mục
Media
Báo cáo đặc biệt
Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Khám phá nhiều hơn với tài khoản
Đăng nhập để lưu trữ và dễ dàng truy cập những bài viết bạn yêu thích trên Bloomberg Businessweek Việt Nam.
BBWV - Cùng nhìn lại tám thập niên định hình cán cân quyền lực thế giới trong những bức ảnh thượng đỉnh, và vì sao cuộc gặp Mỹ-Trung-Nga lần này lại khác.
Tác giả: Rebecca Choong Wilkins
19 tháng 11, 2026 lúc 9:45 PM
Cuộc gặp ba bên giữa ổng Donald Trump, ổng Tập Cận Bình và ông Vladimir Putin được giới thiệu là cơ hội cho hợp tác toàn cầu, nhưng đồng thời làm dấy lên lo ngại rằng lãnh đạo của ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới đang chia nhau các phạm vi ảnh hưởng. Dù hội nghị ít có kết quả cụ thể, hình ảnh lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga cùng xuất hiện tại một thượng đỉnh chưa từng có tiền lệ nhiều khả năng sẽ đi vào lịch sử.
Những hình ảnh này cũng gợi nhớ đến các bức ảnh kinh điển từ một hội nghị thượng đỉnh giữa các cường quốc cách đây khoảng tám thập niên. Tháng 2.1945, Franklin Roosevelt, Winston Churchill và Josef Stalin gặp nhau tại thị trấn ven biển Yalta khi quân đội của họ đang siết chặt vòng vây Đức Quốc xã, và cùng chụp một bức ảnh trở thành một trong những bức ảnh định hình nền ngoại giao thế kỷ 20.

Hình ảnh "ba ông lớn" ngồi cạnh nhau đã trở thành biểu tượng của một thời đại, khi một nhóm nhỏ các cường quốc dường như có thể định đoạt số phận của những quốc gia ở rất xa bàn đàm phán.
Phép so sánh này có giới hạn. Roosevelt, Churchill và Stalin là đồng minh thời chiến, sắp giành chiến thắng trước những kẻ thù chung. Còn ông Tập, ông Trump và ông Putin không có một dự án chung nào như vậy.
Những thập niên sau đó còn xuất hiện nhiều khoảnh khắc khác khi chính trị các cường quốc dường như được cô đọng trong một khung hình, từ đối đầu và hòa hoãn trong Chiến tranh Lạnh đến sự sụp đổ của Liên Xô và sự trỗi dậy của Trung Quốc. Dưới đây là những hình ảnh điểm nhấn:

Chiến tranh Lạnh thuở ban đầu chia các cường quốc thành hai phe. Sau chiến thắng của Đảng Cộng sản do ông Mao Trạch Đông lãnh đạo trong nội chiến Trung Quốc, chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Mao là đến Moscow, nơi các cuộc đàm phán với Stalin dẫn đến liên minh Xô-Trung năm 1950. Hình ảnh hai nhà lãnh đạo cộng sản bên nhau dường như cho thấy một khối hùng mạnh đang hình thành để đối đầu với phương Tây do Mỹ dẫn đầu.
Chưa đầy một thập niên sau, quan hệ đối tác này đổ vỡ. Các cuộc đụng độ biên giới năm 1969 thậm chí khiến Bắc Kinh lo ngại Liên Xô có thể tấn công các cơ sở hạt nhân của Trung Quốc. Sự rạn nứt Xô-Trung khiến cả ba thủ đô đều bất an, lo rằng hai cường quốc có thể liên kết chống lại cường quốc còn lại.

Tổng thống Mỹ Richard Nixon đã tận dụng sự rạn nứt này. Bắc Kinh và Washington vẫn là đối thủ về mặt ý thức hệ, nhưng cả hai đều xem Moscow là mối đe dọa lớn hơn. Cuộc gặp của ông Nixon với ông Mao năm 1972 chấm dứt hơn hai thập niên cách biệt và biến Chiến tranh Lạnh thành một cuộc cạnh tranh tay ba rõ nét hơn.
Thế tam giác đó đã định hình phần lớn chính trị các cường quốc kể từ đó, nhưng cán cân đã thay đổi đáng kể. Vào thời điểm ấy, Trung Quốc là đối tác nhỏ nghèo khó của hai siêu cường. Ngày nay, nền kinh tế Trung Quốc lớn hơn nhiều so với Nga, trong khi Mỹ vẫn phụ thuộc nặng nề vào hàng xuất khẩu của Bắc Kinh.

