Các nhà đầu tư nội địa đang đảo ngược sự cân bằng quyền lực trên các thị trường châu Á. Trong nhiều thập kỷ, giới đầu tư tại New York và London, chủ yếu là các định chế tài chính lớn, từng là động lực chính định hình thanh khoản giao dịch tại châu Á.

Tuy nhiên, tầng lớp trung lưu đang gia tăng tại châu lục này đang dịch chuyển dòng tiền tiết kiệm từ vàng và bất động sản sang cổ phiếu, trái phiếu và các tài sản tài chính khác, trở thành nguồn cung cấp vốn chủ lực cho châu Á. Sự gia tăng thu nhập khả dụng cũng đóng vai trò thúc đẩy xu hướng này.

Trong một số trường hợp, chính phủ các nước đang khuyến khích các hộ gia đình chấp nhận nhiều rủi ro hơn. Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc đang đẩy mạnh cải thiện quản trị doanh nghiệp và nâng cao lợi nhuận cho cổ đông nhằm gia tăng sức hút của việc đầu tư chứng khoán. Các gia đình đã hưởng ứng, rót tiền tiết kiệm vào cổ phiếu thông qua các quỹ tương hỗ, quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cũng như các cổ phiếu riêng lẻ. "Chúng ta đang thấy một văn hóa đầu tư cổ phiếu đang chớm nở," Alexander Redman, trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu tại CLSA ở Singapore, nhận định.

Sự chuyển dịch này mang lại nhiều tác động sâu rộng bởi châu Á chiếm tới 56% số lượng công ty niêm yết trên toàn cầu, với tổng giá trị vốn hóa đạt 43.500 tỉ USD, bao gồm cả những doanh nghiệp nằm ở trung tâm của đợt bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI). Vai trò ngày càng tăng của khối nội đồng nghĩa với việc các thị trường tại Ấn Độ, Đài Loan, Việt Nam và các nơi khác trở nên ít nhạy cảm hơn trước tâm lý bất thường của giới đầu tư nước ngoài, những người thường có xu hướng rút vốn trong các thời điểm khủng hoảng, chẳng hạn như cuộc chiến tại Iran. "Dòng vốn ngoại thường rất thất thường," Redman nói. (Dòng vốn là chênh lệch giữa giá trị mua và giá trị rút vốn.)

Dù vậy, sự thay đổi này cũng đi kèm những rủi ro riêng, làm dấy lên lo ngại về tình trạng định giá quá nóng và hoạt động giao dịch mang tính đầu cơ. Các nhà đầu tư trong nước có thể tập trung vốn quá mức vào các doanh nghiệp đầu ngành tại địa phương và những nhóm ngành phổ biến, vô tình khiến thị trường dễ bị tổn thương hơn trước những đợt đảo chiều đột ngột. "Một khi tâm lý thị trường quay đầu, tất cả mọi người có thể sẽ cùng chen chân tháo chạy qua một cánh cửa hẹp," Charu Chanana, trưởng bộ phận chiến lược đầu tư tại Saxo Markets, cho biết.

Thị trường chứng khoán Trung Quốc từng sụt giảm mạnh vào tháng 1 sau khi các cơ quan quản lý siết chặt quy định về giao dịch ký quỹ. Động thái này phản ánh sự lo ngại trước đợt tăng nóng do nhóm cổ phiếu AI dẫn dắt, từng đẩy các chỉ số chính lên mức cao nhất trong nhiều năm và kéo thanh khoản lên kỷ lục. Gần đây hơn, các nhà đầu tư tại Hàn Quốc đã gánh chịu những khoản thua lỗ nặng nề trong tháng 7 sau một đợt tăng điểm lịch sử của thị trường. Mức độ thiệt hại của một số nhà đầu tư cá nhân càng trầm trọng hơn do sử dụng các quỹ ETF đòn bẩy, buộc chính phủ phải có biện pháp hạn chế sau đó.

Khó có thể đong đếm hết quy mô của đợt chuyển dịch sang đầu tư nội địa này. Theo nhà cung cấp dữ liệu tài chính EPFR, các quỹ có trụ sở tại các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á đã rót 557 tỉ USD vào thị trường chứng khoán nội địa từ năm 2022 đến năm 2025, gấp hơn 7 lần tổng số vốn họ đầu tư trong giai đoạn 4 năm trước đó. Để so sánh, số vốn mà các quỹ ngoại cam kết rót vào đã giảm 81%, xuống còn 26 tỉ USD.

Sức ảnh hưởng của lực lượng nhà đầu tư cá nhân sẽ còn tiếp tục gia tăng. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo đến năm 2030, khoảng 65% tầng lớp trung lưu toàn cầu sẽ sinh sống tại châu Á. Theo báo cáo năm 2025 của United Overseas Bank (UOB), tỉ trọng tài sản tư nhân toàn cầu của khu vực này đã tăng từ 6% lên 21% trong vòng 25 năm. Đến năm 2029, châu Á có thể nắm giữ 1/4 tổng lượng tài sản này, tương đương 99.000 tỉ USD. "Khi tôi đến châu Á vào năm 1999, khu vực này từng rất khan hiếm vốn," William Bratton, trưởng bộ phận nghiên cứu cổ phiếu giao dịch ngay khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại BNP Paribas, chia sẻ. "Quy mô dòng vốn nội địa khi đó tương đối nhỏ, và nếu bạn muốn triển khai dự án gì, nhu cầu tiếp cận vốn ngoại là rất lớn."

Hãy nhìn vào những con số ấn tượng khác: Trong 6 năm qua, Ấn Độ đã vượt qua Anh và Pháp để trở thành thị trường chứng khoán lớn thứ năm thế giới tính theo giá trị vốn hóa. Tại Đài Loan, số lượng tài khoản chứng khoán đạt 14,5 triệu, tương đương khoảng 62% dân số. Khối nội chiếm tới 70% giá trị giao dịch tại Indonesia trong năm ngoái, trong khi tại Việt Nam, tỉ trọng giao dịch của các nhà đầu tư nước ngoài tính đến ngày 23.7 đã giảm xuống còn khoảng 14%, mức thấp kỷ lục từ trước đến nay, theo nghiên cứu của HSC Strategic Market Research.

Tại từng thị trường ở châu Á, cũng như một số khu vực khác, các chỉ số chứng khoán chính vẫn bứt phá mạnh mẽ trong năm 2025 ngay cả khi giới đầu tư nước ngoài rút vốn. Khi các thị trường châu Á mở cửa, hoạt động mua vào của các nhà đầu tư trong nước "sẽ định hình xu hướng trước khi thị trường châu Âu bước vào phiên giao dịch," Rajiv Batra, trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu khu vực châu Á kiêm đồng trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu các thị trường mới nổi toàn cầu tại JPMorgan Chase & Co ở Singapore, nhận định.

Động thái bán ròng của khối ngoại vẫn có thể giáng đòn mạnh vào các thị trường châu Á. Thị trường chứng khoán Ấn Độ và Indonesia đã phải chật vật trong năm nay khi dòng vốn ngoại rút lui do giá dầu tăng cao, đồng nội tệ suy yếu và thiếu hụt các cổ phiếu liên quan đến AI ở thị trường trong nước. Tuy nhiên, nếu không có lực đỡ từ các nhà đầu tư nội, Batra khẳng định, những thị trường này "đã rơi vào kịch bản thảm khốc hơn nhiều."

— Với sự hỗ trợ từ Cindy Wang, Prima Wirayani và Nguyễn Kiều Giang