Nidec đang đối mặt với làn sóng phản ứng mới từ giới đầu tư sau khi công bố các sai phạm trong việc kiểm soát chất lượng liên quan đến động cơ và nhiều sản phẩm khác. Vụ việc khiến áp lực với nhà sản xuất từng được ngưỡng mộ này càng gia tăng, trong bối cảnh công ty vẫn chưa xử lý xong bê bối kế toán và sự ra đi của nhà sáng lập có sức ảnh hưởng lớn.

Cổ phiếu của hãng sản xuất động cơ chính xác lớn nhất thế giới có lúc giảm tới 18% trong phiên giao dịch buổi sáng tại Tokyo, mức giảm mạnh nhất trong 6 tháng. Nidec có trụ sở tại Kyoto cho biết các vấn đề liên quan đến việc thay đổi vật liệu, quy trình và thiết kế mà chưa được phê duyệt.

Bê bối ban đầu xuất phát từ hàng loạt sai sót kế toán kéo dài, giờ đã lan sang nghi vấn về tính minh bạch trong hoạt động sản xuất của Nidec, nền tảng được ông Shigenobu Nagamori gây dựng suốt 5 thập niên. Ông từng nổi tiếng với tuyên bố sẵn sàng phớt lờ nhà đầu tư nếu cho rằng họ sai.

Trong bối cảnh cổ phiếu hiện chỉ còn khoảng một phần ba giá trị so với 5 năm trước và việc chủ tịch rời đi để lại khoảng trống lãnh đạo, Nidec dường như đang đối mặt cuộc khủng hoảng lớn hơn.

“Nếu các cáo buộc can thiệp vào chất lượng sản phẩm được xác nhận, Nidec có thể phải đối mặt với chi phí gia tăng và doanh thu sụt giảm thêm,” chuyên gia phân tích Takayuki Naito của Citigroup viết trong một báo cáo. “Đại hội cổ đông thường niên tháng 6 và thời hạn nộp báo cáo chứng khoán đang đến gần. Việc phát hiện thêm các vấn đề trong quá trình điều tra có thể tiếp tục gây áp lực lên cổ phiếu.”

Nidec cho biết sẽ tiến hành kiểm tra chất lượng toàn diện và công bố biện pháp xử lý các phát hiện mới trong ngày thứ Tư. Báo Nikkei trước đó đưa tin vụ nghi sửa đổi dữ liệu liên quan hơn 1.000 trường hợp.

Cổ phiếu của nhà sản xuất động cơ này đã bị loại khỏi các chỉ số Nikkei 225 và Topix. Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo cho biết có thể hủy niêm yết công ty nếu Nidec không chứng minh được sự cải thiện trong quản trị nội bộ.

Nidec rơi vào hỗn loạn từ năm ngoái sau khi hàng loạt sai phạm kế toán bị phát hiện tại các công ty con ở Ý, Thụy Sĩ và Trung Quốc, cùng bộ phận biến tần động cơ điện ô tô chủ lực của tập đoàn.

Ngoài ra, theo các điều tra viên độc lập, Nidec còn có nhiều vi phạm khác như nâng khống giá trị nguyên vật liệu và hàng tồn kho trong nhiều năm, khai báo sai giá trị hải quan, ghi nhận trợ cấp chính phủ thành doanh thu trong báo cáo tài chính và tính chi phí nhân công thành tài sản cố định để trì hoãn ghi nhận chi phí.

Các vấn đề chất lượng mới nhất, cùng những sai phạm kế toán trước đó, đều bắt nguồn từ văn hóa doanh nghiệp đầy áp lực do ông Nagamori tạo nên. Ông yêu cầu kết quả dựa trên những mục tiêu đầy tham vọng, đôi lúc xa rời thực tế. Áp lực nặng nề khiến nhân viên tìm cách đưa ra các con số thật đẹp lên giấy tờ để làm hài lòng nhà sáng lập và ban lãnh đạo, trong khi cố gắng che giấu những vấn đề sâu hơn bên trong cho tới khi chúng lộ ra.

Bê bối kéo dài này đã khiến công ty phải chuẩn bị ghi nhận khoản lỗ suy giảm tài sản lên tới 250 tỉ yen, tương đương 1,6 tỉ USD, đồng thời buộc ông Nagamori phải từ chức. Dù vậy, ông vẫn là cổ đông cá nhân lớn nhất của doanh nghiệp.

Tháng 3, quỹ đầu tư hoạt động Oasis Management công bố đã nắm 6,74% cổ phần tại Nidec và kêu gọi cải tổ hệ thống quản trị.

Chuyên gia phân tích ngành cấp cao Masahiro Wakasugi của Bloomberg Intelligence nhận định Nidec có nguy cơ tiếp tục mất thị phần và chậm phục hồi lợi nhuận. “Tùy theo kết quả điều tra, công ty có thể phát sinh thêm các khoản lỗ bất thường, khiến quá trình phục hồi càng khó khăn hơn,” ông viết trong báo cáo.

Ông Nagamori rời vị trí CEO vào năm 2024 và từ bỏ vai trò chủ tịch danh dự hồi tháng 2. Ông đã rời hội đồng quản trị từ tháng 12 năm ngoái.

Thành lập năm 1973, Nidec phát triển từ một cơ sở nhỏ trong căn nhà tạm thành tập đoàn toàn cầu hoạt động trong lĩnh vực ô tô và điện tử. Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg năm 2022, ông Nagamori nói ông rất đau lòng khi trao lại Nidec rồi chứng kiến công ty chật vật. “Tôi xây dựng công ty này từ con số 0 và Nidec giống như một phần cơ thể của tôi vậy,” ông nói. “Nếu công ty thất bại, cảm giác ấy chẳng khác nào một vết thương trên chính cơ thể mình.”