Ông Nixon tìm cách quản lý cả hai đối thủ của Mỹ trong Chiến tranh Lạnh. Chỉ vài tháng sau khi gặp ông Mao, tổng thống Mỹ có mặt tại Moscow để ký hiệp ước SALT I với nhà lãnh đạo Liên Xô Leonid Brezhnev, lần đầu tiên hạn chế vũ khí chiến lược. Đây là một minh chứng trực quan khác cho nền ngoại giao tam giác đang vận hành, khi Washington xoay xở giữa các đồng minh cũ đã trở thành đối thủ.

Đến đầu thập niên 1980, quá trình xích lại gần nhau nhường chỗ cho đối đầu trở lại giữa Mỹ và Liên Xô.
Cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo Mỹ Ronald Reagan và ông Mikhail Gorbachev năm 1985 có ý nghĩa không phải vì những gì nó tạo ra ngay lập tức, mà vì những gì diễn ra sau đó: hai bên tuyên bố không thể thắng một cuộc chiến tranh hạt nhân và không bao giờ được để nó xảy ra, qua đó mở đường cho các thỏa thuận kiểm soát vũ khí và cuối cùng là sự hạ nhiệt của Chiến tranh Lạnh.
Sự sụp đổ của Liên Xô vào đầu thập niên 1990 mở ra một trật tự thế giới mới. Những hình ảnh ông Bill Clinton và tổng thống Nga Boris Yeltsin cười đùa bên nhau phản ánh hy vọng ngày càng lớn rằng các kẻ thù thời Chiến tranh Lạnh cuối cùng có thể chôn vùi sự đối địch, dù Nga vật lộn với giai đoạn chuyển đổi hậu Xô viết còn Mỹ đang ở vị thế thống trị không đối thủ.

Những kỳ vọng tương tự cũng hiện rõ khi ông Clinton, ông Yeltsin và chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân cùng đứng bên nhau tại Moscow để kỷ niệm 50 năm chiến thắng trong Thế chiến II. Nhìn lại, vị thế của họ lúc đó thật đáng chú ý: Washington ở đỉnh cao quyền lực thời hậu Chiến tranh Lạnh, Moscow suy yếu, còn Bắc Kinh phải nhiều năm nữa mới nổi lên thành đối thủ chiến lược chính của Mỹ.

Vụ khủng bố 11.9 đã tạm thời tạo ra một sự liên kết khác. Tại hội nghị APEC ở Thượng Hải, ông George W. Bush tìm kiếm sự ủng hộ của ông Putin và ông Giang cho chiến dịch chống khủng bố do Mỹ dẫn đầu. Đó dường như là một giai đoạn khác mà Washington có thể theo đuổi quan hệ mang tính xây dựng với cả hai.
Nhưng sự đồng thuận đó chỉ mang tính nhất thời. Quan hệ Mỹ-Nga xấu đi, trong khi sự trỗi dậy về kinh tế và quân sự của Trung Quốc ngày càng định hình lại chiến lược của Mỹ ở châu Á.

Đến năm 2022, thế tam giác lại dịch chuyển. Ông Tập và ông Putin gặp nhau tại Bắc Kinh và tuyên bố một quan hệ đối tác "không giới hạn". Hai mươi ngày sau, Nga tấn công Ukraine, và nỗ lực cô lập Moscow của phương Tây sau đó càng đẩy nước này đến gần Bắc Kinh hơn.

Hành trình từ Mao và Stalin đến Tập và Putin cho thấy một sự đảo ngược đáng kể. Liên Xô từng là đối tác cấp trên của Trung Quốc; ngày nay Nga là bên yếu hơn trong một mối quan hệ ngày càng nghiêng về phía Bắc Kinh. Điều còn lại bền bỉ là bản thân thế chiến lược tam giác, cùng nỗi lo ở mỗi thủ đô rằng những thay đổi giữa hai nước còn lại có thể làm lệch cán cân quyền lực.

Theo Bloomberg
Theo phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn
https://phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn/tam-giac-quyen-luc-va-nhung-khung-hinh-lich-su-61691.html
Tặng bài viết
Đối với thành viên đã trả phí, bạn có 5 bài viết mỗi tháng để gửi tặng. Người nhận quà tặng có thể đọc bài viết đầy đủ miễn phí và không cần đăng ký gói sản phẩm.
Bạn còn 5 bài viết có thể tặng
Liên kết quà tặng có giá trị trong vòng 7 ngày.
BÀI LIÊN QUAN
Mới nhất
Videos mới nhất